Fransız siyasi tarihinin en önemli figürlerinden biri olan François Mitterrand, 26 Ekim 1916 tarihinde Fransa'nın Jarnac kentinde dünyaya geldi. Ülkenin en uzun süre görev yapan cumhurbaşkanı olarak, 1981 ile 1995 yılları arasında iki dönem boyunca devleti yönetti. Tam adı François Maurice Adrien Marie Mitterrand olan bu bilge devlet adamı, siyasi serüvenini solun liderliğine taşıyarak Fransa'yı köklü şekilde dönüştürdü. Akrep burcu olan tecrübeli siyasetçi, Paris Üniversitesi'nde aldığı hukuk ve siyasal bilimler eğitimiyle kariyerinin temelini gençlik yıllarında attı.
İkinci Dünya Savaşı ve Direniş Yılları
İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte Mitterrand, piyade er olarak Fransız ordusuna katıldı. Haziran 1940'ta savaşırken yaralandı ve Verdun bölgesinde Alman güçlerine esir düştü. Tutulduğu hapishaneden kaçarak ülkesine dönmeyi başardı. Burada devlet memuru olarak görev yaparken, gizli yollardan Direniş Hareketi saflarına katıldı. Savaş sonrasında, 1945 yılında Direniş Hareketi Demokratik ve Sosyalist Birliği'nin kurulmasına öncülük etti. Bu siyasi yapıya 1953 ile 1958 yılları arasında başkanlık yaptı.
Savaşın ardından kurulan Charles de Gaulle geçici hükumetinde savaş tutsakları bakanı olarak kısa süre görev aldı. Dördüncü Cumhuriyet döneminde aktif rol oynayan lider, 1946 yılında Ulusal Meclis'e seçildi. Ertesi yıl Paul Ramadier'nin koalisyon kabinesinde bakanlık üstlendi. Sonraki on iki yıl boyunca farklı hükumetlerde 11 defa bakanlık görevi yürüttü. 1946 ile 1958 yılları arasında ve daha sonra 1962'den itibaren Nièvre temsilcisi olarak parlamento ve senato sıralarında yer aldı. Bu dönemde yürüttüğü bazı kritik görevler şunlardır:
- 1950-1951 yıllarında Denizaşırı İller Bakanlığı
- 1953 yılında Avrupa Konseyi Bakanlığı
- 1954-1955 yıllarında İçişleri Bakanlığı
- 1956-1957 yıllarında ise Adalet Bakanlığı
Muhalefetin Öncülüğü ve Sola Kayış
Siyaset dünyasđna girdikten sonra başlangıçta merkezci bir çizgi benimseyen siyasetçi, zaman içinde sol duruşa kaydı. Beşinci Cumhuriyet'in başlangıcı olan 1958 yılından sonra De Gaulle rejimine karşı muhalefet etmeye başlayarak yükselişe geçti. Zamanla bu karşıt hareketin lideri haline gelmeyi başardı. Sol partileri birleştirmek amacıyla 1965 yılında Demokratik ve Sosyalist Sol Federasyonu kurdu. Aynı yıl gerçekleşen Cumhurbaşkanlığı yarışında sol partilerin ortak adayı oldu. İlk turda %32 oy almasına rağmen, ikinci turda yüzde 44,8 oy düzeyine ulaşsa da De Gaulle karşısında mağlup oldu.
Yılmayan tecrübeli siyasetçi, 1971 yılındaki tarihi Epinay Kongresi ile yeni Sosyalist Parti'nin kuruluşuna katılarak partinin birinci sekreteri seçildi. Teşkilatta yaptığı köklü değişiklikler sayesinde partinin halk nezdindeki gücünü ciddi ölçüde yükseltti. 1972 yılında sol partilerin ortak program imzalayarak birleşmesiyle 1974 seçimlerinde yeniden aday oldu. Mayıs 1974'teki seçimin ikinci turunda yüzde 49,19 oy alarak Valéry Giscard d'Estaing'e az farkla mağlup oldu. Bu kayba rağmen ortaklarıyla iş birliğini sürdürdü. Sol ittifak 1977'de dağılsa da Sosyalist Parti, Mart 1978'deki seçimlerde Komünist Parti'yi geride bıraktı. Böylece, Komünistlerin yaklaşık kırk yıldır elinde tuttuğu en büyük sol parti unvanına son verdi. Muhalif hareketleri 1981 yılında birleştiren lider, 10 Mayıs 1981 seçimlerinin ikinci turunda %51,76 oy alarak Valéry Giscard d'Estaing'i yenilgiye uğrattı ve cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhurbaşkanlığı, Reformlar ve Krizler
Cumhurbaşkanlığı döneminde ilk büyük iş olarak 9 Ekim 1981 tarihinde ölüm cezasının kaldırılması kararını yasalaştırdı. İlk döneminde finans kurumlarını ve önemli sanayi kuruluşlarını devletleştiren bir programı başlattı. İşçi ücretlerini yükselterek sosyal yardımları artırdı, yerel yönetimlerin yetkilerini de genişletti. Fakat uygulanan sosyalist ekonomi politikaları enflasyonun yükselmesine ve yeni sorunlara yol açarken, işsizlik sorununu da çözemedi. Bu sıkıntılar sebebiyle 1983'te hükumet tasarruf tedbirleri almaya başlayarak serbest piyasaya yönelik liberal ekonomi politikalarına geçiş yaptı.
Dış politikada Sovyetler Birliği'ne karşı sert bir duruş sergiledi, ABD yönetimi ile ilişkileri canlandırdı. Ancak iktidarı döneminde büyük bir kriz de yaşandı. Büyük Okyanus'taki Fransız nükleer denemelerine karşı çıkan çevreci örgüt Greenpeace'in Rainbow Warrior adlı gemisi, Mitterrand'ın talimatı doğrultusunda Fransız istihbaratı (DGSE) tarafından 10 Temmuz 1985'te sabote edildi. Auckland Limanı'nda batırılan gemideki fotoğrafçı Fernando Pereira yaşamını yitirdi. Siyasal dengelerin değiştiği 1986'da sağ partiler mecliste üstünlük sağlayınca, rakibi Jacques Chirac'ı başbakan atamak zorunda kaldı. Buna karşın, 1988 yılındaki başkanlık seçimlerinde Jacques Chirac'ı büyük farkla yenerek ikinci defa seçildi.
Görev süresi Mayıs 1995'te tamamlanan devlet adamı, makamı yeni seçilen Jacques Chirac'a bıraktı. Özel hayatında Danielle Mitterrand ile evli olan liderin, evlilik dışı ilişkisinden bir kız çocuğu dünyaya geldi. Dış ilişkiler kapsamında 1992 yılında Türkiye'yi de ziyaret eden ünlü politikacı, görevden ayrılmasından kısa süre sonra, 8 Ocak 1996 tarihinde Paris'te prostat kanseri nedeniyle hayata gözlerini yumdu. 80 yaşındayken vefat eden Mitterrand, ardında Fransız yakın tarihinde derin izler bırakan sıra dışı bir miras bıraktı.