Valentina Vladimirovna Tereşkova (Rusça: Валентина Владимировна Терешкова), 6 Mart 1937 doğumlu Sovyet kozmonot, mühendis ve siyasetçidir. Ekim 2026 itibarıyla 89 yaşındadır. Uzaya çıkan ilk kadın ve ilk sivildir. 16 Haziran 1963'te Vostok 6 aracıyla yaptığı yolculukla Dünya yörüngesinde 48 tur atarak yaklaşık üç gün geçirdi ve o zamana kadar uzayda en çok vakit geçiren kişi oldu. Tek başına uzay görevine çıkan tek kadındır ve Vostok programının hayatta kalan son kozmonotudur. Uçuş sırasında 26 yaşındaydı ve Dünya yörüngesinde dolaşan en genç kadın unvanını korumaktadır.
Yaşamı
Rusya SFSC'ye bağlı Yaroslavl Oblastı'ndaki küçük bir köy olan Bolşoye Maslennikovo'da doğdu. Okulu bitirince bir lastik fabrikasında, sonra tekstil fabrikasında montaj işçisi olarak çalıştı ve mühendislik tahsili yaptı. Hobi olarak paraşütçülüğe başladı. 1961'de yerel Komsomol'un sekreteri oldu ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne katıldı.
Seçilmesi
Uzay Yarışı'nın başlangıç yıllarında Sovyetler uzayda mümkün olduğunca çok "ilk"e imza atmaya çalışıyordu. 1961'de Gagarin'in uzaya çıkan ilk insan olmasının ardından başmühendis Korolyov, bir kadını uzaya gönderme fikrini öne sürdü. Kıstaslar adayların paraşütçü, 30 yaşın altında, 170 cm'den kısa ve 70 kg'dan hafif olmasıydı. Tereşkova seçilen dört kişiden biri oldu ve yoğun bir eğitim programına alındı; programda ağırlıksız uçuşlar, paraşüt atlamaları, izolasyon sınamaları, merkezkaç sınamaları, roket kuramı, uzay mühendisliği ve pilotluk eğitimi vardı. "Proleter" geçmişi nedeniyle diğer adaylardan daha şanslı görülüyordu. Vostok 6 pilotluğu için 400'ü aşkın başvuru ve 5 finalist arasından birinci seçildi; onu bizzat Nikita Kruşçev ilk uzay-kadını olarak seçti.
Uçuşu ve Sonrası
16 Haziran 1963'te Vostok 6 ile uçarak uzaya çıkan ilk kadın ve ilk sivil oldu; neredeyse üç gün uzayda kaldı, bu süre o zamana kadar uzaya giden Amerikalı astronotların toplam süresinden fazlaydı. Başmühendis Korolyov performansından memnun değildi; Tereşkova'nın Dünya'dan gelen telsiz çağrılarına cevap vermediği ve uzun süre suskun kaldığı, korkudan paralize olduğu iddia edildi. Bunun üzerine uzay aracının kontrolü ona bırakılmadı ve araç otomatik sistemle Dünya'ya döndü. Tereşkova uçuştaki başarısızlığıyla ilgili iddiaları reddetmektedir.
Sovyet uzay-adamı Andrian Nikolayev ile evlendi; nikâh törenine Kruşçev ve üst düzey Sovyet yönetimi katıldı. Nikolayev'den 1982'de boşandı, sonra bir evlilik daha yaptı. 1969'da ilk kadın kozmonot grubunun dağılmasından sonra Komünist Parti'nin önde gelen bir üyesi oldu ve çeşitli politik görevlerde bulundu. Sovyetler'in yıkılmasının ardından siyasi hayatı sona erse de Rus halkının ve dünya kamuoyunun gözünde Gagarin ve Aleksey Leonov gibi uzay kahramanlarından biridir. 2013'te fırsat sağlanırsa Mars'a tek yönlü bir yolculuk yapmak istediğini söyledi. 2014 Kış Olimpiyatları'nın açılış töreninde Olimpiyat bayrağını taşıyanlar arasındaydı.
Benzer kişiler
- Antonio Guterres (Mühendis)
- Muhammed Mursi (Mühendis)
- Salih Müslim (Mühendis)
- Turgut Özal (Mühendis)
- Carlos Slim Helu (Mühendis)
- Tim Berners Lee (Mühendis)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Valentina Tereshkova maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.