Mahidevran Sultan, 1498 yılında dünyaya gelen Çerkez asıllı bir Osmanlı hanedanı mensuptur. Doğduğunda Bosfor adı verilen sultan, çeşitli kaynaklarda Gülbahar adıyla da geçer. Manisa'da şehzade iken onunla nikâhlanan Kanuni Sultan Süleyman'ın resmi eşi olarak tanınan Mahidevran, harem siyasetinin en sert rekabetini göğüsledi; oğlu Şehzade Mustafa'nın 1553'teki ölümünün ardından Bursa'ya sürüldü ve hayatının geri kalanını burada tamamladı.
Kanuni ile Evlilik ve İstanbul'a Yolculuk
Süleyman, henüz Saruhan Sancak Beyi olarak Manisa'da görev yaparken Mahidevran ile 1514'te resmi nikâhla evlendi. Bir yıl sonra, 1515'te, çiftin en büyük erkek çocuğu dünyaya geldi; Mahidevran bu doğumun ardından bugünkü adını aldı. Birlikteliklerinden Şehzade Mustafa'nın yanı sıra Şehzade Ahmed ve Raziye Sultan da dünyaya geldi. Mahidevran'ın Akile Hatun ve Belkıs adlı iki kız kardeşi, bir de paşa unvanlı erkek kardeşi Mustafa vardı.
I. Selim'in Eylül 1520'de hayatını kaybetmesi ve ardından tahtın el değiştirmesiyle birlikte Mahidevran, Şehzade Mustafa ile İstanbul'a geldi. Saraydaki yeni dönem, aynı zamanda haremin yeni gözdesi Hürrem Sultan'ın yükselişi anlamına geliyordu. İki kadın arasındaki sürtüşme büyüdükçe Mahidevran'ın konumu zayıfladı; Hürrem'i dövdüğünün öğrenilmesi bu gerginliği daha da derinleştirdi.
Oğulun Sancağında Yıllar
Şehzade Mustafa ergenlik çağına girince Osmanlı hanedanı geleneği uyarınca sancağa atandı. Annesi Mahidevran oğlunun yanından ayrılmadı; Saruhan, Amasya ve Karaman valiliklerinin her birinde onunla birlikte bulundu. Bu yıllar hem oğluna yakın olmanın hem de İstanbul'daki çekişmeden uzaklaşmanın imkânını sundu.
6 Ekim 1553'te Konya yakınlarındaki ordugâhta olaylar dönüşü olmayan bir noktaya ulaştı. Kanuni Sultan Süleyman, Mustafa'yı tahtına göz diktiği şüphesiyle çadırına çağırttı ve boğdurdu. Şehzadenin naaşı Bursa'ya gönderilirken Mahidevran, Mustafa'nın kızı ve cariyeleriyle birlikte Bursa'ya sürüldü.
Bursa Sürgünü ve Son Yıllar
Bursa'daki yaşam, oğlunun annesi için onur kırıcı bir yoksulluk içinde geçti. Ev kirasını ödeyemez hale geldi, pek çok alacaklıya borçlandı. Hürrem Sultan'ın bu dönemde kardeşi Mustafa Paşa'yı Malatya'ya sürdürdüğü aktarılır. Borçlarını ve günlük geçimini ancak Mustafa Paşa'nın gönderdiği yardımlarla karşılayabildi.
Hürrem Sultan'ın ölümünün ardından tahta çıkan oğlu II. Selim, Mahidevran'a bir maaş bağladı. Bu ödenekle geçimini sağlayan sultan son gücünü oğlunun hatırasını yaşatmaya adadı. Bursa Muradiye Külliyesi'ndeki mezar üzerine Mustafa-i Cedit Türbesi'ni yaptırdı; türbenin sürekli bakımı için iki değirmen ve yüz bin dirhem gümüşü vakfetti. 3 Şubat 1581'de, 82 yaşında hayata gözlerini yuman sultan, oğlunun yanına defnedildi.
Uzun süre tarih sayfalarının arka sıralarında kalan Mahidevran Sultan, 2003 yapımı Hürrem Sultan dizisiyle geniş kitlelerin gündemine girdi; bu yapımda sultanı Hatice Aslan canlandırdı. 2011'den itibaren ekrana gelen Muhteşem Yüzyıl'da ise rolü Nur Fettahoğlu üstlendi.