Türk sanat dünyasının saygın isimlerinden Ahmet Civan Canova, 28 Haziran 1955 tarihinde Ankara'da dünyaya gelmiş ve 20 Ağustos 2022'de İstanbul'da vefat etmiştir. Kendisi, tiyatro sahnelerinden sinema perdelerine, televizyon ekranlarından yazarlık masasına kadar uzanan son derece geniş ve üretken bir sanat yelpazesinde oyunculuk, senaristlik ve başarılı tiyatro yönetmenliği yaparak adını altın harflerle yazdırmıştır. Sanatçı, kültüre derin izler bıraktı. Babası ünlü tiyatrocu Mahir Canova, annesi ise Gündüz Sencer'dir. Canova, ömrünü sanata adayan bir usta olarak hafızalara kazındı.
Sanatla İç İçe Geçen Çocukluk ve Eğitim Yılları
Anne ve babasının erken yaşta ayrılmasının ardından Civan Canova, anneannesi tarafından yetiştirilmiştir. Annesinin ikinci evliliğini gerçekleştirdiği Yeşilçam'ın efsanevi aktörlerinden Kartal Tibet, genç Civan'ın büyüleyici film setleriyle erkenden tanışmasına ve sinema dünyasının büyülü atmosferini solumasına vesile olmuştur. Sanatçının çocukluğu film setlerinde ve tiyatro kulislerinde geçti. İlkokul döneminde Ankara Radyosu bünyesinde babasının yönettiği Radyo Çocuk Saati programında küçük roller üstlenerek mikrofonla tanıştı. İlköğretim hayatının ardından eğitimine yatılı olarak TED Ankara Koleji'nde devam etti.
Liseden 1973 yılında mezun olduktan sonra tiyatroya yönelmek istedi. Konservatuvar sınavlarına yoğun şekilde hazırlandığı 1974 yılının sıcak yaz aylarında, Türk sinemasının unutulmaz ismi Yılmaz Güney'in çığır açan Arkadaş filminde rol üstlenerek profesyonel oyunculuk kariyerine ilk adımını kararlı bir şekilde atmıştır. Bu deneyimin hemen ardından Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'ne kaydolarak akademik eğitimine başladı. Öğrencilik yıllarında Şerif Gören imzalı Nehir (1977) isimli sinema filminde de boy gösterdi. Okulunu 1979 senesinde başarıyla tamamlayan Canova, vakit kaybetmeden Devlet Tiyatroları kadrosuna dahil oldu. Sanatçı, İstanbul Devlet Tiyatrosu bünyesinde görev alarak sahnelerde aktif olarak rol üstlenmeye başladı.
Tiyatro Yazarlığı ve Sahnelerdeki Başarıları
Civan Canova, sadece güçlü oyunculuğuyla değil, tiyatro edebiyatına kazandırdığı özgün eserlerle de adından söz ettirmiştir. Yazarlık kariyerine ilk olarak 1989 yılında kaleme aldığı Kör Buluşma başlıklı sinema senaryosuyla giriş yaptı. Bu başarılı çalışma, Kültür Bakanlığı tarafından düzenlenen senaryo yarışmasında ilk on arasına girmeyi başardı. Eserin sahneyle buluşması ise sonraki yıllarda gerçekleşti. Ardından 1994 yılında ilk tiyatro oyunu olan Kıyamet Sularında'yı yazdı. Kenan Işık rejisiyle sahnelenen bu ilk eser, Canova'ya İsmet Küntay En İyi Yazar Ödülü ile Avni Dilligil En İyi Tiyatro Yazarı Ödülü'nü kazandırdı. Bu başarı yazarın motivasyonunu artırdı.
Daha sonra kaleme aldığı Kızıl Ötesi Aydınlık oyununu, 1997 tarihli Sokağa Çıkma Yasağı takip etti. Bir nüfus sayımı gününde otelde mahsur kalan müşterilerin hikayesini mizahi bir dille ele alan bu yapıt, yazara Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü'nü getirdi. Sanatçı, üretkenliğini sürdürerek erkek dünyasını absürd bir üslupla eleştiren Erkekler Tuvaleti (1999) oyununu yazdı. Kendi evliliğindeki gözlemlerinden esinlenerek yazdığı tek kişilik Düğün Şarkısı (2002) ise entelektüel bir adamla evlenen genç bir kadının iç dünyasını yansıtıyordu. İnternet çağında yalnızlaşan modern ilişkileri irdeleyen Ful Yaprakları (2005) da tiyatromuzun en çok sahnelenen oyunları arasında yerini aldı.
Sinema, Televizyon Yapımları ve Prestijli Ödülleri
Civan Canova, uzun yıllar boyunca Türk sinemasında şımarık, zengin ya da tecavüzcü genç rolleriyle izleyicinin karşısına çıkmıştır. Ancak oyunculuk gücü bu klişe rollerle sınırlı kalmadı. Televizyon dünyasında da önemli projelerin mutfağında ve ekranında yer aldı. Popüler televizyon yapımı Bizim Aile (1996) dizisinin senaryosunu bizzat üstlenirken, dizide Ataç karakterine hayat verdi. Türkiye'nin sevilen uzun soluklu dizilerinden Çiçek Taksi'de Artist Celal, Paramparça dizisinde ise Rahmi Gürpınar rolleriyle milyonların sevgisini kazandı.
Sanat hayatı boyunca pek çok kez ödüllendirilen usta oyuncu, 2006 yapımı Eve Dönüş filmindeki performansı ile büyük ses getirdi. Buradaki işkenceci polis karakteriyle 43. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü'ne layık görüldü. Aynı rolle 12. Sadri Alışık Sinema ve Tiyatro Oyuncu Ödülleri'nde de en iyi yardımcı erkek oyuncu seçilerek bu ödülü İlyas Salman ile paylaştı. Tiyatro sahnelerindeki üstün performansıyla göz dolduran usta sanatçı, Bir Casusa Ağıt oyunuyla 1998 yılında, Kaktüs Çiçeği müzikalindeki eğlenceli rolüyle de 2001 senesinde Afife Tiyatro Ödülleri'nde adaylıklar kazanarak başarısını taçlandırmıştır. Sonunda 2011 yılında sahnelenen Ölüleri Gömün oyunundaki üstün başarısıyla Afife Tiyatro Ödülleri Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu Ödülü'nü müzesine götürdü.
Sanatçının kaleme aldığı ve tiyatro sahnelerinde geniş yankı uyandıran eserlerinden bazıları şunlardır:
- Kıyamet Sularında (1994)
- Sokağa Çıkma Yasağı (1997)
- Erkekler Tuvaleti (1999)
- Düğün Şarkısı (2002)
- Ful Yaprakları (2005)
Özel hayatında 1998 yılında oyuncu Açelya Akkoyun ile dünya evine giren sanatçı, bu birlikteliği 2004 senesinde sonlandırmıştır. Civan Canova, ardında zengin bir sanatsal miras bırakarak aramızdan ayrılmıştır. Eserleri bugün de sahnelenmeye ve izleyicileri derinden etkilemeye devam etmektedir.