Özbek asıllı Rus milyarder Alisher Usmanov, 9 Eylül 1953 tarihinde Sovyetler Birliği döneminde Özbek SSC'nin Çust kentinde dünyaya gözlerini açtı. Erken yaşlardan itibaren diplomasiye ilgi duyan ünlü yatırımcı, Moskova'da aldığı uluslararası hukuk eğitimi sonrasında iş dünyasına adım atmış ve zamanla telekomünikasyon, metalurji ile internet teknolojileri alanlarında küresel çapta adından söz ettiren bir lider haline gelmiştir. Özellikle erken dönem sosyal medya yatırımları ve madencilik sektöründeki hamleleriyle servetini büyüterek Forbes listelerinde üst sıralara tırmanmayı başarmıştır.
Eğitim Hayatı ve Ticarete İlk Adım
Usmanov, Namangan bölgesinde savcı bir baba ile Rusça öğretmeni bir annenin evladı olarak çocukluğunu Taşkent'te geçirdi. Eğitimini Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nde tamamlayarak 1976 yılında uluslararası hukuk diploması aldı. Hayatının dönüm noktalarından biri, 1980 yılında dolandırıcılık iddiasıyla tutuklanması oldu. Altı yılını cezaevinde geçiren iş insanının bu mahkûmiyeti, yıllar sonra 2000'de Özbekistan Yüksek Mahkemesi tarafından davanın tamamen uydurma olduğunun açıklanmasıyla iptal edildi.
Demir perdenin yıkılış sürecinde, piyasadaki ambalaj kıtlığını fırsata çeviren Usmanov, Agroplast kooperatifini kurarak plastik poşet üretmeye başladı. Bu girişim, onun ilk milyon dolarlık kazancını elde etmesini sağladı. 1990'larda ise yatırımlarıyla hızla büyüdü. Intercross JSC ve MAPO-Bank gibi kuruluşlarda üstlendiği kritik görevler, onun Rusya'nın sanayi devleri arasındaki yükselişini hızlandırdı.
Gazprom'dan Silikon Vadisi'ne Ulaşan Yatırımlar
Alisher Usmanov, 2000-2014 yılları arasında dev devlet kuruluşu Gazprom bünyesindeki Gazprom Investholding'in genel müdürü olarak kritik satın almalara liderlik etti. 1999 yılında kurulan Metalloinvest, zamanla dünyanın en büyük demir cevheri ve sıcak briketlenmiş demir üreticilerinden biri haline geldi. Tüm varlıklarını USM Holdings çatısı altında bir araya getiren milyarder, telekomünikasyon devi MegaFon ve internet kuruluşu VK (eski adıyla Mail.Ru) gibi stratejik markalarla dijital dünyayı şekillendirdi.
Sadece geleneksel sanayiyle sınırlı kalmayan Usmanov, erken dönemde teknoloji dünyasındaki potansiyeli sezmeyi başardı. Digital Sky Technologies aracılığıyla küresel şirketlere yatırım yapan ilk büyük isimler arasına girdi. Bu yatırımlar ona büyük servet getirdi. Bu kapsamda hisse sahibi olduğu başlıca markalar şunlardır:
- Facebook ve Twitter gibi sosyal ağ devleri.
- Asya'nın e-ticaret devleri olan Alibaba Group ve JD.com.
- Xiaomi, Airbnb, Zynga ve Groupon.
Teknoloji şirketlerindeki hisselerini ilerleyen dönemlerde yüksek kâr oranlarıyla elden çıkararak küresel çapta ses getirdi.
Spor Tutkusu, Varlıklar ve Hayırseverlik
Usmanov'un hayatında spor her zaman merkezi bir rol oynadı. Uzun yıllar boyunca Arsenal futbol kulübünün önemli ortaklarından biri olarak spor endüstrisinde yer aldı ve hisselerini 2018'de devretti. Aynı zamanda eskrim dalına olan düşkünlüğüyle tanınan iş insanı, Uluslararası Eskrim Federasyonu başkanlığını uzun yıllar yürüttü; fakat 2022'deki yaptırımlar nedeniyle bu görevini askıya almak durumunda kaldı. Ukrayna savaşı sonrası gelen yaptırımlar, onun Avrupa'daki bazı varlıklarını ve hukuki süreçlerini de etkiledi.
1992 yılında jimnastik antrenörü Irina Viner ile evlenen iş insanı, 2022 yılında yollarını ayırmıştır. Biyolojik çocuğu olmayan Usmanov'un bir üvey oğlu bulunmaktadır. Son yıllarda Taşkent'te yaşamını sürdürdüğü bildirilen milyarderin sahip olduğu en önemli varlıklar arasında, annesinin ismini taşıyan 800 milyon dolarlık devasa süperyat Dilbar ile babasının adını taşıyan Bourkhan adlı Airbus uçağı dikkat çekmektedir.
Toplumsal sorumluluk projelerine de büyük bütçeler ayıran Usmanov, James Watson'a ait Nobel madalyasını açık artırmada satın alıp, bilimin onurunu korumak adına sahibine geri iade etmiştir. Günümüzde 13,5 milyar dolarlık servetiyle dünyanın en zengin insanları arasında yer alan ve 72'nci yaş gününü Bodrum'un Cennet Koyu'nda seçkin konuklarla kutlayan ünlü milyarder, Rusya, Kazakistan ve Özbekistan'dan aldığı liyakat nişanlarıyla da onurlandırılmıştır.