Allan MacLeod Cormack Kimdir?

Allan MacLeod Cormack, 23 Şubat 1924'te Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde dünyaya geldi. İskoç kökenli bir ailenin çocuğu olan Cormack, fizik ve matematiğe olan tutkusuyla erken yaşlardan itibaren öne çıktı. Tıbbi görüntüleme teknolojisinin temel matematiksel çerçevesini çizen çalışmaları, modern tıbbın seyrini köklü biçimde değiştirdi; bu katkıları nedeniyle Godfrey Hounsfield ile birlikte 1979 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görüldü.

Eğitim ve Bilimsel Oluşum

Cape Town Üniversitesi'nde başlangıçta elektrik mühendisliği okuyan Cormack, kısa süre sonra fiziğe yöneldi. 1944'te lisans, 1945'te ise kristalografi uzmanlığıyla yüksek lisans derecesini tamamladı. 1947-1949 yılları arasında İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi bünyesindeki Cavendish Laboratuvarı'nda, Nobel ödüllü fizikçi Otto Frisch'in yanında araştırma öğrencisi olarak çalıştı. Bu dönemde Paul Dirac'ın kuantum mekaniği derslerinden birinde tanıştığı Amerikalı fizik öğrencisi Barbara Seavey ile ilerleyen yıllarda evlendi. Çiftin Robert, Margaret ve Jean adlarında üç çocuğu oldu.

Maddi koşullar ve iş olanakları onu 1950'de Cape Town'a geri döndürdü. Bir sonraki altı yıl boyunca Güney Afrika'da neredeyse yalnız çalıştı; o dönemde ülkedeki en yakın çevreli nükleer fizikçi 900 kilometreden fazla uzaktaydı. Buna karşın bu dönem, Cormack için öğrencileriyle verimli bir ilişki kurmak ve araştırma altyapısını sağlamlaştırmak açısından önemli bir zemin hazırladı.

Bilgisayarlı Tomografinin Tohumları

1956 yılı başlarında Cormack, Cape Town'daki Groote Schuur Hastanesi'nin radyoloji biriminde yerleşik fizikçi olarak görev almaya başladı. Sonradan Christiaan Barnard'ın ilk kalp naklini gerçekleştireceği bu hastanede, radyoizotop kullanımını ve radyasyon maruziyetinin izlenmesini denetledi. Radyasyonun kanser teşhis ve tedavisindeki uygulamalarını yakından gözlemlemek ise ona asıl çığır açacak soruyu sordurdu: Farklı açılardan alınan X ışını ölçümleriyle vücudun iç yapısının matematiksel olarak yeniden oluşturulması mümkün müydü?

Bu soruya yanıt arayarak başlattığı deneyler, bilgisayarlı tomografinin kuramsal omurgasını oluşturdu. Çalışmaları başlangıçta bilim dünyasında sınırlı yankı buldu; ancak bilgisayar teknolojisinin hızla ilerlemesiyle birlikte bu matematiksel yaklaşımın değeri giderek netleşti. Hounsfield, aynı ilkelerden hareketle ilk pratik CT cihazını geliştirdi ve iki bilim insanının birbirinden bağımsız ilerleyen çalışmaları tıbbi görüntülemede yeni bir çağ başlattı.

Akademik Kariyer ve Ödüller

1957'de ABD'ye yerleşen Cormack, Boston'daki Tufts Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak işe başladı. Fizik bölümünde sırasıyla doçentlik ve profesörlük basamaklarını çıktı; 1966'da Amerikan vatandaşlığına geçti. 1979 Nobel Ödülü, Cormack'ın teorik fiziğin tıptaki yansımalarına olan katkısını dünya sahnesinde kalıcı biçimde tescil etti.

• 1978 — Tufts Üniversitesi Hosea Ballou Madalyası (Üstün Hizmet)
• 1978 — Cape Town Üniversitesi Liyakat Altın Madalyası
• 1979 — Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü (Godfrey Hounsfield ile)
• 1980 — Tufts Üniversitesi'nden fahri doktora ve üniversite profesörü unvanı
• 1990 — ABD Başkanı George Bush tarafından Ulusal Bilim Madalyası

Ulusal Bilimler Akademisi, Amerikan Fizik Derneği ve Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi üyelikleriyle de onurlandırılan Cormack, 7 Mayıs 1998'de Winchester, Massachusetts'te 74 yaşında kansere yenik düştü. Ölümünün ardından Güney Afrika'nın en prestijli sivil nişanı olan Mapungubwe Nişanı'nın altın kategorisiyle anıldı. Milyonlarca hastanın tanı sürecini dönüştüren o matematiksel sezgi, bugün hâlâ her CT cihazının kalbinde yaşamaya devam ediyor.