Müzik tarihinin en üretken isimlerinden biri olan ve yirminci yüzyıl İngiliz sanat dünyasına yön veren piyanist, şef ve besteci Edward Benjamin Britten, 22 Kasım 1913 tarihinde İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki Lowestoft sahil kasabasında dünyaya gözlerini açtı. Küçük yaşlardan itibaren notalarla kurduğu sıra dışı bağla tanınan sanatçı, vokal eserleri ve modern operalarıyla dünya genelinde derin bir iz bıraktı.
Amatör bir müzisyen olan annesi ve diş hekimi babasının dört çocuğundan en küçüğü olarak aileye katılan Britten, beş yaşında ilk bestelerini yapmaya başladı. Henüz dokuz yaşındayken düzenli bir yaratım sürecine giren dahi müzisyen, hayatının son günlerine kadar yazmayı hiç bırakmadı. Onun kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri, 1927 senesinde dinlediği bir konserin ardından besteci ve şef Frank Bridge ile yollarının kesişmesi oldu. Bridge'in özel öğrencisi olarak yeteneğini bileyen genç müzisyen, daha sonra Krallık Müzik Yüksekokulu çatısı altında eğitimine devam etti. Burada bir başka usta isim olan John Ireland ile çalıştı ve öğrencilik yıllarında büyük yankı uyandıran A Boy was Born (Bir Çocuk Doğdu) isimli koro yapıtını kaleme aldı. Eski hocasına duyduğu derin saygının bir ifadesi olarak ise 1937'de Frank Bridge'in Bir Teması Üzerine Çeşitlemeler adlı eserini insanlığa armağan etti.
İlk Yaratıcı Yıllar ve Amerika Günleri
Sanatçı, 1930'lu yıllarda radyo yayınları, tiyatro sahneleri ve İngiliz belgesel sineması için müzikler üreterek adını geniş kitlelere duyurmaya başladı. Tam bu verimli dönemde hayatını ve sanatını derinden etkileyecek olan ünlü tenor Peter Pears ile tanıştı. Bu karşılaşma yeni bir dönemin habercisiydi. Müzik tarihinin en uzun soluklu dostluklarından ve sanatsal ortaklıklarından biri böylece başlamış oldu. Takvimler 1939 yılını gösterdiğinde, Britten yakın dostu Pears ve şair W. H. Auden ile beraber İngiltere'den ayrılarak Amerika Birleşik Devletleri'ne doğru yola çıktı. Yeni dünyada Long Island, New York bölgesine yerleşen sanatçı, İkinci Dünya Savaşı'nın ilk karanlık yıllarını Auden ile yaratıcı iş birlikleri geliştirerek geçirdi. İkili, 1940 senesinde liselerde sahnelenmek amacıyla tasarlanan ve geleneksel Amerikan halk figürlerini konu alan Paul Bunyan adlı operet üzerinde çalıştı. Bu verimli dönemin bir diğer meyvesi ise 1942 yılında Boston Senfoni Orkestrası tarafından ilk gösterimi gerçekleştirilen Sinfonia da Requiem oldu.
Opera Dünyasında Çığır Açan Eserler
Savaşın soğuk nefesi sürerken, 1943 yılında İngiltere'ye dönüş yolculuğuna geçen besteci, okyanusu aşan gemide boş durmadı. Erkek çocuk sesleri ile arpın büyüleyici tınısını birleştiren A Ceremony of Carols (Dini Şarkılar Töreni) adlı yapıtını bu seyahatte tamamladı. Vatanına döndükten sonra Suffolk sınırları içindeki Aldeburgh kasabasına yerleşti. Burada geçirdiği sakin günler, ona en büyük çıkışını getirecek eserin zeminini hazırladı. 1945 yılında Londra sahnelerinde perdesini açan ilk operası Peter Grimes, Britten'ı çağın en büyük kompozitörleri arasına taşıdı. Suffolk kıyılarındaki yabanıl ve ürpertici bir balıkçı köyünde geçen bu dramatik hikaye, yalnızlığa mahkum edilmiş ve toplum tarafından dışlanmış bir balıkçının trajedisini anlatıyordu. Eser, bestecinin en lirik ve çarpıcı melodilerini bünyesinde barındırıyordu.
