Metin Kaplan, 4 Kasım 1952'de Erzurum'da dünyaya geldi. Eski Adana Müftüsü Cemalettin Kaplan'ın oğlu olan Metin Kaplan, babasının Almanya'da kurduğu yasadışı Anadolu Federe İslam Devleti'nin (AFİD) liderliğini 1995'te devraldı ve "halifelik" iddiasıyla örgütün başına geçti. Bir cinayete azmettirme suçlaması, Almanya'da cihat ilanı ve Türkiye'ye iade edilmesi; bu ismi hem Alman hem de Türk mahkemelerinde sanık sandalyesine taşıdı.
Babasının Kurduğu Hareket
Cemalettin Kaplan, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından Necmettin Erbakan'ın girişimiyle Köln'e yerleşti. Bir süre Avrupa Milli Görüş Teşkilatları bünyesinde İrşad ve Fetva Komisyonu başkanlığı yaptı; 1983'te tabanının büyük bölümünü arkasına alarak İslam Cemiyet ve Cemaatlar Birliği'ni kurdu. Laik cumhuriyet karşıtlığı ve sert Atatürk düşmanlığıyla "Kara Ses" lakabını kazanan Cemalettin Kaplan, İran anayasasından ilham aldığı bir İslam anayasası kaleme aldı. Halka ve resmi kuruluşlara bildiriler, broşürler gönderdi. Almanya'ya iltica başvurusu 1992'de kabul edildi. Ülkede AFİD'i ilan eden Cemalettin Kaplan, 1994'te kendisini halife olarak tanıttı; 1995'te öldü. Almanya ise örgütü yasakladı.
Halifeliği Devralmak ve Almanya'daki Yargılanma
Babasının ölümü örgüt içinde köklü gerilimler doğurdu. Metin Kaplan halifelik iddiasını sahiplendi; ne var ki daha önce su yüzüne çıkmayan iç çatışmalar tırmanmaya başladı ve yapı üçe bölündü. 1996'da Berlin'deki genç emirlerden İbrahim Sofu'nun ayrı bir halifelik ilan etmesi üzerine Kaplan, Sofu'nun öldürülmesi için fetva çıkardı. 8 Mayıs 1997'de Sofu, ailesinin gözleri önünde kimliği belirsiz kişilerce evinde öldürüldü.
Mart 1999'da Köln'de tutuklanan Metin Kaplan, Şubat 2000'de Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi'nde cinayete azmettirmek suçlamasıyla yargılanmaya başladı. Almanya Federal Başsavcılığı, Mayıs 1999'daki cihat ilanını da gerekçe göstererek harekete geçti; Kaplan sonunda Alman mahkemesince 4 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu süreçte örgütün boyutlarını gözler önüne seren bir başka olay da gün yüzüne çıktı: Ekim 1998'de Almanya'dan gelen bir grubun, Cumhuriyet'in 75. yıl kutlamalarında Anıtkabir ile Fatih Camii'ni hedef alan bombalı eylem planladığı ortaya çıkarıldı. Türkiye'de İstanbul, Konya, Aydın, Sivas, Adana ve Kahramanmaraş başta olmak üzere çok sayıda ilde Kaplancılara yönelik operasyonlar düzenlendi.
Türkiye'ye İade, Mahkûmiyet ve Beraat
Almanya, Metin Kaplan'ı 13 Ekim 2004'te Türkiye'ye teslim etti. İstanbul'da görülen davada mahkeme, 20 Haziran 2005'te "silahlı terör örgütü kurmak ve yönetmek" suçundan 17,5 yıl hapis cezasına hükmetti. Yaklaşık 12 yıl cezaevinde kaldıktan sonra Kasım 2016'da yeniden yargılama ve tahliye kararı verildi.
Kanser tedavisi gören Kaplan, duruşmalara katılamadı. İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, 17 Şubat 2021'de suçu işlediğine dair kesin ve hukuka uygun delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verdi. Beraat hükmünün kesinleşmesiyle yurt dışı çıkış yasağı kaldırıldı; mahkeme ayrıca gözaltı ve tutukluluk süreleri için Kaplan'ın maddi ve manevi tazminat talep edebileceğini bildirdi.