Michael Faraday Kimdir?

Michael Faraday (22 Eylül 1791, Newington, Londra – 25 Ağustos 1867, Hampton Court, Londra), elektromanyetizma ve elektrokimyaya katkılarıyla tanınan İngiliz kimya ve fizik bilginidir. Elektromanyetik indüklemeyi buldu, manyetik alanın ışığın kutuplanma düzlemini döndürdüğünü gösterdi ve elektrolizin temel ilkelerini belirledi. Klor gazını sıvılaştırmayı başaran ilk kişidir; elektrik motorunu ve dinamoyu icat etmiştir.

Çocukluğu ve Eğitimi

Newington Butts'ta, o zamanlar Surrey'in banliyösü olan bölgede doğdu. Ailesinin durumu iyi değildi; babası James Faraday, karısı ve iki çocuğuyla 1790 kışında Londra'ya taşınmıştı. Aile, Sandemancılar adı verilen bir tarikatın üyesiydi. Ekonomik nedenlerle uzun süreli eğitim alamadı, yalnızca temel okul eğitimini gördü. On dört yaşında bir ciltçiye çırak oldu ve Mart 1813'e kadar bu işte çalıştı. Ciltlenmek üzere gelen kitapları okuyarak bilgisini genişletti, özellikle fizik kitaplarını büyük bir hevesle okudu. Isaac Watts'ın The Improvement of the Mind kitabı da dahil birçok eseri okuyup ilkelerini kendi kendine öğrendi. Jane Marcet'in Conversations on Chemistry kitabından ve Encyclopaedia Britannica'nın üçüncü baskısındaki elektrik maddesinden etkilendi. Eski şişeler ve hurda parçalardan yaptığı basit bir elektrostatik üreteçle deneyler yaptı; kendi yaptığı zayıf bir Volta pilini kullanarak elektrokimya deneyleri gerçekleştirdi.

Kraliyet Enstitüsü Yılları

1812'de, 20 yaşında ve çıraklığının sonunda, kimyager Humphry Davy'nin ve City Philosophical Society'nin kurucusu John Tatum'un konferanslarına katıldı. Bu derslerin biletlerini William Dance verdi. Faraday dersler sırasında aldığı notlardan 300 sayfalık bir kitap hazırlayıp Davy'ye gönderdi; Davy'nin yanıtı hemen, nazik ve olumlu oldu. Davy, azot triklorürle yaşadığı bir kazada görme yetisine zarar verince Faraday'ı asistan olarak yanına almaya karar verdi ve onu 1 Mart 1813'te Kraliyet Enstitüsü'ne kimya asistanı olarak atadı. 12 Haziran 1821'de Sarah Barnard ile evlendi; çiftin çocuğu olmadı. 1833'te Kraliyet Enstitüsü'nde ilk kimya profesörü oldu.

Bilimsel Çalışmaları

1820'de karbon ve klor bileşiklerinin ilk sentezini bildirdi. 1847'de altın kolloidlerin optik özelliklerinin dökme metalden farklı olduğunu keşfetti; bu, nanobilimin doğuşu sayılabilecek bir gözlemdi. Elektrolizde "elektrot", "anot", "katot", "elektrolit" ve "iyon" gibi terimlerin yaygınlaşmasını sağladı. Bir maddeden geçen belli miktarda akımın o maddede belli miktarda çözülmeye yol açtığını gösterdi; bu sonuç ilk elektrik sayaçlarına olanak verdi. Ørsted'in ve Ampère'in çalışmalarının ardından bir mıknatıs etrafında dönebilen bir kablo sistemi geliştirerek elektrik enerjisini ilk kez mekanik enerjiye dönüştürdü; bu keşif elektrik motorlarının temeli sayıldı. 1845'te birçok malzemenin manyetik alandan zayıf bir itme gösterdiğini bularak diyamanyetizmayı keşfetti. Doğrusal kutuplanmış ışığın polarizasyon düzleminin harici bir manyetik alanla döndürülebildiğini de buldu; bu olay bugün Faraday etkisi olarak anılır.

Onurları

1824'te Kraliyet Cemiyeti üyeliğine seçildi; burada iki kez başkan olma fırsatı doğduysa da bunu reddetti. Haziran 1832'de Oxford Üniversitesi ona fahri Medeni Hukuk Doktoru derecesi verdi. Bilime yaptığı hizmetler nedeniyle şövalyelik teklif edildi, ancak zenginlik biriktirmenin ve dünyevi ödül peşinde koşmanın İncil'e aykırı olduğuna inandığı için dinî gerekçelerle reddetti. 1832'de Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi'ne, 1838'de İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'ne yabancı üye seçildi; 1844'te Fransız Bilimler Akademisi'ne seçilen sekiz yabancı üyeden biri oldu.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Michael Faraday maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.