Conrad Gesner Kimdir?

Genel Bakış

Conrad Gesner (Gessner), 26 Mart 1516'da Zürih'te doğan ve 13 Aralık 1565'te yine Zürih'te ölen İsviçreli doğabilimci, filozof ve doktordur.

Eğitimi

İsviçreli Protestan reformcu Huldreich Zwingli'nin himayesinde bulunan ve vaftiz oğlu olan Gesner'in bulunduğu ortam, ilahiyat okumasını neredeyse kaçınılmaz kılıyordu. Zürih'teki Fraumünster ilahiyat fakültesinde okuyan Gesner 1531'de Zürih'ten ayrıldı. Tanınmış bir Yunanca ve İbranice uzmanı oldu. 1537'de 21 yaşındayken Lozan Akademisi'nin Yunanca kürsüsünün ilk başkanı oldu; Bern hükûmetince verilen bu görev itibar kazanmasında etkili oldu. İlahiyat eğitimi almasına rağmen tıbba her zaman ilgi duydu. Kürsü başkanı olmadan önce tıp öğrenimine başlamıştı; Bourges'da, ardından Paris ve Basel'de tıp okudu ve 1541'de Basel'den doktorasını aldı. Yakın arkadaşı Clauser'in tavsiyesiyle botanik çalışmaları için Montpellier'e gitti, döndüğünde Zürih'e kalıcı olarak yerleşti ve burada baş doktor olarak anıldı.

Çalışmaları

Gesner meraklı bir gezgindi; Alpler'de ve Adriyatik kıyılarında araştırma yaptı, topladığı kaynaklarla botanik ve zooloji üzerine önemli tezler hazırladı. 39 yaşında, zor koşullara rağmen Lucerne Gölü yakınlarındaki Mont Pilate'ye tırmandı. Eski diller ve yaşam bilimlerine de ilgi duydu: 1535'te Yunanca-Latince bir sözlük hazırladı, Yunanca dersler verdi, filolojiyle ilgili tezler yayımladı ve Rab'bin Duası'nı 22 farklı dile çevirdi. Dört ciltlik Bibliotheca Universalis ("Evrensel Kitaplık") adlı eserinin dizininde Yunan, Latin ve İbrani yazarlara yer verdi; bu eserle adını duyurdu ve bibliyografyanın kurucusu sayıldı.

Doğa tarihi her zaman en çok ilgi duyduğu alandı. Valerius Cordus'un Historie Stirpium ("Bitkiler Üzerine İncelemeler") adlı kitabı, Gesner'in çabalarıyla Cordus'un ölümünden on yedi yıl sonra, 1561'de yayımlanabildi. Kendi Opera Botanica ("Botanik Eserleri") adlı eserinde kendi çizdiği yaklaşık 1500 levha bulunur; baskısına hayattayken başlanmış olsa da kitap ölümünden sonra tamamlanabildi. Beş ciltlik Historiae Animalium ("Hayvanların Tarihi") bugün en bilinen eserlerinden biridir. 1551'de basılmaya başlanan eser ancak 1587'de tamamlandı ve 4500 sayfayı aştı. Yayımlanmasından iki yüz yıl sonra bile zoolog Georges Cuvier'nin ilgisini çekti. Bu ansiklopedik eserde hayvanlar için yeni bir sınıflandırma önerdi; bitkileri de çiçek açanlar ve açmayanlar ya da özsuyunun sağlanış biçimine göre ayırdı. Hayvan sınıflandırması başarılı olmadı, ancak eserin kapsamı sınıflandırma konusunun yeniden düşünülmesi gerektiğini gösterdi. Fosil çalışmalarına ait taslakları bulunan ilk doğabilimci sayılır.

Ölümü

Gesner, 1565'te Zürih'e ulaşan veba salgınında hayatını kaybetti.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Conrad Gesner maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.