Derviş Karaboğa, 1961 yılında Kahramanmaraş'ın Bertiz ilçesine bağlı Budaklı köyünde dünyaya geldi. Elektrik-elektronik mühendisliği kökenli bu akademisyen, geliştirdiği Yapay Arı Kolonisi (Artificial Bee Colony) algoritmasıyla yapay zeka dünyasında küresel ölçekte tanınan bir isim hâline geldi. Mayıs 2024'te ise Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Üyeliğine atanarak Türk yükseköğretim sisteminin en üst karar organına girdi.
Eğitim Yılları
Lisans eğitimini 1979-1983 arasında Erciyes Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünde tamamlayan Karaboğa, ardından yüksek lisans için İstanbul Teknik Üniversitesi'ne geçti. 1985-1988 yılları arasında İTÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği bölümünde yüksek lisansını bitirdi. Doktora çalışmalarını ise yurt dışında sürdürdü; 1989-1994 yılları arasında İngiltere'deki University of Wales College of Cardiff'in Sistem Mühendisliği bölümünde doktorasını tamamladı. Bu süreçte ORS Bursu (Overseas Research Students Scholarship) kapsamında UCL-ORS bursundan yararlandı; 1996'da da Royal Society ve British Council desteği aldı.
Akademik Kariyer
Erciyes Üniversitesi ile bağı lisans yıllarına uzanır. 1984'te aynı üniversitede araştırma görevlisi olarak başladığı kariyerini onlarca yıl boyunca aynı çatı altında sürdürdü. Doktorasının ardından 1994'te Yardımcı Doçent, 2000'de Doçent ve 2005'te ise Profesör unvanını kazandı.
İdari sorumluluklar da kariyerinin önemli bir parçasını oluşturur. 2002-2008 arasında Mühendislik Fakültesi Dekan Yardımcılığı, 2004-2006 arasında Üniversite Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini üstlendi. Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanlığını 2005'ten 2017'ye dek yürüttü; 2014-2020 yılları arasında da Bilgisayar Mühendisliği Sürekli Eğitim Merkezi Müdürlüğünü devraldı. 2021'de ise Erciyes Üniversitesi Yapay Zeka Merkezi Müdürlüğüne getirildi.
Ödüller ve Uluslararası Tanınırlık
Akademik dünyada en çok adından söz ettiren çalışması, arı sürüsünün yiyecek arama davranışından esinlenerek geliştirdiği Yapay Arı Kolonisi algoritmasıdır. Bu çalışma, yapay zeka alanında küresel düzeyde öncü kabul edilen ülkelerin araştırmacılarına referans oldu.
- Thomson Reuters Highly Cited Researchers — Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları Listesi (2016 ve 2017)
- Mehmet Akif Ersoy 2017 Bilim Ödülü — Fen Bilimleri kategorisi, Aralık 2017
- Bilime Yön Veren 100 Türk — Turkishtime Dergisi, Mayıs 2017
- Kristal Erciyes Ödülleri — Yılın Akademisyeni, Mart 2011
- Başarı Plaketi — Bertiz Eğitim ve Kültür Vakfı, Aralık 2017
Thomson Reuters'ın listeye dahil ettiği Türkiye'den yalnızca on akademisyen arasında yer alması, uluslararası atıf etkisinin somut göstergesi olarak öne çıktı. Yapay Zeka Optimizasyon Teknikleri başlıklı kitabı da alana katkılarının yazılı bir çıktısı niteliğinde. 25 Mayıs 2024'te Cumhurbaşkanı imzasıyla Resmî Gazete'de yayımlanan kararla YÖK Üyeliğine atanan Karaboğa, evli olup iki çocuk babasıdır.