Tim Berners Lee Kimdir?

İnternet dünyasının yönünü değiştiren mühendis Tim Berners Lee, 8 Haziran 1955 tarihinde Londra'da dünyaya gözlerini açtı. Matematikçi anne babanın çocuğu olarak erken yaşta teknolojiyle tanışan Lee, bilginin küresel çapta serbestçe paylaşılabilmesi amacıyla internet ile hipermetin (hypertext) teknolojilerini bir araya getirerek modern Dünya Çapında Ağ (WWW) sistemini inşa etti. Oxford yıllarında kendi bilgisayarını üreterek başlayan bu serüven, 1989 ve 1990 yıllarında Cenevre'deki CERN laboratuvarlarında atılan adımlarla insanlık tarihinin en büyük bilgi ağının kurulmasını sağladı.

Oxford'dan CERN'e Uzanan Mühendislik Yolculuğu

Tim Berners Lee'nin teknolojiye olan yatkınlığı ailesinden miras kalmıştı. Manchester Mark I adı verilen ilk bilgisayarların üretim sürecinde görev yapan matematikçi bir anne ve babanın çocuğu olarak, sayılarla iç içe büyüdü. Fizik eğitimi almak üzere Oxford Üniversitesi'ne başlayan genç Lee, bu dönemde yaşadığı sıra dışı bir olayla öne çıktı. Üniversitede gerçekleştirdiği bilgisayar korsanlığı (hackerlık) faaliyetleri yüzünden okul yönetimince bilgisayar kullanması yasaklandı. O da çözümü kendisine yeni bir bilgisayar yapmakta buldu. Eski bir televizyon kullanarak bunu başardı. Dahi mühendis, Oxford Üniversitesi'nden 1976 yılında mezun oldu.

Mezuniyetinin ardından Cenevre merkezli Avrupa Parçacık Fiziği Araştırma Merkezi (CERN) bünyesinde geçici yazılım mühendisi danışmanı olarak adım attı. Takvimler 1980 yılını gösterdiğinde ise resmi olarak yazılım mühendisliği danışmanı konumuna geldi. Farklı ülkelerden gelen çok sayıda araştırmacının birbirleriyle ve projelerle olan karmaşık bağlantılarını hatırlamakta güçlük çeken Lee, pratik bir yazılım çözümü aradı. Bu arayışın sonucunda, sormak anlamına gelen Enquire adını verdiği özel bir program yazdı. Yazılım, adeta dijital bir yedek hafızaydı. Birbirine bağlı kişi ve proje bilgileri artık bu programın sağladığı yedek hafızada (memory substitute) tutulmaya başlandı.

Dünyayı Değiştiren Ağın Temelleri: WWW ve HTML

Bu projenin tamamlanmasının ardından CERN'den ayrılan Lee, 1984 yılında çok daha iyi bir pozisyonla kuruma geri döndü. Asıl başarmak istediği şey, dünya genelinde herkesin kolayca erişebileceği ortak bir bilgi paylaşım alanı oluşturmaktı. Bu büyük tasarısını gerçekleştirmek adına iki temel teknolojiyi bir araya getirmeyi düşündü. Benzer fikirler daha önce Vannevar Bush ve Ted Nelson gibi isimler tarafından düşünülmüş olsa da, bu sistemler yalnızca tek bir bilgisayarda çalışacak şekilde tasarlanmıştı.

Lee, 1989 yılında CERN bünyesinde bağımsız yüklenici olarak çalışırken, hypertext kullanmak amacıyla kuruma resmi bir öneride bulundu. İlk etapta herhangi bir yanıt alamamasına rağmen hedefine odaklanarak çalışmalarını kararlılıkla sürdürdü. Nihayet 1990 yılında tüm bu düşünceleri gerçeğe dönüştürecek olan HTTP (Hypertext Transfer Protocol) protokolünü yazdı. Ayrıca, dökümanların internet üzerinde benzersiz birer adresleri olması için URI (Universal Resource Identifier) sistemini düzenledi. 1989 yılında ise HTML dilini geliştirerek Dünya Çapında Ağ (WWW) üzerinden bilgi paylaşımını son derece kolay hale getirdi. Aynı zamanda 1990 yılında ilk ağ tarayıcısını yazdı. Yıl sonuna doğru ise WorldWideWeb adını verdiği istemci programını tamamlayarak HTML sayfalarının internette yayınlanmasını sağladı. Yazılımcı, ilk web sunucusu olan info.cern.ch adresini de kurarak büyük amacına ulaştı.

Tim Berners Lee'nin bilgi paylaşımını kolaylaştırmak adına internet dünyasına kazandırdığı en önemli standartlar şunlardır:

• HTML (Hypertext Markup Language): İnternetteki belgelerin biçimlendirilmesi amacıyla geliştirilen temel metin işaretleme dilidir.
• HTTP (Hypertext Transfer Protocol): Bilgisayarlar arasında hypertext formatındaki dökümanların iletilmesini sağlayan iletişim protokolüdür.
• URI / URL (Universal Resource Identifier): Web üzerindeki dökümanların her birinin internet üzerinde benzersiz bir adrese sahip olmasını sağlayan adlandırma yapısıdır.

İnsanlığa Sunulan Ücretsiz Miras ve W3C

Büyük buluşunu para kazanmak amacıyla kullanmayı kesinlikle reddetti. Ağın ücretsiz ve herkes tarafından kullanılmasını garantilemek amacıyla 1994 yılında W3C (World Wide Web Consortium) vakfını kurdu. Halen bu açık standartlar kurumunun başkanlığını başarıyla yürütmektedir. Kariyerine akademik alanda da devam eden dahi mühendis, MIT bünyesinde kıdemli araştırmacı olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda Southampton Üniversitesi bünyesinde bilgisayar bilimleri profesörüdür.

İnsanlık kültürüne yaptığı katkılardan dolayı 1999 yılında Time dergisi tarafından en seçkin 100 zeka arasına dahil edildi. 2004 yılında ise İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth tarafından kendisine prestijli Sir unvanı verildi. Tim Berners Lee, ilk evliliğini Oxford yıllarında tanıştığı Jane ile yaptı. İkinci evliliğini ise 2014 yılında Rosemary Leith ile gerçekleştirdi. Bugün 71 yaşında olan bu vizyoner mühendis, dünyayı birleştiren teknolojileriyle tarihe adını altın harflerle yazdırdı.