İlk operasının başarısının ardından Britten, müzikal tiyatro türünde ardı ardına başyapıtlar üretmeye devam etti. Çocuk dinleyicilerin de interaktif olarak katılabileceği Let's Make an Opera (Bir Opera Yapalım, 1949) bu dönemin en bilinen işleri arasındadır. Ayrıca Herman Melville imzalı romandan ilham alan Billy Budd (1951) ve Henry James'in tekinsiz öyküsünden beslenen The Turn of the Screw (Yürek Burgusu / Kötülüğün Döngüsü, 1954) sahnelerde fırtınalar kopardı. Kraliçe II. Elizabeth'in 1953 yılındaki taç giyme töreni için Gloriana operasını yazdı. William Shakespeare'in ünlü oyunundan uyarladığı A Midsummer Night's Dream (Bir Yaz Gecesi Rüyası, 1960) ise tiyatro sahnelerini süsledi. Sanatçının son büyük opera hamlesi ise Thomas Mann'ın ünlü edebiyat klasiğinden esinlenerek 1973'te sahneye taşıdığı Death in Venice (Venedik'te Ölüm) oldu.
Britten'ın yaratıcı zekası sadece opera salonlarıyla sınırlı kalmadı. O, tenor Peter Pears ile birlikte 1947 yılında temellerini attığı Aldeburgh Festivali için pek çok özel beste üretti. Dostunun eşsiz sesi onun ilham kaynağıydı. Bu eserlerin önemli bir kısmını da onun için yazdı. Aynı zamanda olağanüstü yeteneğe sahip bir piyanist ve orkestra şefi olan sanatçı, konser sahnelerinde kendi yapıtlarını bizzat yönetti veya Pears'a piyanosuyla eşlik etti. Bu sanatsal seyahatlerden biri de 1955 kışında Türkiye'ye yapıldı. İstanbul'u ziyaret eden ikili, burada unutulmaz bir konser verdi. Bu ziyaret sırasında Hilton Oteli'nde onları ağırlayan Türk besteci ve müzik yazarı Selmi Andak, çiftle kısa ve samimi bir röportaj gerçekleştirerek bu tarihi anı kayıt altına aldı.
Enstrümantal Deha, Savaş Requiemi ve Sonsuzluk
Enstrümantal müzik alanında da kalıcı izler bırakan besteci, 17. yüzyılın büyük İngiliz müzisyeni Henry Purcell'e olan hayranlığını, 1946 tarihli The Young Person's Guide to the Orchestra (Gençler İçin Orkestra Rehberi) ile taçlandırdı. Purcell'in bir teması üzerine kurulan bu özel çalışma, tüm orkestra çalgılarını sırasıyla dinleyiciye tanıtan harika çeşitlemeler içeriyordu. Koro müziğinde ise 1962 yılında geniş bir koro ve orkestra için bestelediği, insanlığın ortak acılarına seslenen devasa yapıtı War Requiem (Savaş Requiemi), onun en çok beğenilen başyapıtları arasına adını yazdırdı. Ömrünün son günlerinde, 1976 yılında Aldeburgh Baronu unvanına layık görülen efsanevi sanatçı, aynı yılın 4 Aralık günü kalp rahatsızlığı sebebiyle 63 yaşında yaşama gözlerini yumdu.
Sanatçının geride bıraktığı zengin miras içindeki en önemli eserlerden bazıları şunlardır:
- Peter Grimes (1945) - Opera
- A Ceremony of Carols (1942) - Koro Eseri
- The Young Person's Guide to the Orchestra (1946) - Orkestra Eseri
- War Requiem (1962) - Koro Eseri
- Death in Venice (1973) - Opera