Ailesi ve eğitimi
Mahmud Ahmedinejad, doğum adıyla Mahmud Sabbağiyan, 28 Ekim 1956'da Semnan Eyaleti'nin Garmsar kenti yakınındaki Aradan köyünde bir nalbantın oğlu olarak doğdu; Ekim 2026 itibarıyla 69 yaşındadır. Mütevazı bir aileden gelen bir mühendis ve öğretmendir. 1976'daki ülke çapındaki üniversite giriş sınavında 132. olarak İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nin inşaat mühendisliği bölümüne girdi. Belediye başkanlığından önce aynı üniversitede öğretim üyeliği yaptı. İdeolojik olarak Nevvab Safevi, Celal Âl-i Ahmed ve Ahmed Ferdid gibi isimlerden etkilendi.
Siyasi yükselişi
İran Devrimi'nin ardından Vahdeti Güçlendirme Ofisi'ne katıldı. 1993'te bir eyalete (Erdebil) vali olarak atandı, 1997'de Muhammed Hatemi'nin cumhurbaşkanı seçilmesiyle diğer valilerle birlikte görevden alındı ve yeniden öğretmenliğe döndü. 3 Mayıs 2003-28 Haziran 2005 arasında Tahran belediye başkanlığı yaptı; bu görevde dinî açıdan katı bir tutum benimsedi ve selefinin ılımlı reformlarını geri aldı. Siyasi gücünü, İran inşaat sektörünün lobi kuruluşu sayılan İslami İran İnşaatçılar İttifakı'ndan (Abadgaran) aldığı kabul edilir. 2005 cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda %19,48 oy aldı; ikinci turda eski cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani'ye karşı oyların yaklaşık %62'sini kazandı ve 3 Ağustos 2005'te göreve başladı. Muhalifleri seçime hile karıştığını ileri sürdü. Sade yaşam tarzı ve popülist söylemi, İran'ın yoksul kesimlerinde ona popülerlik kazandırdı.
Cumhurbaşkanlığı dönemi
Ahmedinejad, görev süresi boyunca hem İran'da hem de uluslararası alanda tartışmalı bir figür oldu. Ülke içinde özellikle ekonomi politikaları nedeniyle eleştirildi; bazı kuruluşlar onu insan haklarını ihmal etmekle suçladı. 2007'de yakıt tüketimini azaltmak için benzin kotalama planını uygulamaya koydu, bankaların uygulayabileceği faiz oranlarını düşürdü. İran'ın nükleer programını açıkça destekledi. İsrail'in yakın gelecekte ortadan kaldırılacağını defalarca dile getirdi ve Holokost'u bir “mit” olarak nitelendirdi. 2009'daki ikinci kez seçilişi geniş çapta tartışıldı ve kitlesel protestolara yol açtı. İkinci döneminde reformcu ve muhafazakâr gruplarla, ayrıca Devrim Muhafızları ile güç mücadelesine girdi; İstihbarat Bakanı Gulam Hüseyin Muhsini-Ejei'yi görevden alması ve danışmanı İsfendiyar Rahim Meşai'ye desteği onu Ali Hamenei ile karşı karşıya getirdi. 14 Mart 2012'de Meclis'e ifade vermeye çağrılan ilk İran cumhurbaşkanı oldu. 2013'te yerine Hasan Ruhani seçildi.
Sonraki yılları
Cumhurbaşkanlığından sonra Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi oldu. 12 Nisan 2017'de Hamenei'nin itirazlarına rağmen 2017 seçimlerinde aday olmayı planladığını açıkladı; adaylığı Anayasayı Koruma Konseyi tarafından reddedildi. 2017-18 protestoları sırasında hükûmeti eleştirdi. 2021 ve 2024 cumhurbaşkanlığı seçimleri için de aday olmaya çalıştı, ancak başvuruları reddedildi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mahmoud Ahmadinejad maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.