Marie Curie Kimdir?

Polonya asıllı Fransız fizikçi ve radyoloji biliminin kurucusu Marie Curie, 7 Kasım 1867 tarihinde Varşova'da dünyaya gözlerini açtı. Manya Skłodowska ismiyle doğan bu azimli kadın, zorluklarla dolu yaşamında bilime yön veren çığır açıcı çalışmalar gerçekleştirdi. Paris'te sefalet içinde geçen öğrencilik yıllarının ardından radyoaktivite alanında öncü araştırmalar yaparak tarihte iki kez Nobel Ödülü alan ilk insan olmayı başardı. Bilim dünyasında Madam Curie olarak da tanınan bu deha, araştırmaları uğruna hayatını feda ederek adını tarihe altın harflerle yazdırdı.

Varşova'dan Paris'e: Bilim Yolunda İlk Adımlar

Genç Manya, ilk eğitimini öğretmen olan anne ve babası ile ablası Brenya'dan aldı. Üstün zekasıyla dikkat çeken Manya, 15 yaşına geldiğinde liseyi okul birinciliği derecesiyle bitirdi. O yıllarda Rus yönetimi altındaki Varşova'da kadınların üniversite eğitimi alması yasaktı. Bu engelden dolayı genç kadın, yüksegöğrenim hayalini erteleyerek birkaç sene boyunca devlet kadrolarında çalıştı. Tıp okumak için Paris Sorbonne'a giden ablası Brenya, kardeşine Fransa'ya gelmesi için destek sözü verdi. Bu davet üzerine Marie, 1891 yılında hayallerinin peşinden giderek Paris'e ulaştı. Sorbonne'da eğitimine başlayan Marie; Paul Appel, Gabriel Lippmann ve Edmond Bouty gibi isimlerin derslerini yakından takip etti. Dönemin tanınan bilim insanları Jean Perrin, Charles Maurain ve Aime Cotton ile de bu süreçte dostluklar kurdu. Paris'teki ilk iki yılı ablasının yanında oldukça zor şartlar altında geçti. Marie, sefalet içindeki bu yaşamına rağmen büyük bir başarı göstererek fizik lisansını birincilikle tamamladı. Ardından Lippmann'ın araştırma laboratuvarında çalışmaya başladı. 1894 yılında matematik alanında da lisansını ikincilikle aldı. Aynı yılın ilkbaharında, hayatını tamamen değiştirecek olan Pierre Curie ile tanıştı. Pierre, 35 yaşında tecrübeli bir araştırmacıydı ve kardeşi Jacques ile piezoelektriği keşfetmişti. Endüstriyel Fizik ve Kimya Okulu laboratuvarını yöneten Pierre ile ortak bilimsel hedefleri onları birbirine yakınlaştırdı. Bu yakınlaşma evlilikle taçlandı ve çift 25 Temmuz 1895 tarihinde hayatını birleştirdi. Bu tarihten sonra genç kadın, Marie Curie adını kullanmaya başladı.

