Quaregna ve Cerrato Kontu Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro, 9 Ağustos 1776'da doğmuş, 9 Temmuz 1856'da ölmüş İtalyan kimyager ve bilim insanıdır. Günümüzde adı, derişim teorisi ve moleküler ağırlık alanındaki katkılarıyla anılır.
Hayatı
Torino'da, köklü ve soylu Piedmont ailesinin bir üyesi olarak doğdu. 20 yaşında kilise eğitimini bitirip çalışmaya başladı, ancak kısa süre sonra kendini fizik ve matematik çalışmalarına adadı. 1809'da bu dersleri Vercelli'deki bir lisede öğretmeye başladı. Düzgün ve dinine uygun bir hayat sürdüğü anlaşılan Avogadro'nun özel ve siyasi yaşamı hakkında çok az şey bilinir. Felicita Mazzé ile evliydi. Bazı tarihî çalışmalar, Sardinya'da son anda önlenen bir ayaklanmayı maddi olarak desteklediğini öne sürer; ancak bilgi azlığı nedeniyle bu iddia kuşku olarak kalmıştır. İstatistik, meteoroloji ve ölçü sistemlerinde önemli roller oynadı ve Halk Bilgilendirilmesi Kraliyet Üstün Konseyi üyesiydi.
Avogadro sayısı
Avogadro'nun molarite ve moleküler ağırlık konusundaki çalışmalarının anısına, bir molde bulunan tanecik sayısına Avogadro sayısı denir; değeri yaklaşık 6,022 × 10²³'tür. Sayıyı ilk hesaplayan Johann Josef Loschmidt'tir ve sabit hâlâ Loschmidt sayısı olarak da anılır. Avogadro sayısı, kimyasal tepkimelerin sonuçlarını ölçmede kullanılır ve maddelerin hangi oranda tepkimeye girdiğini belirlemeye yardımcı olur.
Bilimsel çalışmaları
Avogadro fikrini De Lamétherie'nin Journal de Physique, de Chimie et d'Histoire naturelle dergisine gönderdi; yazı 14 Temmuz 1811'de, ana moleküllerin göreceli kütlelerini ve tepkimeye girdikleri oranları belirlemeye dair bir deneme başlığıyla yayımlandı. Avogadro yasasına göre değişik gazların aynı hacimlerinin kütleleri arasındaki ilişki, moleküler ağırlık farklarıyla doğrudan ilgilidir; dolayısıyla moleküler ağırlıklar gaz örneklerinin kütlelerinden hesaplanabilir. En zorlandığı nokta, dönemin bilim insanlarının atom ve moleküller hakkındaki fikirlerinin henüz oturmamış olmasıydı. En büyük katkılarından biri, molekül ile atom kavramlarını ayırması ve basit cisimlerin de moleküllerden oluştuğunu, bunların atomlardan meydana gelebileceğini göstermesidir. John Dalton bu olasılığı göz önünde bulundurmamıştı. Avogadro "atom" sözcüğünü kullanmadı; çünkü atom ve molekül aynı anlamda kullanılıyordu. Bunun yerine üç tür molekül olduğunu, bunlardan birinin "ana molekül" olduğunu savundu. Kütle ile ağırlık kavramlarını ayırmaya da özellikle önem verdi. 1814'te aynı konudaki çalışmasının devamı niteliğinde ikinci bir inceleme yayımladı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Amedeo Avogadro maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.