Mısır siyasi tarihinin en kritik figürlerinden biri olan Muhammed Mursi, ülkenin demokratik seçimlerle göreve gelen ilk ve 5. Cumhurbaşkanı olarak tarihe geçmiştir. Tam adı Muhammed Muhammed Mürsî Îsa el-Eyyat olan lider, 8 Ağustos 1951 tarihinde Mısır'ın kuzey kesiminde yer alan Nil Deltası'ndaki Şarkiye iline bağlı Eladva köyünde, tarımla geçinen mütevazı bir ailede dünyaya gözlerini açmıştır. Mursi toplam dört kardeşe sahipti. Mühendislik alanında eğitim alan akademisyen lider, askeri darbe sonrası hapse atılmış ve orada vefat etmiştir.
Akademik Hayatı ve Siyasete İlk Adımları
Köyünde ilk eğitimini tamamlayan Muhammed Mursi, 1975 ile 1978 yılları arasında Kahire Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde okumuştur. Burada metalurji alanında yüksek lisans yapmıştır. Mühendislik doktorasını ise 1982 yılında ABD'deki Güney Kaliforniya Üniversitesi bünyesinde başarıyla tamamlamıştır. Daha sonra 1982-1985 yılları arasında Northridge Kaliforniya Eyalet Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapmıştır. Ardından Mısır'a dönerek Zagazig Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. Mühendislik fakültesinde 1985 ile 2010 seneleri arasında aralıksız olarak dekanlık görevini yürütmüştür.
Muhammed Mursi'nin aldığı başlıca akademik dereceler ve üstlendiği görevler şunlardır:
- Kahire Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalurji Yüksek Lisansı
- Güney Kaliforniya Üniversitesi Mühendislik Doktorası
- Northridge Kaliforniya Eyalet Üniversitesi Yardımcı Doçentliği
- Zagazig Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanlığı
Akademik kimliğinin yanı sıra Mursi, aynı zamanda fikir dünyasına yakın olduğu Müslüman Kardeşler hareketi bünyesinde siyasete adım atmıştır. Hareketin yasal engelleri sebebiyle parlamentoya bağımsız bir siyasetçi kimliğiyle girmiştir. Bu kapsamda 2000 yılında milletvekili seçilmiştir. Burada 2005 yılına kadar halk meclisi üyeliği yapmıştır.
Devrim Dönemi ve Cumhurbaşkanlığı Süreci
2011 Mısır Devrimi'ne muhalif bir lider olarak güçlü bir destek sunmuştur. Daha sonra 30 Nisan 2011'de Müslüman Kardeşler öncülüğünde kurulan Özgürlük ve Adalet Partisi başkanlığına seçilmiştir. Bu sürecin akabinde 30 Haziran 2012 tarihindeki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanarak Mısır'ın 5. Cumhurbaşkanı olmuştur. Seçim sonuçlarının duyurulmasıyla birlikte Tahrir Meydanı'nı dolduran coşkulu kalabalıklar bu büyük zaferi kutlamıştır.
Cumhurbaşkanlığı döneminde dış politikada Suriye'deki muhalif güçlerin en büyük destekçileri arasında yer almıştır. Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın taraftarlarını kafir olarak nitelendirip sert şekilde kınamıştır. Ayrıca Kahire'deki Suriye Konsolosluğunu kapatmış ve Suriye büyükelçisini sınır dışı etmiştir.
Mursi, 1978 yılında Necla Mahmud ile evlenmiştir. Çiftin bu evlilikten beş çocukları dünyaya gelmiştir. Bu çocukların adları şu şekildedir:
- Shaimaa
- Ahmed
- Osama
- Omar
- Abdullah
Askeri Darbe, Yargılama Süreci ve Vefatı
Tarihler 3 Temmuz 2013'ü gösterdiğinde ülkede geniş çaplı halk protestoları meydana gelmiştir. Bu gösterilerin ardından Genelkurmay Başkanı Abdülfettah el Sisi önderliğindeki ordu askeri darbe yaparak yönetime el koymuştur. Askeri müdahaleyi kesinlikle reddeden Mursi, yandaşlarına barışçıl yollarla direnmeleri çağrısında bulunmuştur. Darbe sonrasında derhal gözaltına alınan eski cumhurbaşkanı, ev hapsinde tutulmaya başlanmıştır.
Buradan İskenderiye'nin kuzeyinde yer alan yüksek güvenlikli Burcu'l-Arab Hapishanesi'ne nakledilerek hücreye konulmuştur. Hapsedilmesinin ardından hakkında ardı ardına davalar açılmış ve zorlu yargılama süreçleri başlatılmıştır. Eski cumhurbaşkanı, 16 Mayıs 2015 tarihinde Hamas teşkilatına istihbarat sağlamak ve cezaevinden firar etmek gibi ağır suçlamalarla karş karşıya kaldığı davalarda mahkeme heyeti tarafından idama mahkum edilmiştir. Takvimler 16 Haziran 2015 gününü gösterdiğinde ise hakkında açılmış olan casusluk davasından müebbet hapis cezası alırken, cezaevi baskınları olarak bilinen diğer davada ise verilen idam hükmü nihai olarak onanmıştır.
Yargılama sürecinde kendisiyle birlikte Müslüman Kardeşler Teşkilatı'nın üst düzey 17 yöneticisine daha idam cezası verilmiştir. Bu isimler arasında İhvan lideri Muhammed Bedii de yer almıştır. Muhammed Mursi, 17 Haziran 2019 tarihinde Mısır'daki mahkeme salonunda aniden geçirdiği kalp krizi neticesinde 68 yaşında vefat etmiştir.