Türkiye'nin ilk Kültür Bakanı unvanına sahip Talât Sait Halman, 7 Temmuz 1931'de Kadıköy'de doğup 5 Aralık 2014'te vefat etmiştir.
Kendisi çok yönlü bir Türk şairi, akademisyeni, diplomatı ve siyasetçisidir.
Edebiyat alanındaki derin birikimiyle tanınan Talât Sait Halman, özellikle şu önemli çeviri faaliyetleriyle öne çıkmıştır:
- William Faulkner'ın seçkin eserlerinin Türkçeye kazandırılması,
- Shakespeare'in dünyaca ünlü sonelerinin Türkçeye aktarılması,
- Orhan Veli ve Fazıl Hüsnü Dağlarca gibi şairlerimizin şiirlerinin İngilizceye tercüme edilmesi.
Bu gayretleri sayesinde Türk edebiyatını dünya sahnesine taşımış ve iki farklı medeniyet arasında sarsılmaz bir köprü kurmuştur.
Halman'ın babası Tümamiral Mahmut Sait Bey, annesi ise Nemlizade Tahsin Paşa'nın kızı Fatma İclal Hanım'dır.
Ailenin soyadı, Mahmut Sait Bey'in Trabzon'un Holamana köyünden olması sebebiyle seçilmiştir.
Robert Kolej'den 1951 yılında mezun olan Talât Sait Halman, yükseköğrenimini Amerika Birleşik Devletleri'nde sürdürmüştür.
Columbia Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü'ndeki yüksek lisans derecesini 1954 senesinde başarıyla tamamlamıştır.
Akademik Çalışmaları ve Amerika Yılları
Eğitimini bitirdikten sonra 1998 yılına kadar ağırlıklı olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde ikamet etmiştir.
Akademik kariyerine ilk olarak Columbia Üniversitesi'nde Türk Dili ve Edebiyatı dersleri okutarak adım atmıştır.
1966 yılında ise Princeton Üniversitesi'ne geçiş yapmıştır.
Amerika'da bulunduğu dönemde New York merkezli WBAI radyosunda Türk şiirini tanıtan özel programlar hazırlamıştır.
1969 ile 1971 yılları arasında ise Milliyet gazetesinde düzenli olarak köşe yazarlığı yapmıştır.
Öte yandan, askerlik görevi esnasında Türkiye'de önemli sivil görevlerde bulunmuştur.
Devlet Planlama Teşkilatı bünyesinde yayın ve temsil şubesinin kurulmasında aktif rol almıştır.
Ayrıca, ülkedeki siyasi yapıyı yakından tanımasını sağlayan Yüksek Planlama Kurulu'nun ilk raportörü olarak görev yapmıştır.
Kültür Bakanlığı ve Siyasi Dönüm Noktası
12 Mart Muhtırası sonrasında Türkiye'ye dönen yazar, burada önemli bir teklifle karşılaşmıştır.
Birinci Nihat Erim hükümetinde yeni kurulan Kültür Bakanlığı'nın ilk bakanı olmayı kabul etmiştir.
Yaklaşık beş ay süren bu bakanlık döneminde dikkat çeken icraatlara imza atmıştır.
Galata Mevlevîhânesi'nin sema gösterileri için açılması kararını bizzat imzalamıştır.
Ekim ayında ülkeyi ziyaret eden İngiltere Kraliçesi İkinci Elizabeth tarafından kendisine büyük bir onur bahşedilmiştir.
Kraliçe tarafından verilen Büyük Haç Şövalyelik Nişanı, onun 'Sir' unvanını kullanmasına olanak tanımıştır.
Ancak Aralık ayında büyük besteci Itrî anısına düzenlenecek klasik Türk müziği konseri için Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Konser Salonu'nu tahsis etmesi, dönemin siyasi ve entelektüel çevrelerinde geniş çaplı bir tartışma dalgası başlatmıştır.
Bu tahsis kararının Atatürk ilke ve devrimlerine aykırılık teşkil ettiği öne sürülmüştür.
Tartışmalara ünlü keman virtüözü Suna Kan'ın da katılması üzerine görevinden istifa etmek durumunda kalmıştır.
Hükümetin istifasının ardından yeni kabinede bu bakanlık kaldırılınca tekrar Amerika'ya yönelmiştir.
Özel Yaşamı ve Son Dönem Faaliyetleri
Hayatı boyunca iki evlilik yapan Halman'ın üç çocuğu olmuştur.
İlk evliliğini 1954'te Barbara Teitz ile yapmış ve bu evlilikten Hür Talat isimli oğlu doğmuştur.
İkinci evliliğini ise 1960 senesinde Salim Taşkıranel'in kızı Seniha Hanım ile kurmuştur.
Bu evliliğin meyvelerinden olan kızı Defne Halman tiyatro sahnelerinde kendine saygın bir yer edinirken, henüz 17 yaşındayken elim bir kaza sonucu vefat eden oğlu Sait Salim Halman'ın acısı aileyi derinden sarsmıştır.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki akademik çalışmalarının ardından Türkiye'ye kesin dönüş yapmıştır.
Bilkent Üniversitesi bünyesinde Türk Edebiyatı ile İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümlerinin başkanlığını yürütmüştür.
Aynı üniversitede İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi dekanlığı görevini üstlenerek ömrünün son yıllarında da eğitime katkı sunmaya devam etmiştir.