Hayatı ve eğitimi
Claude Louis Berthollet, 9 Aralık 1748'de doğdu ve 6 Kasım 1822'de öldü; Savoy kökenli Fransız bir kimyagerdir. Doğum yeri, o zamanlar Savoy Dükalığı'nın parçası olan Annecy yakınlarındaki Talloires'dir. Eğitimine Chambéry'de başladı, tıp fakültesini Torino'da bitirdi. Kimya alanındaki yenilikleri sayesinde 1780'de Bilim Akademisi'nin aktif üyesi oldu ve 1804'te Fransız Senatosu başkan yardımcısı oldu.
Bilimsel katkıları
Antoine Lavoisier ve diğer bilim insanlarıyla birlikte, kimyasal bileşiklerin modern adlandırma sisteminin temeli sayılan kimyasal isimlendirmeyi tasarladı. Boyar madde ve ağartıcılar üzerine araştırma yaptı, klor gazının ticari ağartıcı olarak kullanımını 1785'te ilk kez tanıttı. 1789'da Paris'teki Javel rıhtımındaki laboratuvarında klor gazını sodyum karbonat çözeltisinden geçirerek modern bir ağartma sıvısı üretti. Eau de Javel diye bilinen bu sıvı, zayıf bir sodyum hipoklorit çözeltisiydi. Potasyum klorat, yani Berthollet Tuzu da onun araştırıp ilk ürettiği güçlü bir klor oksidanı ve ağartıcıdır. 1785'te gaz amonyağın elementel bileşimini belirledi. Ters reaksiyonun ve dolayısıyla kimyasal dengenin özelliklerini tanıyan ilk kimyagerlerden biriydi.
Proust ile tartışması
Sabit oranlar yasasının geçerliliği konusunda Joseph Proust ile uzun süre tartıştı. Proust, kimyasal bileşiklerin üretim yöntemlerine bakılmaksızın bileşenlerinin sabit oranından oluştuğuna inanıyordu; Berthollet ise bu oranın başlangıçtaki reaktanların oranına göre değişebileceğini düşünüyordu. Proust teorisini doğru ölçümlerle kanıtlasa da Berthollet'in otoritesi yüzünden yasa hemen kabul görmedi; Berzelius 1811'de onayladığında kabul edildi. Sonradan Berthollet'in tamamen yanlış olmadığı anlaşıldı, çünkü sabit oranlara uymayan bir bileşik sınıfı vardır. Bu stokiyometrik olmayan bileşikler onun onuruna berthollidler diye adlandırılır. Napolyon ile birlikte Mısır'a giden ve Institut d'Égypte'nin fizik ve doğa tarihi bölümüne üye olan bilim insanlarından biriydi.
Ödülleri ve özel yaşamı
Nisan 1789'da Londra'da Royal Society üyeliğine seçildi; 1801'de İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'ne yabancı üye, 1820'de Edinburgh Kraliyet Cemiyeti'nin fahri üyesi, 1822'de Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisi'nin yabancı onursal üyesi oldu. Lavoisier, Guyton de Morveau ve Fourcroy ile birlikte yayımladığı 1788 tarihli Méthode de Nomenclature Chimique, 2015'te Amerikan Kimya Derneği'nin Kimyasal Atılım Ödülü'yle onurlandırıldı. Annecy'deki bir Fransız lisesi onun adını taşır. 1788'de Marie Marguerite Baur ile evlendi. Ateist olmakla suçlandı. 1822'de Fransa'nın Arcueil kentinde öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Claude Louis Berthollet maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.