Ailesi ve Eğitimi
John Dalton, 6 Eylül 1766'da Cumberland'daki Cockermouth yakınlarında Eaglesfield köyünde, Dostların Dinî Derneği üyesi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası dokumacıydı. 15 yaşında ağabeyi Jonathan ile birlikte Kendal yakınlarındaki bir Dostlar okuluna gitmeye başladı. 1790 civarında hukuk ya da tıp okumayı düşündü, ancak akrabaları bu planı desteklemedi; ayrıca o yıllarda İngiliz Muhalifler'in İngiliz üniversitelerinde okuması ve öğretmesi yasaktı. 1793 baharında Manchester'a taşınana kadar Kendal'da kaldı.
Görme engelli filozof John Gough sayesinde Manchester'daki New College'da matematik ve doğa felsefesi öğretmenliğine başladı; okul mali sorunlar yüzünden kapanıp 1800'de istifa edene kadar bu görevde kaldı, ardından aynı alanlarda özel ders verdi. Gençken meteoroloji ve matematikle ilgilenmesinde Elihu Robinson'ın etkisi büyüktü.
Meteoroloji Çalışmaları
Dalton 1787'de bir meteoroloji günlüğü tutmaya başladı ve 57 yıl boyunca 200.000'den fazla gözlem kaydetti. Bu sıralarda George Hadley'nin atmosferik dolaşım teorisini yeniden keşfetti. İlk yayımlanan eseri 1793'teki Meteorological Observations and Essays oldu; çalışmanın özgünlüğüne rağmen diğer akademisyenlerden az ilgi gördü. İkinci eseri 1801'de yayımlanan Elements of English Grammar'dır.
Renk Körlüğü Araştırması
1794'te Manchester Literary and Philosophical Society üyeliğine seçildi ve birkaç hafta sonra renk algısındaki kısıtlanmayı anlattığı çalışmasını yayımladı. Dalton, kendisinde fark ettiği bu durumu yazana kadar renk körlüğü resmen tanımlanmamıştı. Bu nedenle renk körlüğü için "Daltonizm" sözcüğü de kullanılır. Yaşarken çalışmalarına güvenilmese de, kendi görme problemi üzerine yaptığı sistemli araştırmalar sonradan geniş kabul gördü. Korunmuş gözü 1995'te incelendiğinde, renk körlüğünün pek yaygın olmayan bir türü olan dötoranopiye sahip olduğu anlaşıldı.
Atom Teorisi
1800'de Manchester Literary and Philosophical Society'de sekreter oldu ve ertesi yıl dört yazıdan oluşan Experimental Essays çalışmalarını sundu. Dalton, Sabit Oranlar Kanunu'nu açıklamak için atom teorisini geliştirdi; teorisini kurmadan önce geçmiş açıklamaları inceledi ve kanunun, MÖ 400-500 yıllarında Leucippus ve Democritus tarafından ortaya atılan atom kavramıyla açıklanabileceğini düşündü. 1808'de ortaya koyduğu hipotezler Kütlenin Korunumu Kanunu'nu da iyi açıklıyordu: Kimyasal tepkimeler atomların yeniden düzenlenmesinden ibaretse ve yeni atom oluşmuyorsa, tepkime sırasında kütle sabit kalır. Teorinin günümüzde bazı yanlışları olduğu bilinmektedir. John Dalton 27 Temmuz 1844'te öldü.
Benzer kişiler
- Joseph Wilson Swan (Kimyager)
- Alessandro Volta (Kimyager)
- Amedeo Avogadro (Kimyager)
- Joseph Louis Gay-Lussac (Kimyager)
- Marie Curie (Kimyager)
- Michael Faraday (Kimyager)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki John Dalton maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.