Leon Theremin Kimdir?

Genel Bakış

Leon Theremin, Sovyet mucit, elektromekanik mühendisi, müzisyen ve akustik fizikçisidir. 1919-1920 yıllarında dünyanın ilk temassız müzik aleti olan thereminı icat etti. Doğum tarihi kaynaklarda 27 veya 28 Ağustos 1896 olarak geçer; pasaportunda ve mezar taşında 28 Ağustos yazar. 3 Kasım 1993'te öldü ve Kuntsevo Mezarlığı'na gömüldü.

Çocukluk ve Gençlik

Fransız kökenli soylu bir ailede doğdu. Babası hukukçu Sergey Emilyeviç, annesi Yevgeniya Antonovna'dır. Çocukken çello çalmaya başladı; ailesinin evinde önce bir fizik laboratuvarı, ardından bir gözlemevi kuruldu. Sankt-Peterburg 1. Erkek Lisesi'nde üçüncü sınıfta fiziğe ilgi duydu, dördüncü sınıfta Tesla tipi rezonans gösterileri yaptı ve 1914'te gümüş madalyayla mezun oldu. 1916'da Sankt-Peterburg Konservatuvarı çello bölümünü bitirdi; aynı dönemde Petrograd Üniversitesi Fizik ve Matematik Fakültesi'nde okudu ve Abram İoffe'nin derslerine katıldı. Ekim Devrimi sırasında ve sonrasında bir radyo istasyonunda çalıştı, ardından Moskova'daki askerî radyo laboratuvarına gönderildi. 1919'da Petrograd Fiziksel ve Teknik Enstitüsü'nde laboratuvar başkanı oldu.

Theremin ve Diğer İcatları

İoffe tarafından enstitüde çalışmaya davet edilen Theremin, 1919-1920'de deneysel bir ölçüm düzeneğine dayanarak theremini icat etti. Mart 1922'de Kremlin'de Lenin'in de katıldığı bir gösteri yapıldı; Lenin, Glinka'nın bir eserini theremin ile çalmayı denedi. 1923'ten itibaren Moskova Devlet Müzik Bilimi Enstitüsü'nde araştırmacı olarak çalıştı ve otomatik kapılar ile hareket sensörlü lambalar gibi sistemler geliştirdi. 1925-1926'da 1,5x1,5 metre ekranlı ilk televizyon sistemlerinden birini icat etti. 1927'de Frankfurt'taki bir sergide dünya çapında tanındı.

ABD Yılları

1928'de Sovyet vatandaşlığını koruyarak ABD'ye taşındı. Patentlerini aldı ve thereminin basitleştirilmiş sürümünün seri üretim lisansını RCA'ya sattı. Teletouch ve Theremin Studio şirketlerini kurdu, 1931-1938 arasında Teletouch Inc.'in direktörlüğünü yaptı. Sing Sing ve Alcatraz hapishaneleri için güvenlik alarmı sistemleri geliştirdi. Stüdyosunu Gershwin, Ravel, Heifetz, Menuhin, Chaplin ve Einstein gibi isimler ziyaret etti.

Sovyetler Birliği'ne Dönüş ve Sonrası

1938'de Moskova'ya geri çağrıldı ve ABD'den gizlice ayrıldı. Mart 1939'da asılsız suçlamalarla tutuklandı; cezasının ilk dönemini Magadan'da çektikten sonra 1940'ta Andrey Tupolev'in tasarım bürosuna nakledildi ve Sergey Korolyov ile çalıştı. Radyo kontrollü insansız hava araçları ve ABD devlet mührünün bir kopyasına yerleştirilen Zlatoust adlı dinleme cihazını geliştirdi; cihaz 1945'te ABD Büyükelçisi'ne hediye edildi ve 1952'de keşfedildi. 1947'de sabıka kaydı silinerek serbest bırakıldı, kısa süre sonra Stalin Ödülü'ne layık görüldü; 1954'te iade-i itibar edildi. 1964-1967 arasında Moskova Konservatuvarı'nın laboratuvarında çalıştı. 1967'de Harold Schonberg'in ziyareti The New York Times'ta duyurulunca Sovyetlerde büyük öfke doğdu ve stüdyosu kapatıldı. 1991'de Stanford Üniversitesi'nin daveti üzerine ABD'yi ziyaret etti ve aynı yıl SBKP'ye üye oldu. Kızı Natalya ve torununun oğlu Peter Theremin theremin icracıları olarak çalıştı; 2011'den beri Moskova ve Sankt-Peterburg'da Thereminology festivali düzenlenmektedir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Leon Theremin maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.