David Ben Gurion Kimdir?

David Ben Gurion, asıl adıyla David Grün, 16 Ekim 1886 tarihinde Polonya'nın Plonsk kentinde doğan, ömrünü bağımsız bir devlet inşasına adayan, İsrail'in kurucusu ve ilk başbakanıdır.

Doğu Avrupa'da yükselen anti-semitizm ve soykırım tehdidinin yanı sıra babasının ticari çıkarları nedeniyle 1906 yılında Filistin'e göç eden bu kararlı siyasetçi, 14 Mayıs 1948'de Tel Aviv'de bağımsızlık bildirgesini okuyarak yeni devletin kuruluşunu tüm dünyaya ilan etmiştir.

İstanbul'dan Sürgüne ve Yeniden Doğuş

Küçük yaşta, henüz 11 yaşındayken annesi Scheindel Grün'ü kaybeden David, bir hukukçu ve Hovevei Zion örgütünün lideri olan babası Avigdor Grün'ün gözetiminde büyüdü.

Gençlik yıllarında ateşli bir sosyalist ve Siyonist olan David Grün, eğitim hayatının önemli bir dönemini Osmanlı payitahtında geçirdi.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine (Darülfünun) kabul edilmeden önce sekiz ay gibi kısa bir sürede Türkçe öğrenmeyi başardı.

Burada 1912 ve 1914 yılları arasında yoğun bir hukuk eğitimi aldı.

Ancak o dönem bölgedeki siyasi faaliyetleri Osmanlı yönetiminin, özellikle de Cemal Paşa'nın dikkatinden kaçmadı.

Tutuklanmasının ardından pasaportuna "bir daha dönmemek üzere" şerhi düşülerek sınır dışı edildi.

Bu sürgün döneminde Cemal Paşa binlerce Yahudi'yi Filistin'den uzaklaştırmıştı.

Bu zorunlu ayrılış onu Amerika Birleşik Devletleri'ne, New York'a sürükledi.

Burada Rusya doğumlu bir Yahudi olan Paula Munweis ile tanıştı ve çift 1917 yılında dünyavevine girdi.

Bu evlilikten Amos, Renana ve Geula adında üç çocukları dünyaya geldi.

İlk başlarda tarım işçisi olarak portakal bahçelerinde çalışan ve ardından gazetecilik yapan David, siyasi kariyerinin başında ismini İbranice bir ad olan Ben-Gurion ile değiştirdi.

1918 yılında İngiliz ordusuna bağlı Yahudi Lejyonu'nın 38. Tabur'una katılan Ben-Gurion, Birinci Dünya Savaşı'nın ardından bölgenin İngiltere kontrolüne geçmesiyle ailesiyle birlikte Filistin topraklarına geri döndü.

Devletin Temellerini Atan Girişimler ve Müadeleler

Ben-Gurion, dağınık durumdaki Yahudi topluluklarını bir araya getirmek amacıyla 1934 yılında bugükü gizli servis Mossad'ın ilk nüveleri sayılan Yahudi Ajansı'nı hayata geçirdi.

Ayrıca işçi sınıfını örgütleyen ve İngiliz yönetimi altında devletleşmeyi sağlayan Histadrut (İbrani İşçi Federasyonu) ile yerleşimleri korumakla görevli paramiliter güç Haganah'ın kurulmasına öncülük etti.

İkinci Dünya Savaşı sırasında bir yandan Yahudileri İngiliz ordusuna katılmaya teşvik ederken, diğer yandan İngiltere'nin engellemelerine rağmen Avrupa'dan yasadışı göçleri yönetti.

1942'deki Biltmore Konferansı'nın programını bizzat hazırlayarak siyasi taleplerini uluslararası alanda formüle etti.

Filistin'de devlet kurulmadan önce ana akım Yahudileri temsil eden ve ılımlı bir lider olarak tanınan Ben-Gurion, daha radikal gruplarla müadele etmek için İngilizlerle iş birliği yaptı.

