Kimdir?
Josip Broz Tito, 7 Mayıs 1892'de Kumrovec'te doğan ve 4 Mayıs 1980'de Ljubljana'da ölen Marksist-Leninist görüşlere sahip Yugoslav devlet ve siyaset adamıdır. Fikirleri Titoizm olarak bilinir.
Gençliği
On beş çocuklu fakir bir köylü ailesinin yedinci çocuğuydu; babası Hırvat, annesi Sloven'di. On üç yaşlarında Sisak kasabasına yerleşti ve çilingir çırağı olarak çalışmaya başladı. Gençlik yıllarında Trieste, Avusturya, Bohemya ve Almanya'da metal işçiliği yaptı. Çalıştığı yerlerde sendika faaliyetlerine katıldı ve Hırvatistan Sosyal Demokrat Partisi'ne girdi.
Zagreb'deki 25. Alay'da askerlik hizmeti yaparken I. Dünya Savaşı başladı. Ağustos 1914'te birliğiyle Sırbistan'a gönderildi. Savaşa karşı olduğunu söyleyerek propaganda yaptığı için Petrovaradin'de tutuklanıp hapse atıldı. Ocak 1915'te serbest bırakılarak Karpat cephesinde yeniden savaşa katıldı ve gösterdiği yararlılıklar nedeniyle cesaret madalyası aldı. Bukovina Cephesi'nde bir Kazak askeri tarafından süngüyle ağır yaralandı ve Rus ordusuna esir düştü. 1917-1920 arasında Bolşeviklerin safında devrim sürecine ve Rus İç Savaşı'na katıldı. 1920'de bir Rus kadınıyla evlenmiş olarak Yugoslavya'ya döndü ve Yugoslavya Komünist Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı. Siyasi faaliyetleri nedeniyle birçok kez tutuklandı; 1928'deki soruşturma sonucu altı yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 1934'te hapisten çıktı. Moskova, Paris, Prag ve Viyana'ya görevli olarak gitti.
II. Dünya Savaşı
1936'da Paris'te Uluslararası Tugaylar'ın İspanya'ya geçişini organize etti ve bu çalışmalarından dolayı Yugoslavya Komünist Partisi genel sekreterliğine getirildi. 1937'de Yugoslavya'ya döndü. Užice'de bir kurtuluş savaşı komitesi kurdu ve işgal kuvvetlerine ile onlarla iş birliği yapan Ustaşa'ya karşı gerilla savaşı başlattı. Çevresindekilere görev verirken sık sık Ti-to, yani sen bunu, sen bunu dediği için arkadaşları Josip Broz adına Tito lakabını ekledi. Yugoslavya'nın federasyon biçiminde örgütlenmesini savundu. 1941'de Alman birliklerinin ülkeye girmesinin ardından direniş hareketini örgütledi ve halkı birlik, kardeşlik ve bağımsızlık çağrısıyla ayaklandırdı. Hitler 1943'te Neretva ve Sutjeska'ya saldırdı; Partizanlar 6000'in üzerinde kayıp vermelerine rağmen Alman kuşatmasını geri püskürttü.
Yugoslavya'nın Kuruluşu ve Devlet Başkanlığı
1943'te Yugoslavya Antifaşist Ulusal Kurtuluş Konseyi'ni topladı, geçici bir devrim hükûmeti kurdu ve Yugoslavya'nın eşit halklardan oluşan bir federasyon olduğunu ilan etti. Aynı yıl mareşal oldu; 7 Mart 1945'te hükûmet başkanlığı ve başkomutanlık verildi. Halk Cephesi seçimleri kazandı ve monarşi sona erdi. Komşu ülkelerdeki ayaklanmaları ve Yunan komünistlerini desteklemesi nedeniyle Batı desteğini çekti. Yugoslavya'nın bağımsız kalmasını istemesi, ülkeyi Sovyet modeline göre şekillendirmek isteyen Stalin ile anlaşmazlığın başlıca nedeniydi. Stalin'in 1953'teki ölümünün ardından Sovyetler Birliği yaklaşımını değiştirdi; Kruşçev 2 Haziran 1955'te Belgrad'ı ziyaret etti. 13 Ocak 1953'te Yugoslavya Devlet Başkanı seçildi ve ülkeyi Sosyalist Federal Cumhuriyet hâline getirdi. 1968'de Varşova Paktı'nın Çekoslovakya işgalini kınadı. 1962-1970 arasında Asya, Afrika ve Latin Amerika'ya sık geziler yaparak Bağlantısızlar Hareketi'ni güçlendirdi. 1974'te ömür boyu devlet başkanı oldu. 1980'de ölünce yerine 1974 anayasasıyla kurulan kolektif liderlik geldi. Naaşı Belgrad'da Kuća Cveća adlı anıt mezarda yatmaktadır.
Benzer kişiler
- Moşe Dayan (Devlet Adamı)
- David Ben Gurion (Devlet Adamı)
- François Mitterrand (Devlet Adamı)
- Halil Menteşe (Devlet Adamı)
- İsmet İnönü (Devlet Adamı)
- Mihail Gorbaçov (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Josip Broz Tito maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.