Kırgızistan siyasetinin en etkili ve tartışılan isimlerinden biri olan Almazbek Atambayev, 17 Eylül 1956 tarihinde Kırgızistan'ın Arashan köyünde dünyaya gözlerini açtı. Sosyal Demokrat Parti genel başkanlığı, başbakanlık ve devlet başkanlığı gibi kritik görevlerde bulunan deneyimli siyasetçi, özellikle 2011 yılında elde ettiği büyük seçim zaferiyle ülkesinin yönetim zirvesine yerleşti. İktisat eğitimi aldıktan sonra ticaret ve sanayi alanlarında bakanlık yapan Atambayev, muhalif kimliğiyle de Bişkek sokaklarındaki protestolara öncülük etti. Cumhurbaşkanlığı görevini tamamladıktan sonra hakkında açılan yolsuzluk davaları ve cezaevinden çıkarılıp tekrar tutuklanmasıyla sonuçlanan süreç, onu Orta Asya siyasi tarihinin en çok konuşulan figürlerinden biri haline getirdi.
Eğitim Hayatı ve Politika Sahnesine İlk Adımlar
Gençlik yıllarında eğitimine büyük önem veren Almazbek Atambayev, yükseköğrenimini tamamlamak üzere Rusya'ya giderek Moskova Yönetim Enstitüsü İktisat Bölümü'ne kaydoldu. Buradan başarıyla mezun olmasının ardından iktisat alanındaki birikimini ülkesine taşımayı hedefledi. Aktif siyasete adım atmasıyla birlikte, 30 Temmuz 1999 tarihinden itibaren Kırgızistan Sosyal Demokrat Partisi'nin genel başkanlığı koltuðuna oturdu. Partinin liderliğini üstlenmesinin hemen ardından, 2000 yılının Ekim ayında gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adaylığını ilan etti. Bu ilk başkanlık yarışında sandıktan yüzde 6 oranında oy alarak seçilemese de, siyaset sahnesindeki yerini sağlamlaştırma yolunda önemli bir adım atmış oldu.
Devlet yönetimindeki ilk önemli bürokratik görevini ise 20 Aralık 2005 tarihinde üstlendi. Bu tarihte kurulan hükumette Endüstri, Ticaret ve Turizm Bakanı olarak kabineye girdi. Bakanlık görevini yürütürken karşılaştığı anlaşmazlıklar nedeniyle 21 Nisan 2006 tarihinde istifa kararı aldı. Bu istifa, onun iktidar ile yollarını ayırmasının da başlangıcı oldu. Sadece birkaç ay sonra, Kasım 2006'da başkent Bişkek sokaklarında yankılanan hükumet karşıtı protestolarda en ön saflarda yer aldı. 'Reform için' hareketi şemsiyesi altında bir araya gelen muhalif kitlelerin en önemli liderlerinden biri konumuna yükseldi.
Başbakanlıktan Devlet Başkanlığına Uzanan Yol
Muhalefetteki güçlü duruşunun ardından, ülkede uzlaşı arayışları çerçevesinde Almazbek Atambayev, 29 Mart 2007 tarihinde Kırgızistan Başbakanı olarak hükumeti kurmakla görevlendirildi. Bu görevini 28 Kasım 2007 tarihine kadar sürdürdü. Aradan geçen birkaç yılın ardından ülkede değişen dengeler, onu yeniden başbakanlık makamına taşıyacaktı. Üç farklı siyasi partiden oluşan koalisyon hükumeti bünyesinde başbakanlık görevini yürüten deneyimli siyasetçi, cumhurbaşkanlığı seçimleri sebebiyle görevinden geçici olarak ayrılmıştı.
Adaylık sürecinin ardından yapılan ve Kırgızistan siyasi tarihi için dönüm noktası olan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde halkın büyük bir desteğini kazandı. Seçim sandıklarından çıkan yüzde 62,7 gibi yüksek bir oy oranı ile Almazbek Atambayev, 1 Aralık 2011 tarihinde resmen Kırgızistan Cumhurbaşkanı seçildi. Altı yıllık görev süresi boyunca ülkenin iç ve dış siyasetine yön veren Atambayev, anayasal sürecin tamamlanmasıyla birlikte görevini devretmeye hazırlandı. 15 Eylül 2017 tarihindeki seçimleri kaybetmesinin ardından cumhurbaşkanlığı yetkilerini 24 Kasım 2017'de düzenlenen törenle Sooronbay Ceenbekov'a devretti.
Siyasi yaşamı boyunca üstlendiği başlıca görevler şunlardır:
- Kırgızistan Sosyal Demokrat Partisi Genel Başkanlığı
- Endüstri, Ticaret ve Turizm Bakanlığı
- Kırgızistan Başbakanlığı
- Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı
Tutuklanma Kararı ve Cezaevi Süreci
Görev süresinin tamamlanmasının ardından Atambayev için oldukça zorlu bir adli ve siyasi süreç başladı. Eski devlet başkanı, 8 Ağustos 2019 tarihinde güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonla gözaltına alındı. Hakkında açılan davalarda 'yolsuzluk şebekesi oluşturmak' suçlamasıyla karşı karşıya kalan Almazbek Atambayev, yargılandığı mahkeme tarafından suçlu bulunarak 11 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Ülkede suların durulmadığı bir dönemde, 4 Ekim 2020 tarihinde yapılan genel seçimlerin ardından Bişkek sokaklarında büyük protestolar patlak verdi. Bu gösteriler sırasında eski cumhurbaşkanının destekçileri, cezaevine giderek Atambayev'in serbest kalmasını sağladı. Ancak dışarıdaki özgürlüğü çok uzun sürmedi. Kırgızistan güvenlik güçleri, olayların ardından düzenledikleri yeni bir operasyonla, eski lideri 10 Ekim 2020 tarihinde yeniden tutuklayarak cezaevine gönderdi.
Özel Yaşamı ve Aile Düzeni
Siyasi arenadaki çalkantılı hayatının yanı sıra özel yaşantısıyla da bilinen Almazbek Atambayev, ilk evliliğini Buazhar Hanım ile gerçekleştirdi. Bu ilk beraberliğinden dört çocuk sahibi olan lider, daha sonra ikinci evliliğini yaptı. Siyasetçinin 1988 yılında hayatını birleştirdiği ikinci eşi ise Raisa Atambayeva'dır. Bu evlilikten de dünyaya gelen Aliya Atambayeva ve Diana Atambayeva adlarında iki kızı bulunmaktadır. Ana dilinin yanı sıra dış ilişkilerde ve kültürel temaslarda büyük bir avantaja sahip olan eski cumhurbaşkanı, ileri düzeyde Türkçe konuşabilmektedir.