Johann Strauss I Kimdir?

Klasik müzik dünyasında romantik dönemin en etkileyici figürlerinden biri olan Avusturyalı dahi besteci ve müzisyen Johann Strauss I, 14 Mart 1804 tarihinde Viyana'da gözlerini açtı. Viyana valslerinin tüm dünyada tanınmasını sağlayan bu büyük usta, müzik tarihindeki derin izleri ve geride bıraktığı eşsiz eserleriyle tanınmaktadır. Babasının hancı olduğu mütevazı bir ailede dünyaya gelen sanatçı, erken yaşta karşılaştığı trajedilere rağmen müzik aşkından asla vazgeçmedi. Yetim kaldıktan sonra ciltçilik çıraklığı yapsa da yeteneği sayesinde dönemin en önemli orkestralarında kendine yer bulmayı başardı. Kendi adını taşıyan besteci oğluyla karşıtırılmaması için müzik çevrelerinde "Johann Strauss baba" olarak anılan efsanevi isim, 25 Eylül 1849'da henüz 45 yaşındayken Viyana'da hayatını kaybetti.

Zorluklarla Dolu Bir Gençlikten Sahne Işıklarına

Tam adı Johann Baptist Strauss olan sanatçının çocukluk yılları oldukça zorlu geçti. Hancılık yapan anne ve babası Barbara Dollmann ile Franz Borgias Strauss, oğullarının geleceğini göremeden göçüp gittiler. Annesini henüz yedi yaşındayken kaybeden küçük Johann, babasının da beş yıl sonra ölmesiyle yapayalnız kaldı. Vasisi olan terzi Anton Müller, geçimini sağlaması amacıyla onu bir ciltçinin yanına çırak olarak verdi. Ancak içindeki müzik ateşi sönmeyen Strauss, bu zorlu süreçte Johann Polischansky gibi hocalardan keman ve viyola dersleri almayı başardı. Müziğe olan tutkusu ve yeteneği sayesinde kısa sürede yerel bir orkestraya katılarak profesyonel adımlarını attı.

Müzikal kariyerindeki asıl kırılma noktası, dönemin popüler gruplarından Lanner Quartet'e katılmasıyla gerçekleşti. Viyana valsleri ve geleneksel Alman dans müzikleri çalan bu dörtlü grup, 1824 yılında büyüyerek küçük bir orkestraya dönüştü. Genç Strauss, bu süreçte kurucu Joseph Lanner'ın sağ kolu yani yardımcı şef pozisyonuna yükseldi. Grubun yakaladığı büyük başarı, yeni bir orkestranın daha kurulmasını zorunlu kıldı. Strauss, kurulan bu ikinci orkestranın şefi olarak yeteneğini tüm Viyana'ya kanıtlama şansı elde etti. Böylece şöhret kapıları aralanmıştı.

Kendi yolunu çizmek isteyen yetenekli müzisyen, 1825 yılında Joseph Lanner'ın yanından ayrılarak kendi topluluğunu kurdu. Avusturya'da düzenlenen özel bir festivalde orkestrasını geniş kitlelere tanıtma fırsatı yakalayarak kısa sürede büyük bir şöhrete ulaştı. Viyana sınırlarını aşan bu başarı, onu Avrupa turnelerine taşıdı. Almanya, Hollanda, Belçika ve İngiltere gibi ülkelerde sık sık konserler vererek vals ritimlerini tüm kıtaya sevdirdi.

Müzikal Rekabet, Aile ve İmparatorluk Unvanı

Müzik kariyerindeki hızlı yükselişin yanı sıra özel hayatı da oldukça hareketliydi. Johann Strauss I, 1825 yılında Maria Anna Streim ile hayatını birleştirdi. Bu fırtınalı evlilikten müzik dünyasına yön verecek olan Johann Strauss II, Josef Strauss ve Eduard Strauss adlarında üç dahi besteci erkek evlat ile Anna ve Therese adlarında iki kız çocukları dünyaya geldi. Oğulları da babalarının izinden gitti. Ancak Strauss, 1844 yılında eşinden ayrılarak evliliğini sonlandırdı.

Özellikle büyük oğlu Johann Strauss II ile aralarında yaşanan tatlı ama sert müzikal rekabet, sanat camiasında uzun süre konuşuldu. Oğlu her fırsatta babasının bestelerine duyduğu derin hayranlığı dile getirse de aralarındaki çekişme gizlenemedi. Bu tatlı rekabete rağmen babanın müzik dehası imparatorluk tarafından da tescillendi. Avusturya İmparatoru I. Ferdinand, ünlü sanatçıyı K.K. Hofballmusik direktor rütbesiyle ödüllendirerek onurlandırdı.

Ölümsüz Eserler ve Erken Veda

Romantik akımın en üretken temsilcilerinden olan Johann Strauss I, ardında yüzlerce unutulmaz eser bıraktı. Onun en bilinen başyapıtı olan Radetzky Marşı, Josef Wenzel Radetzky von Radetz anısına bestelenmiştir. Bu efsanevi marş, günümüzde Viyana Filarmoni Orkestrası'nın geleneksel Yılbaşı Konseri'nin değişmez parçasıdır. Vals kategorisinde ise 1843 tarihli Lorelei Rhein Klänge en popüler yapıtı olarak öne çıkmaktadır. Yetenekli sanatçı, 25 Eylül 1849'da yakalandığı kızıl hastalığı nedeniyle Viyana'da 45 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Sanatçının geride bıraktığı zengin müzik mirasından öne çıkan bazı eserler şunlardır:

Marşları

• Radetzky March, Op. 228 (1848)
• Jelačić-March, Op. 244

Valsleri

• Täuberln-Walzer, Op. 1 (Küçük Kuğular - 1827)
• Döblinger Réunion-Walzer, Op. 2 (Döbling Buluşması Valsi)
• Wiener Carneval, Op. 3 (Viyana Karnavalı - 1828)
• Kettenbrücke-Walzer, Op. 4 (1828)
• Gesellschafts-Walzer, Op. 5
• Wiener Launen-Walzer, Op. 6
• Tivoli-Rutsch Walzer, Op. 39 (1830)
• Das Leben ein Tanz oder Der Tanz ein Leben! Walzer, Op. 49 (Hayat bir danstır)
• Elisabethen-Walzer, Op. 71
• Philomelen-Walzer, Op. 82
• Paris-Walzer, Op. 101 (1838)
• Huldigung der Königin Victoria von Grossbritannien, Op. 103 (Birleşik Krallık Kraliçesi Viktorya Anısına)
• Wiener Gemüths-Walzer, Op. 116 (Viennese Sentiments - 1840)
• Lorelei Rhein Klänge, Op. 154 (Renli Loreley'in Yankıları - 1843)

Polkaları

• Seufzer-Galopp, Op. 9
• Chineser-Galopp, Op. 20
• Einzugs-galopp, Op. 35
• Sperl-Galopp, Op. 42
• Fortuna-Galopp, Op. 69
• Jugendfeuer-Galopp, Op. 90
• Cachucha-Galopp, Op. 97
• Indianer-Galopp, Op. 111
• Sperl-Polka, Op. 133
• Beliebte Annen-Polka, Op. 137
• Piefke und Pufke Polka, Op. 235