Afife Nurbanu Sultan, 1525 ile 1530 arasında doğan ve 7 Aralık 1583'te İstanbul'da ölen, II. Selim'in nikâhlı eşi olarak Haseki Sultan, III. Murad'ın annesi olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun Valide Sultan'ıdır. Kadınlar Saltanatı döneminin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir.
Kökeni hakkında teoriler
Kökeninin Venedikli, Yahudi veya Yunan olduğuna dair farklı teoriler vardır; hiçbiri kesin olarak kanıtlanmamış olsa da tarihçiler arasında en çok kabul gören görüş Venedik asıllı olduğudur. Doğum adı Cecilia Venier-Baffo, Rachel veya Kale Kartanou olabilir. 1900'de Emilio Spagni, onun Nicolò Venier ve Violante Baffo'nun kızı Cecilia Venier-Baffo olduğunu ve Paros adası Osmanlı amirali Barbaros Hayreddin Paşa tarafından ele geçirildiğinde kaçırıldığını iddia etti. Nurbanu da sık sık Venedikli asilzade kökenli olduğunu söylerdi ama ailesinin adını vermezdi. Franz Babinger de bu görüşü izledi. 1992'de tarihçi Benjamin Arbel, onun Korfulu Nikolas Kartanos'un kızı Kale Kartanou adında bir Yunan olduğunu ve 1538'de adadan kaçırıldığını ileri sürdü; bu teori Maria Pia Pidani ve Emrah Safa Gürkan tarafından da kabul edilmiştir. Ahmet Refik ise Yahudi kökenli olduğuna ve adının Rachel Marié Nassi olduğuna inanıyordu.
Haseki Sultan dönemi
1543'te Şehzade Selim'in harem kızlarından biri olarak Manisa'ya gönderildi ve ona dört kız ile sonraki padişah olacak Murad adında bir oğul verdi. Selim şehzadeyken Manisa'daki şehzade hareminin başıydı. Selim 1566'da II. Selim olarak padişah olunca, Kanuni'nin yaptığı gibi en sevdiği eşi Nurbanu'nun Topkapı Sarayı'nda kalmasına izin verdi. Varisin annesi olarak kocasına danışmanlık yaptı. Venedik büyükelçisi Jacopo Soranzo onun hem güzelliği hem alışılmadık zekâsı nedeniyle çok sevildiğini bildirdi. Bazı kaynaklara, çoğunlukla Venedik kayıtlarına göre nüfuzu o kadar fazlaydı ki hükûmeti Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa ile birlikte etkili biçimde yönetiyordu.
Valide Sultan dönemi
III. Murad padişah olunca Nurbanu Osmanlı İmparatorluğu'nda bir kadının sahip olabileceği en yüksek mevki olan Valide Sultan makamına erişti. 1574-1583 arasında büyük bir nüfuza sahipti ve güvendiği kişileri üst pozisyonlara taşıyarak hem kendisini hem de oğlunu güçlendirdi. Hem Haseki hem de Valide rütbesine sahip olan ilk kadın oldu. Murad, annesini resmî bir unvan olan Valide Sultan olarak kayıtlara geçiren ilk padişah oldu. Valide Sultan olarak kendisine günlük 2000 akçe tahsis ediliyordu. Murad'ın eşi Safiye Sultan ile arasında rekabet yaşandı; Safiye 1582'de Eski Saray'a sürgün edildi ve Nurbanu 1583'te aniden ölünce yaklaşık iki yıl sonra yeniden saraya döndü.
Dış politika
Sokollu Mehmed Paşa ile birlikte hükûmeti etkin biçimde yönetti. Harem dışındaki dünyayla aracısı, kira denilen Esther Handali'ydi. Fransa kraliçesi Catherine de' Medici ile yazıştı. Çok güvendiği nedimeleri Canfeda Hatun, Raziye Hatun ve Hubbi Hatun da nüfuzlu görünmektedir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Nurbanu Sultan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.