Latife Uşşakî Kimdir?

Latife Uşşakî ya da Latife Hanım, 17 Haziran 1898'de İzmir'de doğan, 12 Temmuz 1975'te İstanbul'da ölen, Mustafa Kemal Atatürk'ün ilk ve tek evliliğindeki eşidir. 29 Ocak 1923 ile 5 Ağustos 1925 arasında iki buçuk yıl Atatürk ile evli kalmıştır.

Ailesi ve eğitimi

İzmir'in tanınmış ailelerinden Uşaklıgil Sülalesi'ne mensuptur ve yazar Halit Ziya Uşaklıgil'in kuzenidir. Uşak kökenli aile önce Helvacızâde, İzmir'e göçtükten sonra Uşşakîzâde olarak anılmıştır. Uşşakîzâde Muammer Bey ile Adeviye Hanım'ın kızıdır ve beş kardeşi vardı. İlkokulu Uşşakîzâde Köşkü'nün bahçesindeki camlı köşkte okudu; ortaokulu ve liseyi İstanbul Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde tamamladı. Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nde siyaset ve hukuk eğitimi aldı, Londra'da dil öğrendi. İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Almanca biliyordu. Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine üçüncü sınıfta üniversiteyi bırakarak İzmir'e döndü.

Atatürk ile tanışması

9 Eylül 1922'de Türk ordusunun İzmir'e girmesinin ardından Mustafa Kemal Paşa Göztepe'deki Uşşakîzâde Köşkü'ne götürüldü. Ebeveynleri yurt dışında olduğu için köşkte babaannesiyle kalan Latife, 14 Eylül'den itibaren Paşa'yı ağırladı. 30 Eylül 1922'de sona eren bu 16 günlük misafirlikte köşk Mudanya Ateşkes Antlaşması çalışmalarına sahne oldu. Aralık 1922'de Zübeyde Hanım sağlık sorunları nedeniyle İzmir'e geldi, aynı köşkte 28 gün Latife Hanım'ın konuğu oldu ve 14 Ocak 1923'te öldü.

Evlilik ve sonrası

Mustafa Kemal ile 29 Ocak 1923'te Göztepe'deki köşkte dinî nikâhla evlendi. Nikâh dönemin âdetlerine bazı yönlerden uymuyordu; Latife Hanım dinî nikâhta bulundu. Ankara'da Çankaya'daki Pembe Köşk'te yaşadı. Eşinin isteği üzerine meclis oturumlarını izlemeye giderek TBMM binasına giren ilk kadın oldu. 1925'te Kars Türk Ocağı delegesi olarak Türk Ocakları kurultayına katıldı, Merkez İdare Heyetine seçildi ve ocakların fahri başkanı oldu.

Evlilikleri 5 Ağustos 1925'te sona erdi; boşanma 12 Ağustos 1925'te hükûmet bildirisiyle duyuruldu. Ölümüne kadar iki yıl yurt dışında, 48 yıl İzmir ve İstanbul'da yaşadı. Evliliği ve eşi hakkında konuşmayı ve yazmayı kabul etmedi. 12 Temmuz 1975'te İstanbul Harbiye'deki evinde 77 yaşındayken öldü. Göztepe'deki Uşşakîzâde Köşkü 2001'den beri müzedir; Karşıyaka'daki köşk Latife Hanım Köşkü Anı Evi olarak 2008'den beri hizmet vermektedir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Latife Uşşakî maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.