Klasik Türk musikisinin yirminci yüzyıldaki en önemli temsilcileri arasında yer alan tanburi ve bestekâr Sadun Aksüt, hem ürettiği özgün eserleri hem de yetiştirdiği yüzlerce öğrencisiyle geleneksel sanatımızın geleceğe taşınmasında hayati bir rol oynamıştır. 26 Ekim 1932'de Amasya’nın Merzifon ilçesinde doğan sanatçı, radyo memuriyetinden konservatuvar hocalığına uzanan doksan bir yıllık ömrü boyunca Türk müziğinin kurumsal hafızası haline gelmiştir. Eserleri, teorik kitapları ve zengin arşiviyle tanınan usta musikişinas, 2 Ocak 2023’te İstanbul’da vefat etmiştir.
Vali Oğlunun Merzifon’dan İstanbul’a Uzanan Çocukluğu
Eski valilerden Ali Kemali Aksüt ile Ulviye Hanım’ın evladı olarak doğan Sadun Aksüt’ün çocukluğu, babasının mesleği gereği farklı şehirlerde geçmiştir. 1934 yılında babasının Bilecik Valisi olmasıyla bu kente göç eden aile, kısa süre sonra emeklilik nedeniyle İstanbul’a taşınımıştır. Bir erkek kardeşi ve üç ablasıyla önce Üsküdar, ardından Kadıköy Yeldeğirmeni semtinde büyüyen Aksüt, Gazi Mustafa Kemal Paşa İlkokulu, Kadıköy Üçüncü Ortaokulu ve Haydarpaşa Lisesi’nde okumuştur. Yükseköğrenim yerine ise içindeki müzik tutkusunun peşinden gitmiştir.
Büyük Ustalardan Alınan Feyiz ve Konservatuvar Yılları
Sanatçı, İstanbul Belediye Konservatuvarı’na girerek Şefik Gürmeriç ve Kemal Gürses’ten dersler almıştır. Konservatuvarı bitirmeden İleri Türk Musikisi Konservatuvarı Derneği’ne geçerek Hüseyin Sadettin Arel, Dr. Suphi Ezgi, Laika Karabey, Rıdvan Aytan ve Emin Ongan gibi ustalarla çalşmıştır. Karabey’den başladığı tanbur öğrenimini, 1950 başlarında katıldığı Üsküdar Musiki Cemiyeti’nde Emin Ongan aracılığıyla büyük üstat İzzettin Ökte’den aldığı derslerle ileri seviyeye taşımıştır.
Radyo Dalgalarından Sahne Refakatine
Sadun Aksüt, 1951 sonlarında İstanbul Radyosu’nda saz eserleri seslendirmeye başlamış, 1956’da kurumun nota kütüphanesine memur olarak girmiştir. Bir yandan radyoda solo ve topluluk programlarında tanbur çalan sanatçı, 1966-1967 yıllarında İstanbul Belediye Konservatuvarı İcra Heyeti’nde yer almıştır. 1967’de radyoya sendikalı sanatçı olarak dönen Aksüt, ayrıca 1950 sonlarından 1975’e kadar piyasada çalşarak devrin ünlü yorumcularına refakat etmiştir.
Sanat hayatındaki en köklü ortaklık, büyük usta Münir Nurettin Selçuk ile gerçekleşmiştir. Aksüt, 1967’den itibaren Münir Nurettin’in vefatına dek tüm solo konserlerinde ona tanburuyla eşlik etmiştir. 1975 yılında İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı’na atanarak tam 40 yıl boyunca tanbur hocalığı yapmış olan sanatçı, aynı zamanda 16 yıl boyunca TRT Türk Sanat Musikisi Repertuvar Kurulu üyeliği görevini üstlenmiş ve 1981'de TRT’den emekli olmuştur.
Musikinin Zirvesinde Üretken Bir Ömür ve Dev Arşiv
Sanatçının zengin üretim yelpazesinde şu eserler yer almaktadır:
- 100 civarında şarkı ve 30 adet ilahi
- 60 kadar saz eseri ve sazkâr makamında Mevlevi ayini
- 3 çocuk şarkısı ile 2 film müziği
Saz eserlerinden "Köyde", "Gelin Karşılaması" ve "Ege'de Şenlik" adlı besteleri Yalçın Tura tarafından çok sesli hale getirilmiştir. Bestelerinde kelimelerin gücüne de önem veren sanatçı; Yahya Kemal Beyatlı, Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Muhip Dranas, Necip Fazıl Kısakürek ve Ümit Yaşar Oğuzcan gibi dev şairlerin eserlerini müzikle buluşturmuştur. TRT repertuvarındaki bazı eserlerinin sözleri ise Halil Soyuer, Rüştü Şardağ, Sami Derintuna ve İlkan San gibi şairlere aittir.
Büyük bir titizlikle oluşturduğı kişisel arşivini İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi’ne bağışlamıştır. Bu paha biçilemez koleksiyonda tarihi fotoğraflar, el yazması notalar, mektuplar, plaklar, Osmanlıca yaprak notalar ve hocası İzzettin Ökte’nin tanburu ile Türk müziği tarihine ışık tutacak gazete kupürleri yer alır.
Aile Yaşamı, Edebi Ürünleri ve Vefatı
Rübeyza Aksüt ile evli olan Sadun Aksüt, bu evlilikten Harun ve Arzu isminde iki evlada sahip olmuştur. Ancak aile, 1992 yılında henüz 36 yaşındayken vefat eden oğulları Harun Aksüt’ün acısıyla sarsılmıştır. Sanatçı, müziğinin yanı sıra yayımladığı eğitim metotları, antolojiler, şiir ve hatırat kitaplarıyla da kalıcı bir kültür ürecisi olmuştur.
Kariyeri süresince müzik severlerle buluşturduğı albümleri şunlardır:
- 2004 - Sisli Bir Eylül Gecesi
- 2012 - 60 Yıllık Aşk
Eğitime ve musiki tarihine kazandırdığı başlıca kitapları ise şunlardır:
- Tambur Metodu (Yeni başlayanlar ve geliştirilmiş teknik için iki ayrı basım)
- 500 Yıllık Türk Musikisi Antolojisi
- Dede Efendi (Rauf Yekta Bey'in eserinin Rüştü Eriç ile tercümesi)
- 10 adet fasıl mecmuası ve Güfteler / Güfteler Hazinesi
- Müzisyen Osmanoğulları ve Türk Musikisinin 100 Bestekârı
- Şarkılarda İstanbul ve İstanbul’da Eğlence Hayatı
- Bahardan Hazana Esintiler ve Dile Gelen Mızrap (Şiirler)
- Alkışlarla Geçen Yıllar (Hatırat)
Değerli tanburi Sadun Aksüt, 2 Ocak 2023 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumuş ve ardında yeri doldurulamayacak büyük bir musiki mirası bırakmıştır.