Türkiye Cumhuriyeti akademisinin en saygın simalarından biri olan Reşat Kaynar, hukuk ile felsefe alanlarını birleştiren entelektüel birikimiyle hafızalarda yer edinmiştir. 1910 yılında Üsküdar'da dünyaya gelen ve ömrünü bilime adayan bu değerli araştırmacı, cumhuriyet tarihimizin "Ordinaryüs Profesör" unvanına layık görülen en son temsilcisi olma özelliğini taşımaktadır. Hayatı boyunca binlerce öğrenci yetiştiren Kaynar, eğitimcilik faaliyetlerinin yanı sıra çok kritik tarihi belgelerin kaderini tayin eden kurul ve kurumlarda da aktif roller üstlenmiştir. Hem teorik hukuk bilgisi hem de felsefi bakış açısıyla dönemin entelektüel çevrelerinde derin izler bırakan bilgin, 24 Mayıs 2006 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Hukuk ve Felsefe Ekseninde Bir Akademik Ömür
Reşat Kaynar'ın akademik yolculuğu, Türkiye'nin iki köklü eğitim kurumunda şekillenmiştir. Yükseköğrenim hayatına Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde başlayan Kaynar, buradaki eğitimini başarıyla tamamlamıştır. Hukuk mezuniyetinin ardından felsefe disiplinine yönelen akademisyen, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne kaydolmuştur. Bu iki farklı disiplin, onun düşünsel dünyasını beslemiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra öğretmenlik görevine başlayan Kaynar, ilk olarak Haydarpaşa Lisesi bünyesinde tarih öğretmenliği yapmıştır. Liselerdeki derslerin yanı sıra yükseköğretim seviyesinde de dersler vermiştir. İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nde hukuk ve siyaset kürsülerinde dersler vererek geleceğin idarecilerini yetiştirmiştir. Akademik kariyerinin dönüm noktası 1954 yılı olmuştur. Bu tarihte kaleme aldığı Mustafa Reşit Paşa ve Tanzimat isimli kapsamlı ve derinlemesine akademik çalışması, ona Türkiye akademisinde ulaşılabilecek en yüksek akademik dereceyi kazandırarak ömrü boyunca saygıyla anılmasını sağlamıştır. Bahsi geçen bu eser vesilesiyle Ordinaryüs Profesör unvanına ulaşan Kaynar, ülkemizde bu unvanı taşıyan son şahsiyet olarak tarihe geçmiştir. Emekli olduktan sonra da öğretmeye devam etmiştir. İleri yaşlarına rağmen Atatürkçülük ve İnkılapçılık derslerini anlatarak genç dimağları aydınlatmaya devam etmiştir.
Kaynar'ın uzun soluklu mesleki kariyeri boyunca görev yaptığı ve ders verdiği bazı kurumlar şunlardır:
- Tarih öğretmeni olarak genç zihinleri eğittiği Haydarpaşa Lisesi,
- Hukuk ve siyaset dersleri ile katkı sunduğu İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi,
- Ordinaryüs unvanına ulaştıktan sonra emeklilik yıllarında da ders vermeyi sürdürdüğü Yıldız Teknik Üniversitesi.
Tarihe Işık Tutan Latife Hanım Belgeleri
Ünlü hukukçunun hayatındaki en ilginç ve hukuki açıdan en hassas süreçlerden biri, Latife Hanım'ın geride bıraktığı anılarla ilgilidir. Mustafa Kemal Atatürk'ün evlenip ayrıldığı eşi Latife Hanım, yaşamının çeşitli dönemlerinde toplamda 5 defterden oluşan geniş bir hatırat kaleme almıştır. Bu defterlerin içeriği ve kamuoyu ile paylaşılması hususu, dönemin hukuk dünyasında büyük tartışmalara sebebiyet vermiştir. Konunun çözüme kavuşturulması amacıyla açılan dava, nihayetinde Sulh Ceza Mahkemesi'ne kadar taşınmıştır. Mahkeme heyeti, belgelerin içeriğini incelemek ve hukuki bir karara varmak amacıyla 1975 yılında defterleri okuma görevini Reşat Kaynar'a devretmiştir. Kaynar, defterlerdeki yazıları titizlikle incelemiş ve tarihin seyrini etkileyebilecek bu gizli bilgilerin korunması için önemli bir öneride bulunmuştur. Tecrübeli hukukçunun tavsiyesini dikkate alan mahkeme, defterlerin tam 50 yıl boyunca saklı tutulmasına hükmetmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan vesikalar, güvenli bir şekilde saklanmak üzere Türk Tarih Kurumu'nun kasalarına kilitlenmiştir. Alınan karar neticesinde belirlenen bu 50 yıllık yasal süre, takvimler 2025 yılını gösterdiğinde dolmuş olacaktır.
Son Yolculuk ve Geride Kalan Miras
Akademik birikimiyle tanınan Reşat Kaynar, üyesi olduğu Atatürk Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından tertiplenen önemli bir etkinliğe davet edilmiştir. Doğumunun 125. Yılında Mustafa Kemal Atatürk Uluslararası Sempozyumu kapsamında bir konuşma yapmak üzere 14 Mayıs 2006 tarihinde Ankara'ya seyahat etmiştir. Ancak kaldığı otelde ansızın rahatsızlanarak hastaneye kaldırılmıştır. Sağlık durumunun ciddileşmesi ve hızla kötüleşmesi üzerine Ankara Gazi Tıp Fakültesi'nde yoğun tedavi altına alınan kıymetli Ordinaryüs Profesör, doktorların gösterdiği tüm üstün gayret ve müdahalelere rağmen kurtarılamayarak hayata veda etmiştir. Tarihler 24 Mayıs 2006 sabahını gösterdiğinde, saat 05.00 sularında hayata gözlerini yummuştur. Geride bıraktığı 65 yıllık gurur dolu öğretmenlik geçmişiyle, Türk eğitim tarihinin en parlak yıldızlarından biri olmuştur. Kaynar, hem yetiştirdiği binlerce öğrencisiyle hem de Türk hukuk ve tarih yazımına yaptığı eşsiz katkılarla yaşamaya devam etmektedir.