Gençliği ve yükselişi
Mihail Sergeyeviç Gorbaçov, 2 Mart 1931'de Stavropol bölgesindeki Privolnoye köyünde, Rus ve Ukrayna kökenli yoksul bir köylü ailesinin çocuğu olarak doğdu. Gençliğinde kolektif bir çiftlikte biçerdöver işletti, 1952'de Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne girdi. Moskova Devlet Üniversitesi'nde okurken 1953'te Raisa Titarenko ile evlendi; 1955'te hukuk diplomasını aldı. Stavropol'de Komsomol'da çalıştı, 1970'te Stavropol Bölge Komitesi'nin Birinci Sekreteri oldu ve Büyük Stavropol Kanalı'nın inşasını denetledi. 1978'de Moskova'ya dönerek Merkez Komitesi sekreteri oldu, 1979'da Politbüro yedek üyesi, 1980'de asil üyesi seçildi.
Sovyet lideri olarak reformları
Çernenko'nun ölümü üzerine 1985'te Politbüro tarafından genel sekreter seçildi. Sovyet devletini korumaya kararlıydı, ancak ayakta kalması için köklü reformlar gerektiğine inanıyordu. Glasnost ("açıklık") ile ifade özgürlüğünü genişletti, perestroyka ("yeniden yapılanma") ile ekonomik karar almayı merkezden uzaklaştırarak verimliliği artırmaya çalıştı. Demokratikleşme adımları ve seçilmiş Halk Vekilleri Kongresi'nin kurulması tek parti devletini zayıflattı. Sovyet-Afgan Savaşı'ndan askerlerini çekti. ABD Başkanı Ronald Reagan ile zirveler yaptı; 8 Aralık 1987'de orta menzilli füzelerin imhasına dair anlaşmayı imzaladı. 1988'de devlet başkanlığını da üstlendi ve 1990'dan 1991'e kadar Sovyetler Birliği'nin tek devlet başkanı oldu.
Soğuk Savaş'ın sonu ve dağılma
1989'da bazı Varşova Paktı ülkeleri Marksist-Leninist yönetimi terk ettiğinde askerî müdahaleyi reddetti; Almanya'nın yeniden birleşmesine de itiraz etmedi. George H. W. Bush ile 2-3 Aralık 1989'da Malta açıklarında görüştü. Aralık 1990'da Nobel Barış Ödülü'nü kazandı. Cumhuriyetlerdeki milliyetçi hareketler ve madenci grevleri başlıca sorunlarıydı. 17 Mart 1991 referandumunda katılımcıların yüzde 77'si Sovyetler Birliği'nin korunmasından yana oy kullandı. 19 Ağustos 1991'de Gennadi Yanayev ve arkadaşlarının darbe girişimi başarısız oldu; Sovyetler Birliği yıl sonunda Gorbaçov'un isteği dışında dağıldı.
Sonraki yıllar ve ölümü
Başkanlıktan istifa ettikten sonra Gorbaçov Vakfı'nı kurdu, Boris Yeltsin ve Vladimir Putin'i sert biçimde eleştirdi ve Rusya'da sosyal demokrat hareket için kampanya yürüttü. 30 Ağustos 2022'de öldü. Nobel Barış Ödülü dahil çok sayıda ödülün sahibi olan Gorbaçov, 20. yüzyılın ikinci yarısının en önemli figürlerinden biri kabul edilir. Batı'da Soğuk Savaş'ın sona ermesindeki rolüyle övgüyle anılır; Rusya'da ise mirası karmaşıktır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mihail Gorbaçov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.