Bu doğrultuda, Ze'ev Jabotinsky ve halefi Menahem Begin liderliğindeki Siyonist Revizyonistlere şiddetle karşı çıktı.

Kısa süreli iş birliklerinde şiddete dayalı direnişlerde yer alsa da, her türlü terörist eylemi reddetti.

Başta Menahem Begin'in King David Oteli bombalama eylemini desteklese de, yüksek sivil kayıp ihtimali ortaya çıkınca eylemin iptalini istedi ancak bu talebi Begin tarafından geri çevrildi.

Tarih 14 Mayıs 1948'i gösterdiğinde ise Tel Aviv'de bağımsızlık deklarasyonunu okuyarak hayalini gerçeğe dönüştürdü.

Bu karar, kendi partisi dahil her iki kanattan gelen muhalefete rağmen 6'ya karşı 4 oyla kabul edilmişti.

Arap-İsrail Savaşı sürecinde ülkesine başarıyla liderlik eden tecrübeli devlet adamı, tüm paramiliter örgütleri tasfiye ederek yerlerine resmi ordu olan İsrail Savunma Kuvvetleri'ni kurdu.

Bu süreçte Irgun örgütüne silah taşıyan Altalena adlı geminin batırılması emrini vermesi, siyasi kariyerinin en çok tartışılan kararlarından biri oldu.

Başbakanlık Yılları ve Siyasi Miras

İsrail'in ilk başbakanı unvanıyla 17 Mayıs 1948 - 7 Aralık 1954 ve 2 Kasım 1955 - 21 Haziran 1963 yılları arasında kesintili olarak uzun süre hükümetin başında kaldı.

Bu süreçte, Arap ülkelerindeki Yahudilerin helikopterlerle tahliyesini sağlayan Sihirli Halı Operasyonu (Operation Magic Carpet) gibi devasa projeleri bizzat yönetti.

Ayrıca National Water Carrier projesini ve kırsal kalkınma hamlelerini hayata geçirerek ülkenin sınır bölgelerinde, özellikle de Negev çölünde yeni yerleşim yerlerinin kurulmasına öncülük etti.

1954 yılında bir süreliğine görevinden çekilerek Kibbutz Sde-Boker'e yerleşti.

Fakat kısa süre sonra Savunma Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerini yeniden devralarak aktif siyasete geri döndü.

Yeniden başbakan olduktan sonra, Fransa ve İngiltere ile iş birliği kurarak, Süveyş Kanalı'nı millileştireceğini açıklayan Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdülnasır'a karşı Süveyş Kanalı Krizine katıldı.

Savaşta İsrail kuvvetleri Sina Yarımadasını bombalarken, ABD ve Birleşmiş Milletler'in diplomatik baskıları neticesinde geri adım atmak zorunda kaldılar.

Bu kriz Birleşmiş Milletler'in kanal denetimini Mısır'a bırakma kararıyla son buldu.

1963 yılında kişisel sebeplerle başbakanlıktan istifa ederek yerini Levi Eşkol'e bıraktı.

Bir yıl sonra yaşanan Lavon Skandalı, yönetim şekli nedeniyle ikili arasında derin bir fikir ayrılığına yol açtı.

Bu anlaşmazlık yüzünden 1965'te partiden ayrılarak Rafi adında yeni bir siyasi hareket başlattı ve seçimlerde 10 sandalye kazandı.

Daha sonra eski partisi Mapai ile birleşmeyi çoğunlukçu seçim sistemi önerisinin reddedilmesi üzerine kabul etmedi.

Bunun üzerine Ulusal Liste partisini kurdu ve bu oluşum 1969'da 4 sandalye kazandı.

1970 yılında tamamen siyasetten emekli olan ve kendisine "Ulusun Atası" payesi verilen tecrübeli lider, ömrünün son dönemini kibbutzdaki yerleşkesinde geçirdi.

David Ben Gurion, 1 Aralık 1973 tarihinde Ramat Gan'da 87 yaşında hayatını kaybetti.