Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş harcında hem hekim hem de devlet adamı kimliğiyle derin izler bırakan Dr. Mazhar Germen, vatan savunmasından parlamentodaki yasama faaliyetlerine kadar uzanan geniş çalışma yelpazesiyle yakın tarihimizin en özverili şahsiyetlerinden biridir. 1884 yılında Aydın'da dünyaya gelen Germen, vatan topraklarının işgal tehdidi altında olduğu dönemlerde hekimlik mesleğini vatan savunmasıyla birleştirmiştir. 6 Kasım 1967 tarihinde aramıza veda eden bu değerli vatansever, yaşamı boyunca ulusal bağımsızlık mücadelesinde aktif roller üstlenmiştir. Aydın'da Kuvâ-yi Milliye hareketinin filizlenmesini sağlayan Germen, parlamentonun ilk sekiz döneminde halkın temsilciliğini yapmıştır. Yeni kurulan devletin kurucu meclisinde kütüphane kurulmasına öncülük etmiştir. Meclis kütüphanesinin kurulması fikrini ortaya atarak yasama faaliyetlerinin bilgi temelli yürümesini hedeflemiştir. Onun bu vizyoner adımı, yeni devletin bilimsel ve kültürel temeller üzerinde yükselmesine zemin hazırlamıştır.
Cepheden Cepheye Uzanan Askeri Hekimlik Yılları
Mazhar Germen'in meslek hayatı, ülkenin en çalkantılı askeri ve sosyal dönemlerine tanıklık etmiştir. Tıp eğitimini İstanbul Tıbbiye-i Mülkiye-i Şahane bünyesinde başarıyla tamamlayıp diploma almaya hak kazanan Germen, bu önemli adımın hemen ardından hekimlik vazifesine atılarak yurdun dört bir yanında şifa dağıtmaya başlamıştır. Dr. Mazhar Bey'in bu dönemde üstlendiği askeri ve sivil görevler ise şunlardır:
- Balıkesir Livası Fırat Nahiyesi tabipliği
- Soma Belediye tabipliği
- Gelibolu Muharebesi Mevki Hudut Taburları tabipliği
- 11. Fırka Topçu Alayı ve 1. Ordu Menzil Nokta tabiplikleri
- Menzil, Nakil ve Mecruhiye Katarları ile efradı Sıhhiye Deposu baştabipliği
- Eskişehir Askeri Hastanesi baştabipliği
Savaş yıllarında görev yaptığı yerler bunlarla sınırlı kalmamıştır. Germen, cephe gerisindeki lojistik ve tıbbi süreçlerin koordinasyonunda aktif görevler alarak sağlık hizmetlerinin sürekliliğini sağlamıştır. Cephede ve gerisinde edindiği bu geniş tıbbi tecrübe, onun ileride sağlık bakanlığı döneminde alacağı kararlara sağlam bir temel oluşturmuştur.
Aydın'da Direniş Kıvılcımı ve Meclis Kütüphanesi
Milli Mücadele'nin Anadolu genelinde başlamasıyla birlikte Dr. Mazhar Germen, hekimlik önlüğünü vatan savunması için bir zırha dönüştürerek doğup büyüdüğü Aydın topraklarında işgalcilere karşı halkı örgütlemek amacıyla harekete geçmiştir. Kendi öz memleketi olan Aydın'da, işgale karşı halkı örgütlemek amacıyla yola çıkmıştır. Aydın Kuvâ-yi Milliye teşkilatının kurucu liderliğini üstlenerek direniş kıvılcımını yakmıştır. Elde ettiği bu başarılar, onun Ankara'da kurulacak yeni mecliste yer almasının önünü açmıştır. 1920 yılında açılan TBMM bünyesinde meclis kütüphanesinin kurulmasına öncülük etmiştir. Meclis kütüphanesinin kurulması fikrini ortaya atarak yasama faaliyetlerinin bilgi temelli yürümesini hedeflemiştir. Onun bu vizyoner adımı, yeni devletin bilimsel ve kültürel temeller üzerinde yükselmesine zemin hazırlamıştır.
Meclis Kürsüsünde ve Kabinede Cumhuriyet Hizmeti
Dr. Mazhar Germen, yasama organındaki istikrarlı duruşuyla parlamento tarihine geçmiştir. TBMM'nin ilk sekiz yasama döneminde kesintisiz olarak Aydın milletvekili seçilmiştir. Hem meclis komisyonlarında hem de genel kurulda aktif bir çalışma temposu yürütmüştür. İkinci dönemde Divanı Muhasebat Encümeni reisliği görevini üstlenerek mali denetim mekanizmalarının işlemesini sağlamıştır. Dördüncü dönemde ise Parlamentolar Türk Grubu'nun kurucu aktif üyeleri arasında yer almıştır. Altıncı yasama dönemine gelindiğinde, parlamentonun başkan vekilliği makamđna getirilmiştir. Bu görevleri sırasında sergilediği uzlaşmacı ve devlet adamı ciddiyeti, tüm vekillerin saygısını kazanmıştır.
Cumhuriyetin ilk yıllarında yürütme organında da çok önemli sorumluluklar almıştır. Ali Fethi Okyar başkanlığında kurulan 3. Hükümet bünyesinde Sıhhiye ve İçtimai Muavenet Vekili (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı) olarak kabinede yer alan Germen, genç cumhuriyetin sağlık ve sosyal yardım politikalarının belirlenmesinde aktif roller üstlenmiştir. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı yaptığı bu süreçte, savaş yorgunu ülkenin sağlık politikasını şekillendirmiştir. Salgın hastalıklarla mücadele ile yerel sağlık kuruluşlarının yaygınlaştırılması gibi hayati adımlar onun döneminde atılmıştır. Vatanına sunduğu tüm bu üstün hizmetlerin bir nişanesi olarak Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edilmiştir.
Dr. Mazhar Bey, başarılı kariyerinin yanında örnek bir aile babasıydı. Evli olan Germen, geride üç çocuk bırakmıştır. Bu çocuklardan biri, Türkiye Cumhuriyeti'ni dış dünyada başarıyla temsil eden Büyükelçi Yüksel Germen'dir. Ayrıca Türk diplomasi tarihinin çok tanınan isimlerinden Büyükelçi Şefik Fenmen'in de kayınpederiydi. Mazhar Germen, hem askeri alanda hem sivil bürokraside hem de yasama meclisinde üstlendiği kritik rollerle ülkemizin modernleşme ve kuruluş hikayesinin en seçkin aktörleri arasında her zaman anılacaktır.