I. İbrahim Kimdir?

Şehzadeliği

İbrahim, 5 Kasım 1615'te İstanbul'da (Konstantiniyye) doğdu; Deli İbrahim olarak da anılır. Babası Osmanlı padişahı I. Ahmed, annesi Kösem Sultan'dır. Babasının 1617'de ölmesi ve amcası I. Mustafa'nın tahttan indirilmesiyle ağabeyi II. Osman tahta çıktı. İbrahim henüz iki yaşındayken kafese kapatıldı. Sonra aynı anneden doğan ağabeyi IV. Murad tahta geçti. IV. Murad'ın emriyle Şehzade Bayezid, 1635'te Revan Seferi'ne çıkarken ibrişim kemendiyle boğduruldu; kardeşi Şehzade Süleyman da öldürüldü. Kösem Sultan'ın öz oğlu Şehzade Kâsım ise 1638'de Bağdat Seferi arifesinde boğduruldu. İbrahim bu koşullarda sıkı bir saray hayatı yaşadı ve korku içinde büyüdü.

Tahta çıkışı

8 Şubat 1640'ta ağabeyi IV. Murad'ın ölümü üzerine 25 yaşında 18. Osmanlı padişahı olarak tahta çıktı ve 97. İslam halifesi oldu. Tahta nasıl çıktığı hakkında farklı anlatımlar vardır. Fransız seyyah Du Loir'e göre IV. Murad, hayatta kalan tek şehzade olan İbrahim'i öldürtmek için fetva almış ve Kırım Hanı'nın tahta geçmesini istemişti; ancak bu emri Kösem Sultan engelledi. Solakzade Mehmed Hemdemî'ye göre ise IV. Murad ölüm döşeğinde kardeşini çağırıp tahtın ona kalacağını söylemiş ve vasiyette bulunmuştu. Kroniklerde, ağabeyinin ölüm haberini bir tertip sanan İbrahim'in odasından çıkmak istemediği, cesedi gördükten sonra ikna olup tahta çıktığı anlatılır.

Dönemin önemli olayları

Tahta geçtiği ilk yıl Emirgüneoğlu Yusuf Paşa olayı yaşandı: Revan Kalesi kumandanı olan Emirgüneoğlu, affedilip Emirgan'da oturmasına izin verilmişti; IV. Murad'ın ölümünü fırsat bilerek propaganda yapınca İbrahim onu idam ettirdi. Bu yüzden bazı çevrelerde düşman kazandı. Malta Şövalyeleri'nin Türk ticaret gemilerine saldırması üzerine, onların en büyük sığınağı olan Girit'in fethini emretti. Osmanlı donanması 20 Haziran 1645'te Sakız Adası'ndan denize açıldı ve 17 Temmuz'da Hanya limanını fethetti; bu fetih Avrupa'da büyük etki uyandırdı. Hanya muhafızı Deli Hüseyin Paşa Resmo Kalesi'ni de aldı. Devletin mali durumunu düzeltmek için para ayarının düşürülmesi ve vergilerin toplanması gibi önlemler alındı. Bir öküz arabasının önüne çıkması üzerine şehirde araba kullanımını yasakladığı, sonra bir arabayla karşılaşınca sorumlu tuttuğu sadrazam Nevesinli Salih Paşa'yı boğdurduğu anlatılır.

Tahttan indirilişi

Hezarpare Ahmed Paşa aleyhine başlayan isyan İbrahim'in tahttan indirilmesiyle sonuçlandı; yerine oğlu IV. Mehmed çıkarıldı. İsyancılar ve önderleri Sofu Mehmed Paşa, İbrahim'i 18 Ağustos 1648'de idam ettirdi. Ayasofya Selatin Haziresi'nde, caminin eski vaftizhane bölümündeki I. Mustafa ve İbrahim Türbesi'ne defnedildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki I. İbrahim maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.