Mahmoud Ahmadinejad, 2005 yılında İran İslam Cumhuriyeti'nin altıncı cumhurbaşkanı olarak göreve gelen, sert çıkışları ve halkçı vaatleriyle tanınan İranlı bir devlet adamı ve mühendistir. Siyasete atılmadan önce akademik kariyer yapan ve yerel yönetimlerde görev alan muhafazakar lider, nükleer savunuculuk politikalarıyla küresel düzeyde büyük tartışmalara yol açtı. Kuzey İran'daki Semnan vilayetine bağlı Aradan köyünde 28 Ekim 1956 tarihinde dünyaya gelen siyasetçi, yoksul bir demircinin oğlu olarak başkent Tahran'ın işçi mahallelerinde büyüdü. Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmasının ardından Birleşmiş Milletler ve Amerika Birleşik Devletleri yönetimine karşı tavizsiz tutumuyla uluslararası kamuoyunun dikkatini üzerine çekti.
Akademik Başarılar, Devrim Muhafızları ve İlk Siyasi Görevler
Eğitim hayatına büyük önem veren Ahmadinejad, 1976 senesinde katıldığı İran üniversite sınavında 400 bin kişi arasından 132. olarak üstün bir başarı elde etti. Bu derecesi sayesinde İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde inşaat mühendisliği bölümüne girdi. Başarılı öğrencilik sürecinin ardından 1984 yılında aynı okulda yüksek lisansını tamamladı. 1987 yılına gelindiğinde ise ulaştırma mühendisliği alanında doktora derecesi alarak aynı fakültede profesör unvanıyla dersler vermeye başladı.
Akademik çalışmalarının yanı sıra askeri alanda da faal olan Ahmadinejad, İran-Irak Savaşı öncesinde İran Devrim Muhafızları saflarına katıldı. Çatışmalar boyunca Kerkük'te gizli operasyonlarda görev aldı. Savaş döneminde ordunun 6. mühendislik birimini yöneten isim, barış sürecinin başlamasıyla idari kadrolara yöneldi. Maku ve Hoy bölgelerinde vali yardımcılığı ile valilik yaptıktan sonra 1993 ile 1997 yılları arasında Erdebil Valisi olarak hizmet sundu.
Tahran Belediye Başkanlığı ve İdeolojik İcraatlar
Tarihler 3 Mayıs 2003'ü gösterdiğinde Tahran İl Konseyi tarafından belediye başkanlığı makamına getirilen Ahmadinejad, bu görevde 28 Haziran 2005'e kadar kaldı. Belediye başkanlığı sırasında uyguladığı politikalar ve getirdiği katı kurallar, muhafazakar kimliğini pekiştirdi. Şehir yönetimindeki radikal adımlarıyla dikkat çeken siyasetçi, belediye binalarında kadın ve erkekler için ayrı asansörlerin kullanılması zorunluluğunu getirdi. Kültür merkezlerinde dini vurguları artıran lider, savaş şehitlerinin anısını yaşatmak için bazı meydanları mezarlıklara dönüştürmeyi teklif etti. Yoksul kesimlere yönelik yiyecek yardımları ise onun halk nezdindeki desteğini güçlendirdi.
Belediye başkanlığı döneminde başkentin önemli yayın organlarından Hemşehri gazetesinin yönetimini üstlenen Ahmadinejad, bu kurumu siyasi hedeflerinin merkezi haline getirdi. Dönemin yükselen kadın gazetecilerinden Nafize Kuhnavard, eski cumhurbaşkanı Hatemi'ye rejimin sınırları hakkında hassas sorular yönelttiği gerekçesiyle gazete kadrosundan çıkarıldı. Ahmadinejad, Kuhnavard'ı Türkiye ve Azerbaycan adına casusluk yapmakla suçlayarak işine son verdi. Bu dönemde gücünü inşaat lobisi olarak bilinen Abadgaran ittifakından alan siyasetçi, bu ittifakın desteğini arkasına alarak cumhurbaşkanlığı yarışına hazırlandı.
Cumhurbaşkanlığı Döneminde Uluslararası Krizler ve İcraatlar
İran Anayasa Muhafızları Konseyi'nin bin kadar adayı elediği 2005 seçimlerinde, ilk tura katılan 7 aday arasından sıyrılarak ikinci tura kalan Ahmadinejad, eski cumhurbaşkanı Akbar Haşimi Rafsancani ile yarıştı. Oyların yüzde 61,69'unu kazanarak 3 Ağustos 2005 tarihinde ülkenin yeni cumhurbaşkanı seçildi. Muhalifler seçime hile karıştırıldığını öne sürseler de yüksek katılım oranı bu tartışmaları gölgede bıraktı. Göreve geldikten sonra Batı dünyasıyla ilişkileri tamamen donduran lider, İran'ın nükleer faaliyetlerine hız verdi.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin imtiyazlarını sorgulayan lider, İslam dünyasının da benzer haklara sahip olması gerektiğini savundu. İsrail'e yönelik kullandığı haritadan silme söylemi nedeniyle tüm dünyada tepki çeken devlet adamı, geçmişteki radikal eylemleri sebebiyle de suçlamalara maruz kaldı. Amerika Birleşik Devletleri Tahran Büyükelçiliği'nin basılması olayında rol oynadığı, Avusturya'da Kürt liderlerin öldürülmesini organize ettiği ve Evin hapishanesindeki infazlarda payı bulunduğu gibi ağır iddialar uluslararası alanda sıkça dile getirildi.
Halkçı ve muhafazakar kimliğiyle tanınan Ahmadinejad, borsa faaliyetlerini kumarhane olarak niteledi ve özelleştirmeye karşı çıktı. Ülkenin petrol gelirlerini halka dağıtmayı vaat eden siyasetçi, görev süresince aşağıdaki hedefleri gerçekleştirmeyi amaçladı:
- Yeni evli genç çiftlere destek sağlamak amacıyla 1,3 milyar dolarlık İmam Rıza Aşk Fonu programını hayata geçirmek,
- Dar gelirli vatandaşlara konut ve iş imkanı sunarak toplumsal refahı artırmak,
- Ülkenin doğal kaynaklarından elde edilen zenginlikleri komünist tarzda adil bir şekilde dağıtmak,
- İslami değerleri ve devrim ilkelerini toplumun tüm katmanlarında yeniden canlandırmak.
Görev süresi boyunca son derece mütevazı bir yaşam süren Ahmadinejad, sadece üniversite öğretim üyesi maaşıyla geçindi. Evli ve üç çocuk babası olan lider, 2013 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Hasan Ruhani'nin galip gelmesiyle görevini devretti. 3 Ağustos 2013 tarihinde koltuğunu devrederek resmi görevlerinden ayrıldı ve akademik çalışmalarına dönmek üzere köşesine çekildi.