Modern deneysel fizyolojinin öncüleri arasında yer alan ve deneysel tıbbın kurucusu kabul edilen Claude Bernard, 12 Temmuz 1813 tarihinde Fransa'nın Saint-Julien köyünde hayata gözlerini açmıştır. Ülkesine sağladığı saygın hizmetler dolayısıyla Fransa tarihinde ilk kez bir bilim adamına resmi devlet cenaze töreni yapılmıştır. İnsan sindirimi, metabolizması ve sinir sistemine dair otuz yıl boyunca sürdürdüğü benzersiz araştırmalarıyla bugünün deneysel tıbbına sarsılmaz temeller kazandırmıştır.
Şarap üreticisi Pierre ve köylü Jeanne Saulnier çiftinin oğlu olan Bernard, orta halli şartlarda büyüyükken ilk eğitimini yöre rahibinden Latince öğrenerek almıştır. Villefranche'teki Cizvit okulunun ardından Thoissey'de liseye başlamış, ancak ailesinin yaşadığı maddi krizler yüzünden eğitimini 1831 yılında yarıda bırakmıştır. Thoissey'deki lise yıllarında ailesinin borçları giderek arttığı için genç Bernard okulu bırakmak zorunda kalmıştır. Lyon kentinde bir eczanede çırak olarak çalışmaya başlayan genç Bernard, geçimini bu şekilde sağlamaya çalışmıştır. O sıralarda en büyük hayali oyun yazarı olmaktı. Boş vakitlerinde yazdığı kısa bir komedi oyunundan ilk parasını kazanınca eczanedeki işini heyecanla bırakmıştır. Genç yaşta edebiyat hayalleri kuran Claude Bernard, yazdığı tiyatro oyunundan elde ettiği ilk kazançla eczanedeki çıraklık işinden istifa ederek Paris'te büyük bir trajedi oyunu sergilemek amacıyla yola çıkmıştır. Yazarlık hayaliyle 1834 yılında Paris'e götürdüğü Arthur de Bretagne adlı beş perdelik trajedisi onun en büyük umuduydu. Eleştirmen Saint-Marc Girardin, ona tıp fakültesine gitmesini önermiştir. Girardin'in tavsiyesine hemen uydu ve geçimini geceleri özel ders vererek zorlukla karşıladı.
Paris Üniversitesi Tđp Fakültesindeki eğitimini 1843 yılında başarıyla tamamlayarak hekimlik diplomasını almıştır. Paris Üniversitesi Tđp Fakültesinden mezun olurken hazırladığı bitirme tezi mide özsuyu ve sindirim sisteminin beslenmedeki rolü hakkındaydı. Öğrenciliği esnasında Paris hastanelerinde staj yaparken değerli fizyolog François Magendie ile tanışıp onun asistanı olma şansını yakalamıştır. Hôtel-Dieu ve Collège de France bünyesinde çalışarak değerli Magendie'nin yanında asistanlık yapmış, bu süreçte deneysel tıbbın ve modern fizyolojinin tüm inceliklerini laboratuvar ortamında bizzat gözlemleme şansı elde etmiştir. Üniversitede ders vermek için girdiği sınavda başarılı olamayan Bernard, 1845 yılında zengin bir hekimin kızıyla evlenmiştir. Evlilik hayatı boyunca şiddetli geçimsizlikler yaşamıştır. Evliliğindeki şiddetli tartışmalara ve eşinin itirazlarına rağmen, laboratuvar araştırmalarına daha fazla ağırlık vermiştir. Klinik çalışmalarını asgariye indirerek zamanını tamamen fizyolojiye adamıştır.
