Yaşamı ve eğitimi
Sâdullah Paşa, 1838'de Erzurum'da doğdu. Babası Esad Muhlis Paşa'dır. İlk öğreniminin ardından özel olarak Arapça, Farsça ve Fransızca öğrendi; Fransız ve Doğu edebiyatları üzerine de özel dersler aldı. Tanzimat döneminin önde gelen Osmanlı devlet adamlarından ve diplomatlarından biri oldu.
Devlet hizmetindeki görevleri
1853'te devlet hizmetine girdi ve Maliye Varidat Kalemi'nde çalıştı. 1856'da Babıali Tercüme Odası'nda görev aldı. 1866'da Mezahib Kalemi'ne atandı. 1868'de Şûrâ-yı Devlet Maarif Dairesi başmuavini oldu, 1869'da Şûrâ-yı Devlet üyeliğine, 1870'te Şûrâ-yı Devlet başkâtipliğine getirildi. 1871'de Matbuat Müdürlüğü üzerinde olarak Dîvân-ı Hümâyun tercümanlığına geçti. 1874'te Defter-i Hâkânî Nâzırlığı verildi. 4 Nisan 1876 ile 30 Mayıs 1876 arasında Ticâret ve Ziraat Nâzırı olarak görev yaptı. Ardından V. Murad'ın mâbeyn başkâtibi oldu. II. Abdülhamid'in tahta çıkması üzerine Bulgar isyanlarını araştırmak üzere Filibe'ye gönderilen komisyona başkanlık etti.
Elçilik yılları
V. Murad'ı yeniden tahta çıkarmak isteyenler arasında bulunduğu iddia edilince 1877'de Berlin sefirliğine atandı. Berlin'deyken Ayastefanos Antlaşması ve Berlin Kongresi müzakerelerine katıldı. 1881'de kendisine vezirlik payesi verildi. 1882'de Viyana sefirliğine atandı ve bu görevde dokuz yıl kaldı.
Ölümü ve ailesi
Viyana'daki görevi sırasında, 1891'de, odasında hava gazını açarak intihara teşebbüs etti. Dört gün hastanede kaldıktan sonra 18 Aralık 1891'de öldü. İntiharının nedeni olarak ülkenin içinde bulunduğu durum karşısındaki üzüntü, çocuklarını görmek için bile İstanbul'a dönmesine izin verilmemesi ve bir kişisel ilişkiye dair söylentiler gösterilmiştir; bu söylentiler Nâzir Akalın tarafından reddedilmiştir. Cenazesi İstanbul'a getirilerek II. Mahmud Türbesi haziresine defnedildi. Yaklaşık 14 yıl ayrı kaldığı eşi Necibe Hanım onun öldüğüne inanmadı ve 80 yaşındaki ölümüne kadar İstanbul'daki yalılarında geri dönmesini bekledi. Oğlu Nusret Ayaşlı'nın eşi Münevver Ayaşlı, kayınpederinin sürgün gibi görevlerinin Mehmed Said Paşa'nın kıskançlığı ve iftirası yüzünden yaşandığını yazmıştır. Boğaziçi'ndeki Sadullah Paşa Yalısı, onun adıyla anılan ve en gözde yalılardan sayılan yapıdır.
Edebî yönü
Sâdullah Paşa edebiyatla da ilgilendi. Alphonse de Lamartine'in şiirlerini Türkçeye çevirdi; bunlar arasında Göl adlı çeviri en başarılı edebî çevirilerden biri sayılır. İki şiiri basıldı, ayrıca bazı nazım eserleri de vardır.
Benzer kişiler
- Faysal bin Abdülaziz el-Suud (Devlet Adamı)
- George Marshall (Devlet Adamı)
- John Adams (Devlet Adamı)
- Jorge Luis Borges (Şair)
- Koca Mustafa Reşid Paşa (Devlet Adamı)
- Ahmed Cevdet Paşa (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Sadullah Paşa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.