Çocukluğu ve eğitimi
Franz Liszt, Macarca adıyla Liszt Ferenc, 22 Ekim 1811'de Macaristan'ın Doborján (Raiding) kentinde doğdu. İlk piyano derslerini müzik dehasını fark eden babasından aldı. Macar soyluları altı yıl boyunca bu çocuk dahiye destek olmayı kabul edince babasıyla Viyana'ya gitti, Antonio Salieri'den ve Beethoven'in öğrencisi Carl Czerny'den ders aldı. 12 yaşında konser piyanisti olmuştu. Paris Konservatuvarı yabancı olduğu için onu kabul etmedi; özel dersle teori ve beste çalıştı, tek operası Don Sanche'ı yazdı. 1827'de babasını yitirdi ve 15 yaşında piyano dersleriyle annesinin geçimini sağladı. Bu dönemde müziğe ilgisini kaybetti, edebiyat ve dinî konulara yöneldi. 1830 Devrimi onu yeniden sanata döndürdü.
Virtüöz yılları
Paris'te Hector Berlioz ile tanıştı, Lamartine'in şiirlerini piyano için besteledi. 1832'de Paganini'yi dinleyince virtüözlüğe yeniden ilgi duydu ve La Campanella üzerine bir fantezi yazdı; 1833'te Berlioz'un Fantastik Senfoni'sini piyanoya uyarladı. Polonya'dan gelen Chopin ile önce rekabet düşündü, sonra yakın arkadaş oldular. 1834'te Kontes Marie d'Agoult ile tanıştı; İsviçre ve İtalya'da birlikte yaşadılar, üç çocukları oldu. Kızı Cosima, Wagner ile ilişki yaşayınca iki arkadaşın arası açıldı. 1835'te Thalberg ile bir piyano düellosu için Paris'e gitti; piyano resitali kavramını geliştirdi, hayır konserleri verdi. Macaristan'daki sel felaketi zedeleri için bağış topladı ve Bonn'daki Beethoven anıtının maliyetini üstlendi. 1840-1847 turnesinde İrlanda'dan Osmanlı İmparatorluğu'na, Portekiz'den Rusya'ya birçok yeri dolaştı; 18 Haziran 1847'de Büyükdere'de Sultan Abdülmecid'e konser verdi.
Weimar ve sonraki yıllar
1844'te Marie d'Agoult ile ilişkisini bitirdi; Kiev'de tanıştığı Prenses Carolyne Sayn-Wittgenstein ile birlikte oldu ve sahne konserlerine son verdi. 1848'de Weimar'da orkestra şefliğine başladı, Verdi, Wagner ve Berlioz'un yeni operalarını yönetti, en önemli eserlerini bestelerken Altenberg Kartalları adı verilen yeni bir piyanist kuşağı yetiştirdi. 1858'de yoğun eleştiriler üzerine görevinden ayrıldı. 1861-1869 arasında çoğunlukla Roma'da yaşadı, dinî kitaplar yazdı ve onur rahibi oldu. 1870'ten sonra Roma, Weimar ve Budapeşte arasında seyahat ederek öğretmenlik ve piyanistliği sürdürdü; Budapeşte Müzik Okulu'nu kurdu ve ilk başkanı oldu. 31 Temmuz 1886'da bir festival için bulunduğu Bayreuth'ta zatürreden öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Franz Liszt maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.