Mona Lisa, asıl adıyla Lisa del Giocondo, 15 Haziran 1479'da Floransa, İtalya'da dünyaya geldi. Köklü Gherardini ailesine mensup olan Lisa, Floransalı varlıklı bir işadamı olan Francesco del Giocondo ile evlendi. Bugün dünyanın en tanınan yüzü haline gelmesini sağlayan şey ise onu ölümsüzleştiren bir portredan başkası değil.
Tarihin En Ünlü Portresinin Hikâyesi
Leonardo da Vinci, bu portreyi 1503 yılında Floransa'da kavak bir panel üzerine yağlıboya olarak işlemeye başladı. Tablonun tamamlanması, da Vinci'nin Fransa'ya yaptığı yolculuğun ardından 1506'ya kadar sürdü. Uzmanlara göre tablo, Lisa'nın ikinci oğlunun doğumunu kutlamak amacıyla sipariş verilmişti; ancak da Vinci eseri asla sipariş sahibine teslim etmedi. Resme adeta bağlandığı ileri sürülen usta, tabloyu yanında taşıyarak Fransa'ya götürdü.
Portrede oturan kadının kim olduğu uzun yıllar boyunca tartışıldı. Kesin yanıt ancak 2005'te geldi: Heidelberg Üniversitesi kütüphanesinde bulunan, katip Agostino Vespucci'ye ait bir not, tablodaki modelin Lisa del Giocondo olduğunu doğruladı. Bununla birlikte da Vinci'nin annesi Caterina Buti del Vacca'yı ya da ressamın kendisini konu aldığı gibi çeşitli teoriler hâlâ gündemdedir.
Tablonun Avrupa Saraylarındaki Serüveni
Fransız Devrimi'ne dek birçok Fransız kralının sarayını süsleyen eser, bir dönem Napolyon Bonapart'ın metresi Josephine'in yatak odasını da bezedi. 1804'ten itibaren Louvre Müzesi'nde sergilenen tablo, 1911'de çalındı ve ancak iki yıl sonra, doğduğu topraklar olan Floransa'da bulunabildi. Sorgulananlar arasında ünlü ressam Pablo Picasso da yer alıyordu.
Bir Efsanenin Günümüzdeki İzleri
Adı İtalyanca'da La Gioconda, Fransızca'da ise La Joconde olarak geçen tablo, "Madonna Lisa"nın kısaltması olan "Mona Lisa" adıyla dünyaya yayıldı; Türkçe karşılığıyla "Leydim Lisa" demektir. Yalnızca 77 × 53 cm ölçülerindeki bu küçük panel, Louvre'daki altı bin tablodan biri olmasına karşın ziyaretçilerin yüzde doksan beşi müzeye girişte doğruca onun önüne koşar. Saatte 1.500 kişiye ev sahipliği yapan eser, sabit 20 derece sıcaklıkta üç kat camın arkasında korunur; müze ise her yıl 330.000'i aşkın Mona Lisa temalı ürün satar. 16. yüzyıl Avrupa modasını yansıtır biçimde tabloda kaşlar bulunmaz; dönemin kadınları arasında kaşları traş etmek yaygın bir gelenekti.
Lisa del Giocondo, 15 Temmuz 1542'de hayatını kaybetti. Kendi adına değil, üzerine fırça darbelerinin düşürüldüğü o küçük panel sayesinde tarihe geçen bu Floransalı kadın, ölümünün üzerinden beş yüz yılı aşkın süre geçmesine rağmen sanat tarihinin en gizemli simgesi olmayı sürdürmektedir.