Fizyolojide Çığır Açan Laboratuvar Keşifleri
Hayvanlar üzerinde gerçekleştirdiği titiz deneyler sonucunda besinlerin asıl sindirim sürecinin midede değil, pankreas salgısının da aktif rol oynadığı ince bağırsak bölümünde gerçekleştiğini ortaya koyarak geleneksel tıp kuramlarını tamamen geçersiz kılmıştır. Pankreasın sindirim işlevlerini açıklayan hekim, yağ asitlerini saptayarak şeker metabolizmasının önemini göstermiştir. Karaciğerin şekeri glikojen şeklinde depolayıp gerektiğinde yeniden kana saldığını keşfeden değerli fizyolog, bu sistemi detaylıca açıklayarak tıp dünyasında milyonlarca insanın muzdarip olduğu şeker hastalığının anlaşılmasına öncülük etmiştir. Ayrıca kan damarlarının kasılıp gevşemesini kontrol eden vasomotor sinir sistemini de keşfetmiştir. Karbonmonoksitin hemoglobine bağlanarak oksijenin yerine geçtiğini ve sonuçta vücudu oksijensiz bıraktığını deneysel yöntemlerle ispatlamıştır. Kürar zehriyle motor sinirler üzerinde gerçekleştirdiği deneyler, ilaçların etki mekanizmalarını açıklayarak tıbba yön vermiştir. Canlı deneyleri ilaçların etkilerine de ışık tutmuştur.
Ünlü hekimin modern bilime bıraktığı en önemli bilimsel başarılar listesi şu şekildedir:
- İnce Bağırsak Çalışması: Sindirim işleminin asıl kısmını ince bağırsakta gerçekleştiğini kanıtlayarak eski kuramları çürütmüştür.
- Glikojen Keşfi: Karaciğerin glikojen adında bir depo maddesi ürettiğini saptayarak biyokimya alanını şekillendirmiştir.
- Vazomotor Sinir Ağı: Dolaşım sistemindeki damarların kasılmasını kontrol eden sinir yapısını ilk kez saptamıştır.
- Deneysel Farmakoloji: Zehirlerin ve kimyasal bileşiklerin motor sinir sistemindeki değişimlerini deneysel yöntemlerle açıklamıştır.
İç Ortam Kuramı ve Onurlu Yaşamı
Tarihteki ilk başarılı pastörizasyon deneyi, 20 Nisan 1862 tarihinde Louis Pasteur ile Claude Bernard tarafından gerçekleştirilmiştir. Louis Pasteur ile 1862'de gerçekleştirdiği ilk pastörizasyon deneyinin yanı sıra, canlıların dış etkilerden bağımsız şekilde dengelerini korumalarını sağlayan 'iç ortam' kuramıyla biyoloji dünyasında yepyeni bir ufuk açmıştır. Bu kuram günümüzde homeostasis olarak adlandırılmaktadır. Bilimler Akademisine 1854 yılında kabul edilen Bernard, aynı yıl Sorbonne Fizyoloji Kürsüsü başkanlığına getirilmiştir. Asistanlığını yürüttüğü Magendie'nin vefatından sonra Collège de France bünyesindeki müdürlük görevini devralmıştır. İmparator ucuncu Napolyon'un desteğiyle 1864'te Jardin des Plantes bünyesinde modern bir laboratuvar kurdurmuştur. Çalışmalarıyla dört kez Bilimler Akademisi bünyesinde verilen Deneysel Fizyoloji Ödülü'ne layık görülerek tıp tarihine geçmiştir. Başarılı fizyolog, 1849 yılında Fransız İmparatoru tarafından saygın bir nişan olan Legion d'honneur ile ödüllendirilmiştir. Londra'daki saygın bilim kuruluşu Royal Society ise hekimi 1876 yılında meşhur Copley madalyasıyla taçlandırmıştır.
Eşinden 1869 yılında boşanan bilim insanı, Rus öğrencisi Marie Raffaloviç ile platonik bir ilişki yaşamıştır. Sağlık sorunlarının baş göstermesiyle 1868 yılında Sorbonne'daki kürsüsünü başarılı öğrencisi Paul Bert'e devretmiştir. Fransız Akademisine 1868 yılında kabul edilmesinin ardından, ertesi sene de senatör seçilmiştir. Hekim, 1869 yılında Bilimler Akademisi başkanlığına getirilmiştir. Collège de France bünyesindeki son dersini 28 Aralık 1877'de vermiştir. Böbrek yetmezliği neticesinde 10 Şubat 1878'de vefat etmiştir. Père Lachaise Mezarlığına defin işlemi yapılmıştır. Onun tıp felsefesine miras bıraktığı 'Bildiğimizi zannetmemiz, öğrenmemizin en büyük düşmanıdır' vecizesi, tıbbi gelişimin önünü açan altın değerinde bir kuraldır.