1964 yılında Kıbrıs'ın Gazimağusa kentinde dünyaya gelen Dervış Zaim, Türk sinemasının en özgün ve ödüllü yönetmenlerinden biri olarak tanınmaktadır. Yönetmen, geleneksel ile modern anlatıyı harmanlayarak ürettiği sıra dışı sinema dili sayesinde adından sıkça söz ettirmiştir. Eğitim hayatının ardından televizyon ve sinema dünyasına adım atan sanatçı, ilk uzun metrajlı filmiyle uluslararası arenada büyük ses getirmiştir. Kendine has tarzıyla tanınan Zaim, günümüde İstanbul'da yaşamakta ve üniversitelerde dersler vererek yeni sinemacılar yetiştirmektedir.
Eğitim Hayatı ve İlk Sanatsal Adımlar
Sanatçının sinemaya uzanan yolculuğu, köklü bir eğitim ve derin akademik çalışmalarla şekillenmiştir. Gazimağusa'da bulunan Mağusa Namık Kemal Lisesini bitiren Zaim, ardından İstanbul'a gelerek Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümüne kaydolmuştur. Bu prestijli okuldan 1988 yılında başarıyla mezun olmuştur. Sinema tutkusu onu Birleşik Krallık topraklarına sürüklemiştir. Londra'da 1991 yılında Hollywood Film Enstitüsü tarafından düzenlenen bağımsız film yapımcılığı kursuna katılarak teorik altyapısını güçlendirmiştir. Ardından, 1994 yılında İngiltere'deki Warwick Üniversitesi'nde kültürel çalışmalar alanında yüksek lisans derecesini alarak eğitimini tamamlamıştır.
Dervış Zaim, yönetmenlik kariyerine adım atmadan önce televizyon dünyasında yazar ve yönetmen olarak aktif şekilde görev almıştır. Kamera arkasındaki ilk denemesini 1991 yılında hazırladığı 'Hang the Camera' adlı deneysel video çalışmasıyla gerçekleştirmiştir. Hemen sonrasında 'Caminin Etrafındaki Taş' isimli televizyon belgeselini yöneterek dikkatleri üzerine çekmiştir. Zaim, 1992 ile 1995 yılları arasında televizyon kanalları için çok sayıda programın yönetmenliğini ve yazarlığını üstlenmiştir. Bu yoğun televizyon tecrübesi, onun sinematik dilinin olgunlaşmasında büyük bir rol oynamıştır. Zaim ayrıca başarılı bir yazardır. Televizyon sektöründeki başarılı çalışmalarının yanı sıra edebiyata da ilgi duyan yönetmen, 1995 yılında kaleme aldığı ilk romanı 'Ares Harikalar Diyarında' ile prestijli Yunus Nadi Roman Ödülü'nü kazanmıştır.
Tabutta Rövaşata ve Sinemada Yükseliş
Yönetmenin sinema tarihindeki asıl büyük çıkışı, 1996 yılında izleyiciyle buluşan ve ilk uzun metrajlı kurmaca yapıtı olan 'Tabutta Rövaşata' ile gerçekleşmiştir. Düşük bütçeli ancak son derece samimi olan bu film, hem Türkiye'de hem de yurt dışında büyük bir beğeni toplamıştır. İlk yapıt yurt içinde ve dışında ödüller kazanmıştır. Film, 33. Antalya Film Şenliği'nde En İyi Senaryo ve 16. İstanbul Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü gibi prestijli ödülleri kazanmıştır. İlk filmiyle adını duyuran ünlü yönetmen, sinema yolculuğunda durmaksızın üretmeye devam etmiştir.
Zaim, 2000 yılında vizyona giren 'Filler ve Çimen' filmiyle Türk sinemasındaki yerini iyice sağlamlaştırmıştır. Bu eser, 37. Antalya Film Şenliği'nde ve 23. Siyad Türk Sineması Ödülleri'nde Dervış Zaim'e En İyi Yönetmen ödüllerini getirmiştir. Ayrıca film, 12. Orhan Arıburnu Ödülleri kapsamında En İyi Film ve En İyi Yönetmen ödüllerine de layık görülmüştür. Sanatçı, 2002 yılında çektiği ve Venedik Film Şenliği'nde Unesco Ödülü kazanan 'Çamur' filmiyle sinematik arayışını sürdürmüştür. Sanatçı sinematik arayışını her yeni yapıtında sürdürmüştür. Bu yapım, 14. Orhan Arıburnu Ödülleri'nde de Mehmet Emin Toprak Ödülü ile taçlandırılmıştır.
Geleneksel Sanatlar Üçlemesi ve Son Dönem Eserleri
Yönetmen, geleneksel Türk el sanatlarından ilham alarak kurgulamaya karar verdiği meşhur üçlemesinin ilk adımı olan 'Cenneti Beklerken' filmini 2005 yılında sinemaseverlerin beğenisine sunarak büyük bir ilgiyle karşılanmıştır. Minyatür sanatından esinlenen bu yapıtı, üçlemenin ikinci halkası olarak hat sanatını temel alan 2008 yapımı 'Nokta' filmi izlemiştir. Nokta, yönetmene 45. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ve Dr. Avni Tolunay Jüri Özel Ödülü'nü kazandırmıştır. Aynı filmle 27. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde En İyi Türk Yönetmeni Ödülü'nü, Kahire Film Festivali'nde En İyi Dijital Film Ödülü'nü ve 4. Uluslararası Avrasya Film Festivali'nde Eleştirmenler Ödülü'nü elde etmiştir. Üçlemenin son filmi olan gölge oyununu konu edinen 'Gölgeler ve Suretler' ise 2010 yılında sinemaseverlerle buluşmuştur.
Yönetmen son derece üretken yapısıyla tanınmaktadır. Dervış Zaim, üretken kariyerine 2012 yılında çektiği 'Devir' ve 2013 yılında izleyiciyle buluşturduğu 'Balık' filmleriyle devam etmiştir. Doğa ve insan ilişkisini sorgulayan 'Devir' filmi, 32. İstanbul Film Festivali Ulusal Yarışma kategorisinde Jüri Özel Ödülü'ne layık görülmüştür.
Usta yönetmen sinema dışı alanlarda da aktiftir. Nitekim 2014 yılında düzenlenen 33. İstanbul Film Festivali'nin Altın Lale Ulusal Yarışması'nda jüri başkanlığı görevini üstlenmiştir. Ünlü yönetmenin başkanlık ettiği 33. İstanbul Film Festivali Ulusal Yarışma Jürisi; en iyi film, yönetmen, senaryo, kadın oyuncu, erkek oyuncu, görüntü yönetmeni, kurgu, müzik ve Onat Kutlar anısına verilen Jüri Özel Ödülü dahil olmak üzere toplam dokuz dalda ödül dağıtmıştır.
Usta isim eğitimcilik yönüyle de bilinmektedir. Yönetmen, halen Boğaziçi Üniversitesi ve Bilgi Üniversitesi bünyesinde sinema dersleri vererek bilgi birikimini genç nesillere aktarmaktadır.
Dervış Zaim Filmleri
- Tabutta Rövaşata (1996)
- Filler ve Çimen (2000)
- Çamur (2002)
- Cenneti Beklerken (2005)
- Nokta (2008)
- Gölgeler ve Suretler (2010)
- Devir (2012)
- Balık (2013)