Martin Luther Kimdir?

İlk yılları ve akademik yaşamı

Martin Luther, 10 Kasım 1483'te Almanya'nın Eisleben şehrinde doğdu ve Erfurt Üniversitesi'nde okudu. Ailesini ziyaret edip dönerken Erfurt yolunda yıldırım çarpma tehlikesi atlattı ve bunun üzerine keşiş olmaya karar verdi. 21 yaşında Aziz Augustin tarikatına bağlı bir manastıra girip ilahiyat eğitimine başladı; 1507'de rahipliğe atandı. Sonraki yıllarda Wittenberg Üniversitesi'nde doktorasını tamamlayıp ders vermeye başladı.

Doksan Beş Tez ve Roma ile çatışma

Luther, manastırdaki günlerinden beri sorguladığı endüljans uygulamasına karşı "Endüljansın Kuvvetine Dair Tezler" başlıklı 95 maddelik bir metin yazdı ve 31 Ekim 1517'de piskoposlara gönderdi. Tezleri Wittenberg Saray Kilisesi'nin kapısına astığı yolundaki rivayet, yıllar sonra yayıldı ve kanıtlanmış değildir. Tezler Almanya'da ve komşu ülkelerde Luther'in öngörmediği bir hızla yayıldı; endüljans satışları düştü ve olay Reform hareketinin başlangıcı oldu. 1518'de Roma'da hakkında bir dava açıldı. Luther Augsburg'da Kardinal Cajetan'a ifade verdi ve Ingolstadt Üniversitesi'nden Johann Eck ile endüljans konusunda tartıştı. 15 Haziran 1520'de Papa X. Leo hakkında bir bildiri yayımladı; Erfurt Üniversitesi'ndeki öğrenciler bildiriyi parçalayıp suya attı. Aynı yıl Hristiyan Kişinin Özgürlüğü Üzerine adlı kitabını yayımladı. Papa, yazılarını reddetmesini istedi, Luther kabul etmeyince Ocak 1521'de onu aforoz etti. İmparator V. Karl onu Worms Diyeti'ne çağırdı; Luther, Kutsal Metinler ve akıl yoluyla ikna edilmedikçe görüşlerinden dönmeyeceğini söyledi ve Diyet onu kanun kaçağı ilan etti.

Öğretisi ve çevirisi

Luther, kurtuluşun iyi işlerle kazanılmadığını, yalnızca Tanrı'nın lütfunun armağanı olarak İsa Mesih'e iman yoluyla alındığını öğretti. Kitâb-ı Mukaddes'i ilahi vahyin tek kaynağı sayarak Papa'nın otoritesini sorguladı ve tüm vaftiz edilmiş Hristiyanları kutsal bir rahiplik olarak kabul etti. Wartburg'da kaldığı dönemde İncil'in Almancaya çevirisine başladı. Bu çeviri halkın kutsal metinlere erişimini artırdı, Almancanın standart bir biçiminin gelişmesine katkı sağladı ve İngilizce Tyndale İncili'ni etkiledi. Yazdığı ilahiler Protestan kiliselerindeki müzik anlayışında önemli rol oynadı. Eski bir rahibe olan Katharina von Bora ile evliliği, Protestan din adamlarının evlenmesine örnek oldu.

Tartışmalı yazıları ve ölümü

Luther, son dönem eserlerinde Yahudi karşıtı görüşler dile getirerek Yahudilerin sürgün edilmesini ve sinagogların yakılmasını savundu. Doğrudan Yahudilerin öldürülmesini savunmasa da bazı tarihçiler, sert söylemlerinin Almanya'da antisemitizmin gelişimine dolaylı olarak katkıda bulunduğunu öne sürer. Luther 18 Şubat 1546'da öldü; Papa X. Leo'nun aforoz kararı o sırada hâlâ yürürlükteydi. Teolojik görüşleri Lüterciliğin temelini oluşturdu ve Batı tarihinin en etkili figürlerinden biri sayılır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Martin Luther maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.