Radyoaktivitenin Keşfi ve Nobel Ödülleri

Marie Curie, 1896 yılında fizik öğretmenliği diplomasını aldı. Sonraki yıl, Henri Becquerel'in uranyum tuzları üzerine yaptığı çalışmaları incelemeye başladı. Bu tuzların yaydığı görünmez ışınlar Marie'nin ilgisini çekmişti. Ancak Eylül 1897'de kızı Irene dünyaya gelince çalışmalarına kısa bir ara verdi. Anne olmanın getirdiği sorumluluklara rağmen araştırmalarına hızla geri döndü. Çok geçmeden toryum elementinin de benzer ışınlar yaydığını keşfetti. Bu heyecan verici gelişme üzerine Pierre, kendi araştırmalarını bırakarak eşine katıldı. Çift, 1898 yılının temmuz ayında polonyum adını verdikleri yeni bir radyoaktif element keşfetti. Bu elementi Marie, doğduğu topraklara atıfta bulunarak isimlendirmişti. Aynı yılın eylül ayında ise Eugene Demarçay'ın spektroskopi yardımıyla radyumu tanımladılar. Başarı merdivenlerini hızla tırmanan Marie, 1903 yılında doktorasını tamamladı. Böylece Fransa'da ileri bilim dalında doktora derecesi alan ilk kadın unvanını kazandı. Aynı yıl Curie çifti, saygın Kraliyet Davy Madalyası'na layık görüldü. Hemen ardından çift, Henri Becquerel ile Nobel Fizik Ödülü'nü paylaştı. Marie Curie, bu ödülle tarihte Nobel alan ilk kadın olarak büyük ün kazandı. Pierre, 1904'te Sorbonne'da öğretmenliğe başlarken Marie de Sevr'deki bir kız okulunda fizik öğretmeni oldu. Aynı yılın sonlarında ikinci kızları Eve dünyaya gözlerini açtı. Yoğun çalışmalar sürerken iki bilim insanında da radyasyon kaynaklı sağlık sorunları baş gösterdi. Bu dönemde radyum elementinin canlı dokulara zarar verdiği anlaşılmaya başlanmıştı. Bu keşif, kanserli hücrelerin radyum yardımıyla tedavi edilebileceği fikrini doğurdu. Hatta mucit Alexander Graham Bell, kötü huylu tümörlerin içine radyum yerleştirilmesini önerdi.

Çiftin radyoaktivite araştırmaları sonucunda bilim dünyasına kazandırdığı ve incelediği temel unsurlar şunlardır:

• Uranyumun radyoaktif bozunmasıyla ortaya çıkan yeni element polonyum
• Spektroskopi yöntemiyle tanımlanan ve doğal bir element olan radyum
• Benzer şekilde radyoaktif ışınlar yaydığı tespit edilen toryum

Zorluklar, Savaş Yılları ve Bilim Mirası

19 Nisan 1906'da eşi Pierre, bir at arabasının çarpması sonucu yaşamını yitirdi. İki çocuğuyla dul kalan Marie, büyük acısına rağmen çalışmalarını sürdürdü. 13 Mayıs'ta kocasından boşalan profesörlük koltuğuna atandı. Böylece Sorbonne tarihindeki ilk kadın profesör oldu. 1908'de bürokratik işlerden uzaklaşarak araştırmalarına yoğunlaştı. 1910 yılında radyoaktivite üzerine en önemli eserini yayımladı. 1911'de Stockholm'de Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü. Saf radyum ile polonyumun keşfindeki katkıları nedeniyle bu ödülü aldı. Konuşmasında, radyoaktivitenin atomun bir özelliği olduğu hipotezini kendisinin bulduğunu açıkladı. Büyük başarılarına rağmen, kişisel ve akademik saldırılara uğradı. Fransız Bilim Akademisi, üyeliğini tek bir oyla reddetti. Ayrıca Pierre'in yakın dostu Paul Langevin ile aşk yaşadığı yönükdeki dedikodular basına yansıdı. Langevin skandalı olarak yayılan bu dedikodu ikinci Nobel başarısını gölgeledi. Langevin'in editörü münazaraya çağırmasıyla konu kapansa da Marie psikolojik bunalıma girdi. 1914'te Radyum Enstitüsü müdiresi olan Marie, savaşta kızı Irene ile çalıştı. Savasşta genç kadınlara x ışını teknolojisini ve radyoloji ekipmanlarını öğrettiler. 1920'lerde Varşova Radyum Enstitüsü'nün kurulmasına öncülük etti. 1921'de ABD ziyaretinde Başkan Herbert Hoover'dan aldığı 50 bin dolarla radyum edindi. Farklı ülkelerde konferanslar vererek Milletler Birliği Bilimsel İşbirliği Komisyonu'na katıldı. 1932'de ablasının yönettiği Radyum Enstitüsü'nün açılışına tanık oldu. 4 Temmuz 1934'te lösemiden yaşamını yitirdi. Hastalığı, aşırı miktarda radyasyona maruz kalmasından kaynaklanıyordu. Bu sebeple bilim için ölen kadın olarak anıldı ve adı radyokativite birimine verildi.