Richard Wagner, 22 Mayıs 1813'te Leipzig'de doğan, 13 Şubat 1883'te Venedik'te ölen Alman opera bestecisi, tiyatro direktörü, müzik teorisyeni ve yazarıdır. Geliştirdiği birleşik sanat eseri kavramı (Gesamtkunstwerk) ile müzik dünyasını etkilemiştir. Müzik ve drama alanındaki yenilikleri ile Yahudi karşıtı görüşleri nedeniyle 20. yüzyılın en çok tartışılan müzik insanlarından biri olmuştur.
Çocukluğu ve ilk eserleri
Polis memuru Friedrich Wilhelm ile Johanna Wagner'in dokuz çocuğunun en küçüğüdür. Henüz altı aylıkken babasını kaybetti; annesi dokuz ay sonra aile dostu olan ressam ve oyun yazarı Ludwig Geyer ile evlendi ve aile Dresden'e taşındı. Geyer 1821'de öldü, aile 1827'de Leipzig'e döndü. Küçük yaştan tiyatroya ilgi duydu ve 15 yaşında "Leubald ve Adelaide" adlı bir opera metni yazdı. Weber'in bir operasını ve Beethoven'in bir senfonisini dinledikten sonra müziğe yöneldi. Leipzig Üniversitesi'ne devam ederken Christian Theodor Weinlig'den altı ay müzik dersi aldı. 1832'de Do Majör Senfoni'yi besteledi. 1834'te "Die Feen" operasını yazdı; ikinci operası "Das Liebesverbot" 1836'da Magdeburg'da sahnelendi.
Gezginlik yılları ve ilk başarılar
1836'da şarkıcı Minna Planer ile evlendi; evlilik 1866'ya kadar sürdü. Königsberg ve Riga'da müzik direktörlüğü yaptı, Riga'da Rienzi'yi bestelemeye başladı. 1839'da alacaklılarından kaçarak önce Londra'ya, sonra Paris'e gitti; Berlioz'la tanıştı ve yoksulluk içinde Rienzi'yi tamamladı. 1842'de Dresden'de sahnelenen Rienzi ona Almanya'da ün kazandırdı. 1843'te "Uçan Hollandalı" sahnelendi ve Wagner Dresden'de krallık orkestrasının şefi oldu. 1845'te "Tannhäuser" eleştirilere uğradı; Franz Liszt eseri üç yıl sonra Weimar'da sahneledi ve Wagner'e her zaman destek verdi. "Lohengrin" 1850'de yine Liszt tarafından Weimar'da sahnelendi. Devrimci siyasi etkinlikleri yüzünden İsviçre'ye sürgüne gitti.
Sürgün, Nibelungen Yüzüğü ve Bayreuth
1862'ye kadar süren sürgün yıllarında dört operadan oluşan "Nibelungen Yüzüğü" dizisini yazdı. Zürih'te tanıştığı ipek tüccarı Otto Wesendonck ve eşi Mathilde ile ilişkisi "Tristan ve Isolde"yi (1857-1859) yazmasına ilham verdi; eser 1865'te Münih'te sahnelendi. Bavyera Kralı II. Ludwig'in daveti ve desteğiyle Almanya'ya döndü, tek komik operası "Nürnberg'in Usta Şarkıcıları"nı yazdı. Liszt'in kızı Cosima ile ilişkisi çevreden tepki topladı; Cosima o sırada Hans von Bülow ile evliydi. 1866'da Minna'dan ayrılan Wagner, 1870'te Cosima ile evlendi ve aynı yıl onun için "Siegfried İdil"ini besteledi.
Kral II. Ludwig'in yardımıyla birleşik sanat eseri anlayışına uygun bir opera binası Bayreuth'ta 1874'te kuruldu; Wagner projenin çizimlerine de katkıda bulundu. İlk festivalde, toplam 18 saat süren Nibelungen Yüzüğü 1876'da sahnelendi. 1877'de "Parsifal"ı yazmaya başladı ve eser 1882'de Bayreuth'ta sahnelendi. Kışı geçirmek için gittiği Venedik'te kalp krizi geçirerek öldü; Bayreuth'taki villasının bahçesine gömüldü.
Tartışmalı mirası
"Müzikte Yahudilik" dâhil Yahudiler hakkındaki düşmanca yazıları, yaşadığı dönemin Almanya'sındaki bazı düşünce akımlarıyla örtüşür. Operalarındaki bazı karakterlerin Yahudi stereotiplerini yansıttığı sık sık öne sürülmüştür. Adolf Hitler Wagner'in müziğine hayrandı ve 1923'ten itibaren Bayreuth'u sık ziyaret etti; Nazilerin Wagner'in düşüncelerinden propagandaya yarayan kısımları kullandığı, Wagner'in görüşlerinin Nazi düşüncesini ne ölçüde etkilediğinin ise hâlâ tartışıldığı belirtilir. Müziğinin İsrail'de çalınması da bir tartışma konusu olmuştur.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Richard Wagner maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.