Conrad Gesner, 26 Mart 1516'da İsviçre'nin Zürih kentinde kürk işiyle uğraşan bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Bu büyük İsviçreli doğabilimci, kendi memleketinde hekimlik ve doğabilim profesörlüğü görevlerini başarıyla yürüttü. Yaşamı boyunca bitki ve hayvanlara dair tüm birikimi yeni keşiflerle birleştirerek dehasıyla modern bilimin temellerini attı. Ünlü bilim insanı, 13 Aralık 1565 tarihinde veba salgını nedeniyle 49 yaşında yaşamını yitirdi.
Bilim Dünyasında Bir Devrim: Zürih'ten Yükselen Doğa Dehası
Gençlik yıllarında eğitime büyük bir tutkuyla sarılan Gesner, yükseköğrenim yolculuğunda önemli duraklardan geçti. 1532 ile 1533 yılları arasında Strassburg Üniversitesi ve Bourges Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını kararlılıkla sürdürdü. Zürih'e döndükten sonra hekimlik yaparak insanlara şifa dağıtan Gesner, aynı zamanda doğabilim profesörü olarak akademik kürsüdeki yerini aldı. Onun doğa sevgisi sadece canlı bitki ve hayvanlar alemiyle de sınırlı kalmadı. Cansız doğaya da büyük bir ilgi duyarak ovaları ve dağları titizlikle inceledi. Ona göre doğaya yalnızca şifalı bitki toplamak amacıyla çıkmak asla yeterli olamazdı. Büyük bilim insanı, dağcılığı insana zevk veren apayrı bir uğraşı olarak kabul ediyordu. Bu alanda eşi benzeri olmayan bir doğa aşığı olarak tarihe geçti.
Hayvanlar Tarihinden Dağ Zirvelerine Uzanan Bir Tutku
İsviçreli bilginin en anıtsal eseri, beş ciltlik devasa çalışması Historia Animalium oldu. 1551 ile 1555 yılları arasında basılan bu eşsiz kitap, hayvanlar dünyasını en ince ayrıntısına kadar inceliyordu. Özellikle balıkların ve omurgasız canlıların anlatıldığı bölümler, özgün çizimleriyle büyük ilgi topladı. Gesner, eserinde ele aldığı her hayvan için çok katmanlı bir inceleme sundu. Kitapta incelenen tüm canlıların şu özellikleri son derece ayrıntılı biçimde ele alınmıştı:
- Canlıların isimleri ve bu isimlerin dilbilimsel kökenleri yani etimolojileri,
- Hayvanların doğal yaşam alanları ile günlük alışkanlıkları,
- Canlıların insanığa faydaları ve ilaç yapımında kullanılan kısımları,
- Hayvanlar hakkında geçmişten günümüze ulaşan efsaneler ve inanışlar.
Botanik alanında da son derece kapsamlı bir çalışma kaleme almasına rağmen bu eseri kendisi hayattayken basılma şansı bulamadı. Ölümünden yaklaşık iki yüz yıl sonra, Schmiedel tarafından 1751-1771 yılları arasında yayımlandı.
Evrensel Kütüphane ve Kurşun Kalemin Mucidi
Gesner, Bibliotheca Universalis adlı eseriyle dünya genelinde bibliyografya biliminin kurucusu kabul edilir. Aynı dönemde, karşılaştırmalı Avrupa dilbilimi konularına da yoğun ilgi gösterdi. Onun pratik ve üretken zekası, insanlık tarihinin en önemli kırtasiye araçlarından birinin doğmasını sağladı. Tarihteki ilk kurşun kalem, 1565 senesinde Gesner tarafından İsviçre topraklarında üretilerek kullanıma sunuldu. Bu eşsiz icat, yazı kültüründe ve bilgi aktarımında yepyeni bir dönemin kapılarını sonuna kadar araladı. Bilim dünyasına yaptığı devasa katkıların ve bıraktığı eşsiz mirasının bir nişanesi olarak, İsviçreli doğabilimcinin portresi uzun yıllar boyunca kendi vatanının resmi paralarının üzerinde yer buldu. Resmi, 1978 ile 1994 yılları arasında 50 İsviçre Frangı değerindeki banknotların üzerinde yer aldı. Koç burcunun öncü ruhunu taşıyan bu büyük hekim, Zürih kentinde aniden baş gösteren korkunç veba salgını sırasında hastalarına şifa dağıtabilmek adına canla başla mücadele etti. Ne yazık ki bu ölümcül hastalığa yakalanarak 13 Aralık 1565'te Zürih'te hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı muazzam miras, bugün bile bilim dünyasını aydınlatmaya devam ediyor.