Martin Alan Feldman, 20. yüzyılın en özgün İngiliz sanatçılarından biridir. Kendisi tıbbi bir rahatsızlık sonucu ortaya çıkan sıra dışı görünümünü komedi avantajına dönüştürdü. 8 Temmuz 1934 tarihinde Londra'da doğan sanatçı, yaşamı boyunca hem İngiltere televizyonlarında hem de Hollywood sinemasında kahkaha dolu yapıtlara imza atmıştır. Genç yaşta adım attığı sanat dünyasında, özellikle Mel Brooks imzalı yapıtlardaki unutulmaz performanslarıyla dünya çapında bir şöhret kazanmıştır. Kendine has tarzıyla komedi türüne yepyeni bir soluk getiren aktör, 1982 yılında henüz 48 yaşındayken hayatını kaybetmiştir.
Londra'nın Yoksul Mahallelerinden Caz Sahnesine
Feldman, Kiev'den İngiltere'ye göç eden bir ailenin oğluydu. Ebeveynleri Myer Feldman ve Cecilia Crook'tur. Kardeşi Pamela ile birlikte, o yıllarda yoksulluğun derinden hissedildiği Londra'nın Doğu Yakası bölgesinde çocukluğunu geçirdi. Maddi yetersizlikler ve yaşam mücadelesi nedeniyle henüz 15 yaşındayken eğitim hayatını sonlandırmak durumunda kaldı. Bu dönemde tek arzusu, hayranı olduğu caz müziğine trompet çalarak yönelmek ve yaşamını müzikle kazanmaktı. Ancak bu hayali pek de beklediği gibi gitmedi. Sonuçta trompet kariyeri çok kısa sürdü. İlerleyen yıllarda dahil olduğu bir varyete gösterisinde esprili bir şekilde 'dünyanın en kötü trompetçisi' unvanına layık görüldü. Fiziksel yapısındaki belirgin farklılık, yani gözlerinin dışa fırlamış görünümü, tiroid bezlerinin aşırı çalışmasıyla seyreden Basedow hastalığının bir sonucuydu. Feldman, yaşadığı bu zorlu sağlık problemini ve kıvırcık saçlarını dönemin komedi sahnelerinde en büyük sermayesi hâline getirmeyi başardı.
Televizyon Yazarlığından Sinema Ekranına Geçiş
Marty Feldman'ın gülüdürü sektöründeki profesyonel yolculuğu, 1950'lerin sonlarında BBC radyolarına ve televizyon programlarına metinler hazırlayarak başladı. Zekâsı ve kalemiyle kısa sürede fark edildi. Britanya'dayken kendi adını taşıyan ve başarısıyla prestijli BAFTA ödülüne layık görülen 'Marty' de dâhil olmak üzere pek çok popüler dizide rol aldı. Ülkesindeki başarılı televizyon projelerinin ardından, beyaz perdeye 'The Bed-Sitting Room' filmiyle adım attı. Bu, onun sinemadaki ilk deneyimiydi. Hayatının dönüm noktalarından biri olan 1959 yılında Lauretta Sullivan ile dünya evine girdi. Bu mutlu evlilikten iki çocuk sahibi olan ünlü sanatçı, yaşamı boyunca aile yaşantısını hep ön planda tuttu. Kendi projelerinde sadece oyunculukla yetinmeyip, senaryo yazarlığı ve yapımcılık rollerini de üstlendi. 'The Last Remake of Beau Geste' gibi yapıtları yöneterek çok yönlü sanatçı kişliğini kanıtladı.
Mel Brooks Ortaklığı ve Genç Frankenstein Dönemi
İngiltere'deki rüştünü ispatladıktan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne geçen Feldman, burada parodi sinemasının dâhi yönetmeni Mel Brooks ile eşsiz bir sinematik bağ kurdu. İkilinin ortak çalışmaları, sinema tarihinin en seçkin komedilerinden biri kabul edilen 'Young Frankenstein' (Genç Frankenstein) filminde canlandırdığı Igor karakteriyle zirveye ulaştı. Kendine has gülüşü ve jestleriyle bu rolde devleşen aktör, aynı zamanda bu yapıtta 'I Ain't Got Nobody' ve 'Nobody Cares for Me' şarkılarını seslendirerek müzikal yeteneğini de sergiledi. Sinema serüvenine 'In God We Tru$t', 'Silent Movie' ve 'The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother' gibi başarılı filmleri sığdırdı. Hayatının son yıllarına kadar üretmeye devam eden Feldman, 1982 yılında Meksika'da 'Yellowbeard' komedi filminin çekimleri sırasında beklenmedik bir şekilde geçirdiği kalp kriziyle aramızdan ayrıldı. Henüz 48 yaşındayken hayata veda eden bu deha, ABD'de hayran olduğu büyük komedi ustası Buster Keaton'ın hemen yakınındaki ebedi istirahatgahına defnedildi.
Marty Feldman'ın Öne Çıkan Sinema ve Televizyon Çalışmaları
Kariyeri boyunca oyuncu, senarist ve yönetmen olarak pek çok projede yer alan Marty Feldman'ın en çok ses getiren yapımları şunlardır:
- Young Frankenstein (1974): Mel Brooks yönetmenliğinde çekilen ve aktörün Igor rolüyle dünya çapında tanınmasını sağlayan kült yapıt.
- The Last Remake of Beau Geste (1977): Feldman'ın hem başrolünü üstlendiği hem de senaryosunu yazıp yönettiği macera-komedi filmi.
- In God We Tru$t (1980): Senaristliğini, yönetmenliğini ve başrol oyunculuğunu üstlendiği, Ambrose karakterini canlandırdığı ünlü komedi eseri.
- Yellowbeard (1983): Çekimleri sırasında hayatını kaybettiği ve ölümünden sonra vizyona giren son sinema filmi.