Genel Bakış
Alfred Russel Wallace, 8 Ocak 1823'te doğan ve 7 Kasım 1913'te ölen İngiliz doğabilimci, kâşif, coğrafyacı, antropolog, biyolog ve illüstratördür. Doğal seçilim yoluyla evrim kuramını Charles Darwin'den bağımsız olarak geliştirdi. Bu konudaki 1858 tarihli makalesi, aynı yıl Darwin'in daha önceki yazılarıyla birlikte yayımlandı. Bu durum Darwin'i, üzerinde çalıştığı "büyük türler kitabı"nı (Natural Selection) bir kenara bırakıp hızla bir özet yazmaya yöneltti; özet 1859'da Türlerin Kökeni adıyla yayımlandı.
Yaşamı ve Seferleri
Galler'in Usk kentinde (Monmouthshire), dokuz çocuklu bir ailenin sekizinci çocuğu olarak doğdu. Hertford'daki bir dilbilgisi okulunu bitirdi. 1840-1843 arasında harita-kadastro işi yapan ağabeyinin yanında çalıştı. 1844'te bir süre Leicester'da bir okulda görev yaptı; 1845'te ağabeyi William'ın ölümü üzerine yeniden harita-kadastro işine döndü. 1848'de Leicester'da tanıştığı doğabilimci Henry Walter Bates ile Amazon yağmur ormanlarından örnek toplamak için Brezilya'ya gitti. Türlerin kökenini araştırma fikri bu yolculukta şekillendi. 1852'de İngiltere'ye döndü, 1854-1862 arasında araştırma yapmak ve örnek toplamak için Malay Takımadaları'nda bulundu.
Bilimsel Katkıları
Malay Takımadaları'nda bugün Wallace Çizgisi olarak anılan hayvan coğrafyası sınırını tanımladı. Bu çizgi Endonezya Takımadaları'nı ikiye ayırır: batıda hayvanlar büyük ölçüde Asya kökenlidir, doğuda ise fauna Avustralasya'yı yansıtır. 19. yüzyılda hayvan türlerinin coğrafi dağılımı konusundaki önde gelen uzmanlardan biri sayıldı; bazen "biyocoğrafyanın babası" olarak anılır. Hayvanlarda uyarı sinyali ve melezleşmeye karşı bariyerlerin gelişmesi, yani desteklenme (Wallace etkisi) üzerine çalıştı. 1904 tarihli İnsanın Evrendeki Yeri adlı kitabı, bir biyoloğun diğer gezegenlerdeki yaşam olasılığını değerlendirdiği ilk ciddi girişim sayılır; Mars'ta yaşam olup olmadığını ciddi biçimde inceleyen ilk bilim insanlarından biriydi.
Darwin ile İlişkisi ve Görüşleri
Darwin, dinsel ve muhafazakâr çevrelerin tepkisinden çekinerek çalışmalarını ölümünden sonra yayımlanmak üzere rafa kaldırmıştı. Benzer bir çalışma hazırlayan Wallace'ın 1858'de gönderdiği mektup, Darwin'e yayımlama konusunda cesaret verdi. İkisi doğal seçilim üzerine ortak bir tez yayımladı. Sonraları ayrıldıkları noktalar çıktı: Spiritüalizmi savunan Wallace, insanın yüksek zihinsel yetilerinin maddi olmayan bir kökene sahip olduğuna inanıyor, zihinsel gücün gelişiminde doğal seçilimin dışında biyolojik olmayan etkenlerin rol oynadığını öne sürüyordu. Bu tutum diğer bilim insanlarıyla ilişkilerinde zorluk yarattı. Aynı zamanda 19. yüzyıl Britanya'sındaki haksız sosyal ve ekonomik düzeni eleştiren bir toplumsal aktivistti ve insan faaliyetlerinin çevresel etkileri konusunda endişelerini dile getiren ilk önemli bilim insanları arasındaydı.
Eserleri
Başlıca eserleri Malay Takımadaları (1869), Doğal Seçilim Kuramına Katkılar (1870), Hayvanların Coğrafi Dağılımları (1876) ve Aşılama'dır (1898). 1908'de Merit Nişanı'nı ve Kraliyet Topluluğu'nun Copley Madalyası'nı aldı.
Benzer kişiler
- Charles Darwin (Biyolog)
- James Cook (Kâşif)
- Zheng He (Kâşif)
- Amerigo Vespucci (Kâşif)
- Carl Linnaeus (Biyolog)
- Conrad Gesner (Doğabilimci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Alfred Russel Wallace maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.