Nurcan Tunçbağ, karmaşık biyolojik sistemlerin bilgisayar ortamında modellenmesi üzerine yaptığı çığır açıcı çalışmalarıyla tanınan başarılı bir Türk bilim insanıdır. Şu anda Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesinde Sağlık Bilişimi profesörü olarak görev yapmakta olan başarılı akademisyen, geliştirdiği yenilikçi hesaplama yöntemleri ve algoritmalarla kanser ile Parkinson gibi ölümcül hastalıkların gizemini çözmeye odaklanmaktadır. Tunçbağ, biyoinformatik alanındaki üstün araştırmalarıyla 2019 yılında prestijli L'Oréal-UNESCO Bilimde Kadınlar Uluslararası Yükselen Yetenek Ödülü'ne layık görülmüştür. Bu başarı, onun küresel çapta tanınmasını sağlamıştır.
Eğitim Hayatı ve Akademik Yolculuğu
Akademik kariyerine sağlam bir temel atarak başlayan Nurcan Tunçbağ, İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü'nden mezun olmuştur. Lisans eğitiminin ardından araştırmalarını daha da derinleştirmek isteyen Tunçbağ, Koç Üniversitesi'ne geçiş yapmıştır. Burada Hesaplamalı Bilim ve Mühendislik programında yüksek lisans eğitimini tamamlayarak 2007 yılında derecesini almıştır. Bilimsel merakı onu aynı kurumda doktora yapmaya yönlendirmiştir. Doktora sürecinde protein etkileşimleri ve bu etkileşimlerin oluşturduğu karmaşık ağlar üzerine yoğunlaşmıştır. Bu önemli dönemde Prof. Dr. Özlem Keskin ve Prof. Dr. Attila Gürsoy gibi alanında öncü isimlerin gözetiminde tez çalışmalarını yürütmüştür. Böylece akademik yetkinliğini üst seviyeye taşımıştır.
Doktora derecesini aldıktan sonra uluslararası deneyim kazanmak isteyen başarılı araştırmacı, 2010 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiştir. Dünyanın en prestijli eğitim kurumlarından biri olan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (MIT) doktora sonrası araştırmacı olarak çalışmaya başlamıştır. Bu süreç kariyerinde önemli bir dönüm noktasıdır. MIT bünyesinde Ernest Fraenkel ile ortak projeler yürüterek biyolojik verilerin analizi üzerine önemli tecrübeler edinmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki verimli araştırmalarını tamamladıktan sonra 2014 senesinde Türkiye'ye dönüş yapan Tunçbağ, Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesindeki Bilişim Enstitüsü kadrosuna katılarak çalışmalarına burada devam etmiştir. Tunçbağ, 2017 yılında doçent unvanı almıştır. Başarılı akademisyen ilerleyen yıllarda ise profesörlük kadrosuna yükselmiştir.
Hesaplamalı Biyoloji ve Kanser Araştırmaları
Profesör Nurcan Tunçbağ, modern tıbbın ve biyolojinin en karmaşık sorunlarını bilgisayar algoritmaları yardımıyla çözmeyi hedeflemektedir. Araştırmacının en bilinen katkılarından biri, protein-protein etkileşimlerini tahmin etmeye yarayan PRISM algoritmasının geliştirici ekibinde yer almasıdır. Bu gelişmiş sistem, hücresel haberleşme yollarının haritalandırılmasında ve ilaçların hedef alabileceği hassas bağlanma noktalarının belirlenmesinde aktif olarak kullanılmaktadır. Böylece yeni nesil ilaç tasarımlarında bilim insanlarına çok önemli bir rehberlik sunmaktadır.
Bunun yanı sıra Tunçbağ, Steiner ağacı algoritmalarını temel alarak yüksek boyutlu biyolojik verileri entegre eden sistemler üzerinde çalışmıştır. Geliştirici ekibinde aktif görev aldığı SteinerNet isimli web sunucusu ve Omics Integrator yazılımı, karmaşık omik verileri yüksek hassasiyetle bir araya getirerek hücre içerisindeki gizli sinyal yollarını başarıyla ortaya çıkarmaktadır. Bu teknolojik altyapı, ölümcül bir beyin tümörü türü olan glioblastom gibi kanser vakalarında kişiye özel tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine kapı aralamaktadır. Aynı zamanda Parkinson gibi nörodejeneratif rahatsızlıkların hücresel düzeydeki mekanizmalarını anlamak için de bu gelişmiş sistemlerden faydalanılmaktadır. Tunçbağ, halen ODTÜ bünyesindeki Ağ Modelleme Laboratuvarı'nı (NetLAB) yöneterek yeni nesil bilim insanının yetişmesine katkı sunmaktadır.
Aldığı Ödüller ve Bilim Dünyasındaki Yeri
Nurcan Tunçbağ, akademik kariyeri boyunca ulusal ve uluslararası pek çok saygın kuruluş tarafından ödüllendirilmiştir. Bilim dünyasında kadınların temsilini güçlendiren çalışmalarıyla öne çıkan profesörün kazandığı bazı önemli ödüller şunlardır:
- 2015 yılı Bilim Akademisi Genç Bilim İnsanı Ödülü (BAGEP)
- 2017 yılı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Prof. Dr. Mustafa Parlar Vakfı Bilim Ödülü
- 2017 yılı L'Oréal-UNESCO Bilimde Kadınlar Ödülü
- 2018 yılı Türkiye Bilimler Akademisi Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı Ödülü (TÜBA-GEBİP)
- 2019 yılı L'Oréal-UNESCO Bilimde Kadınlar Uluslararası Yükselen Yetenek Ödülü
- 2020 yılında Küresel Genç Akademi (GYA) üyeliğine seçilmesi
Profesör Tunçbağ, yürüttüğü yenilikçi çalışmalarla hem Türkiye'de hem de dünya genelinde sağlık bilişimi alanında adından sıklıkla söz ettirmektedir. Sağlık bilişimi alanındaki çalışmaları dünyada ses getirmektedir.