Hayatı ve eğitimi
Clinton Richard Dawkins, 26 Mart 1941'de Kenya'nın Nairobi kentinde doğdu; Ekim 2026 itibarıyla 85 yaşındadır. Babası Clinton John Dawkins, bugün Malavi olarak bilinen bölgede Birleşik Krallık sömürge yönetimi altında çalışmıştı. Babası İkinci Dünya Savaşı'nda silah altına alınınca aile 1949'da İngiltere'ye döndü. Over Norton Park'taki malikânede büyüyen Dawkins tipik bir Anglikan eğitimi aldı. 1954-1959 arasında Oundle'de lise eğitimini tamamladı. Doğa bilimlerine ilgisi nedeniyle Oxford'daki Balliol Koleji'nde zooloji okudu; öğretmenleri arasında Nobel ödüllü etolog Nikolaas Tinbergen de vardı. 1962'de lisansını tamamladı, 1966'da doktorasını verdi.
1967-1969 arasında Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde zooloji alanında çalıştı; üniversitenin Vietnam Savaşı karşıtlarıyla dolu ortamı savaş karşıtı fikirlerden etkilenmesine yol açtı. 1970'te Oxford Üniversitesi'ne döndü. 1995'te Oxford'da Charles Simonyi'nin oluşturduğu Bilimin Kamu Tarafından Anlaşılması için Simonyi Kürsüsü'ne getirildi ve 2008'de emekli olana dek bu görevi yürüttü. Üç kez evlendi: etolog Marian Stamp (1967-1984), Eva Barham (1984-1992) ve oyuncu Lalla Ward (1992-2016).
Eserleri
1976'da yayımlanan Gen Bencildir kitabında doğal seçilimin bireyler ya da türler değil, genler düzeyinde incelenmesi gerektiğini savundu ve bugün memetik denilen bilim dalının temelini oluşturan "mem" kavramını ortaya attı. 1982'de The Extended Phenotype (Genişletilmiş Fenotip) kitabında, fenotipi vücutla eş anlamlı gören görüşe karşı çıktı; kuş ve termit yuvaları gibi, organizmanın vücudu dışındaki yapıların da genlerinin ürünü olduğunu ve fenotipe dahil edilmesi gerektiğini öne sürdü. 1986'da basılan Kör Saatçi'de indirgenemez karmaşıklık ve akıllı tasarım fikrine karşı çıktı, gözün evrimini örnek göstererek doğal seçilimin kör bir saat yapıcı gibi çalıştığını anlattı. Kitapları 31 dile çevrildi ve milyonlarca sattı.
Ateizm savunuculuğu
Dawkins ateist ve hümanisttir; British Humanist Association başkan yardımcılığı yapmaktadır. 2006'da yayımlanan The God Delusion (Tanrı Yanılgısı) kitabında tanrının varlığı ve dinlerin gerekliliğine ilişkin geleneksel savlara karşı çıktı. Türkiye'de kitabı yayımlayan Kuzey Yayınları'nın sahibi "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" iddiasıyla yargılandı ve mahkeme beraat kararı verdi. 10 Eylül 2008'de Dawkins'in internet sitesine Türkiye'den erişim engellenmiştir.
Ödülleri
1987'de Royal Society of Literature ödülünü ve Los Angeles Times Edebiyat Ödülü'nü aldı; Kör Saatçi belgeseli aynı yıl yılın en iyi televizyon belgeseli seçildi. 1989'da Oxford Üniversitesi tarafından kendisine doktora verildi. Londra Zooloji Topluluğu Gümüş Madalyası (1989), Michael Faraday Ödülü (1990), Nakayama Ödülü (1994) ve Kelvin Madalyası (2007) gibi ödüllerin sahibidir. Prospect ve Foreign Policy dergilerinin anketlerinde dünyanın ilk 100 entelektüeli listelerine 2005'te 3., 2008'de 19. sırada girdi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Richard Dawkins maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.