Martin Marcantonio Luciano Scorsese, 17 Kasım 1942'de New York'ta doğan, İtalyan asıllı Amerikalı film yapımcısı, yönetmen ve senaristtir. Ekim 2026 itibarıyla 83 yaşındadır. Yeni Hollywood döneminin önde gelen isimlerinden biridir.
Ailesi ve eğitimi
Babası Luciano Charles Scorsese (1900-1993) ve annesi Catherine Scorsese (1912-1997), İtalyan-Amerikan bir aileye mensuptur. 1960'ta New York Üniversitesi Sinema Bölümü'ne girdi, 1964'te mezun oldu ve 1966'da film dalında yüksek lisans yaptı. İlk filmi Kapımı Çalan Kim? (1967) Chicago Film Festivali'ne kabul edildi.
Sinema anlayışı ve filmleri
1970'lerde ve 1980'lerde filmleri büyük ölçüde İtalyan-Amerikan kökenleri ve New York'taki çocukluğu tarafından şekillendi. Yapımlarında maço tavırlı erkekler, suç, nihilizm, Katolik suçluluk ve kefaret kavramları öne çıktı. Yavaş çekim ve donuk karelerin yoğun kullanımı, sesli anlatım, aşırı şiddetin grafik tasviri ve küfürlü dilin serbestçe kullanımı gibi kendine özgü üslubu ilk kez Arka Sokaklar (1973) filminde ortaya çıktı. Robert De Niro'nun sorunlu bir Vietnam gazisini canlandırdığı Taksi Şoförü (1976) ile Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi kazandı. De Niro ile Arka Sokaklar, New York, New York (1977), Kızgın Boğa (1980), Kahkahalar Kralı (1982), Sıkı Dostlar (1990), Korku Burnu (1991), Casino (1995), The Irishman (2019) ve Dolunay Katilleri (2023) dahil on filmde çalıştı. Leonardo DiCaprio ile New York Çeteleri (2002), Göklerin Hakimi (2004), Köstebek (2006), Zindan Adası (2010) ve Para Avcısı (2013) projelerini hayata geçirdi. Geç Saatler (1985), Paranın Rengi (1986), Günaha Son Çağrı (1988), Masumiyet Çağı (1993), Kundun (1997), Hugo (2011) ve Sükût (2016) filmlerinin de yönetmenidir. Joe Pesci ve Harvey Keitel ile de sık çalıştı; Michael Jackson'ın Bad klibini yönetti.
Televizyon ve belgeseller
HBO dizileri Boardwalk Empire (2010-2014) ve Vinyl (2016), belgesel Public Speaking (2010) ve Netflix belgesel dizisi Pretend It's a City (2021) için bölümler yönetti. The Last Waltz (1978), No Direction Home (2005) ve Shine a Light (2008) gibi rock belgeselleri çekti; A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995) ve My Voyage to Italy (1999) belgesellerinde film tarihini inceledi. Filmlerin korunması ve restorasyonunun savunucusu olarak 2007'de Dünya Sinema Vakfı'nı kurdu.
Ödülleri
Akademi Ödülü, dört BAFTA, üç Emmy, bir Grammy ve üç Altın Küre kazandı. 1997'de AFI Yaşam Boyu Başarı Ödülü, 1998'de Lincoln Center Film Derneği Onur Ödülü, 2007'de Kennedy Center Onur Ödülü, 2010'da Cecil B. DeMille Ödülü ve 2012'de BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü ile onurlandırıldı. Dört filmi Kongre Kütüphanesi tarafından Ulusal Film Arşivi'ne alındı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Martin Scorsese maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.