Johann Strauss II Kimdir?

Avusturya'nın başkenti Viyana'da 25 Ekim 1825 tarihinde dünyaya gelen Johann Strauss II, babasının tüm engelleme girişimlerine rağmen annesinin gizli desteğiyle müzik kariyerine başlayarak klasik batı müziğinde adeta çığır açmıştır. Vals Kralı lakabıyla ün kazanan efsanevi besteci, akıcı melodileriyle tüm dünyayı kendine hayran bırakmayı başarmıştır. Tam adı Johann Sebastian Strauss olan bu dahi müzisyen, yaşamı boyunca ürettiği yüzlerce eserle müzik tarihinin en parlak dönemine damgasını vurmuştur.

Babasının Gölgesinden Vals Krallığına Giden Yol

Sanatçının babası Johann Strauss I, Avrupa genelinde vals fırtınası estiren oldukça saygın bir besteci ve orkestra şefiydi. Çocuklarının yıpratıcı müzik dünyasından uzak kalmasını isteyen baba Strauss, oğullarının bu alana yönelmesini kesinlikle yasaklamıştı. Ancak yeteneği erkenden parlayan genç Johann, altı yaşındayken annesi Maria Anna Streim'in hediye ettiği ilk kemanla gizlice çalışmaya başladı. Henüz altı yaşında ilk valsini besteleyen küçük deha, bu özel yapıtını on beş yaşına geldiğinde dinleyicilerle buluşturmayı başarmıştı.

Müzik tutkusu genç yaşta akademik hayatının da önüne geçti. Sanatçı, 1841 senesinde kaydolduğu Polytechnic okulundan, muhasebeye hiç ilgi duymadığı için iki yıl sonra atıldı. Babasının 1842'de evi terk etmesi ise ailenin tüm sorumluluğunu genç adamın omuzlarına yükledi. Genç müzisyen, geçim sağlamak amacıyla tamamen müziğe yöneldi. Viyana resmi makamlarından gerekli izinleri alıp kendi küçük orkestrasını kurdu. İlk büyük sınavını 1844 yılında, henüz on dokuz yaşındayken verdi. Bu görkemli konserde dinleyiciler onu tam on dokuz defa sahneye geri çağırdı.

Bu muhteşem başlangıç, baba ile oğul arasında yıllarca sürecek büyük bir sanatsal rekabetin fitilini ateşledi. İkili, tam beş sene boyunca Viyana'nın eğlence dünyasını yan yana idare etti. Babasının 1849 yılındaki vefatı üzerine genç besteci, iki orkestrayı birleştirerek gücünü artırdı. Sonrasında Polonya, Rusya ve İngiltere'yi kapsayan geniş turneler düzenledi. Gecede birkaç farklı mekanda sahne alarak durmaksızın koşturduğu bu yoğun tempo, sağlığını ciddi şekilde bozdu. Yorgun düşen sanatçı, 1853 yılında faaliyetlerine altı aylık zorunlu bir ara verdi.

Strauss'un yokluğunda konser gelirlerinin kesilmemesi için mimarlık eğitimi alan kardeşi Josef Strauss onun yerine sahneye çıkmaya başladı. Ailenin diğer erkek kardeşi Eduard Strauss da müzikle ilgilenmekteydi. Sanatçının ayrıca Anna ve Therese adında iki kız kardeşi bulunuyordu. Sağlığına yeniden kavuşan Johann Strauss II, 1864 yılında Saray balolarının orkestra şefliğine getirilerek kariyerinde zirveye ulaştı. Bu parlak dönemde Fransız operet dünyasının tanınmış ismi Jacques Offenbach ile tanışma fırsatı buldu. Ünlü bestecinin de tavsiyeleriyle 1870'te saraydaki görevini bırakıp tamamen operet üretimine odaklandı.

Dünya Sahnesinde Mavi Tuna ve Ölümsüz Yapıtlar

Johann Strauss II, kıvrak ve melodik yapısıyla öne çıkan modern Viyana valsinin gerçek kurucusudur. Onun en büyük başarısı, bu canlı dans ritimlerini sıradan eğlence mekanlarından elit balo salonlarına taşıması olmuştur. Hayatı boyunca ürettiği 400'ü aşkın vals arasından sıyrılarak bir dünya marşı haline gelen en meşhur eseri Mavi Tuna'dır. Bu başyapıt aslında başlangıçta koro için sipariş edilmişti. Viyana Erkek Korosu şefinin isteğiyle yazılan şiir üzerine bestelenen eser, ilk koro performansında beklenen yankıyı uyandırmadı. Bunun üzerine besteci, sözleri tamamen çıkarıp eseri yalnızca orkestra için yeniden düzenledi. Bu radikal değişiklik sonrasında eser muazzam bir başarı kazandı. Sanatçının dehası, Johannes Brahms ve Vilhelm Richard Wagner gibi dev isimlerin de büyük takdirini topladı.

Kariyerindeki en büyük acılardan birini 1870 yılında kardeşi Josef'in ölümüyle yaşayan sanatçı, uzun süre bu kaybın etkisinden kurtulamadı. Ancak ertesi yıl operet dünyasında şansını denemeye karar verdi. İlk büyük operet başarısını 1871'de Indigo ve Kırk Haramiler adlı eseriyle yakaladı. Hemen ardından 1874 yılında, müzik tarihinin en önemli operetlerinden biri kabul edilen Yarasa (Die Fledermaus) sahnelendi. Mavi Tuna valsi ve Yarasa opereti, onun ününün Avrupa kıtasını aşmasını sağlayan temel taşlar haline geldi. Nitekim 1876 yılında, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi'nin yüzüncü yılı şerefine aldığı davetle Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek binden fazla konser yönetti.

Fırtınalı Aşk Hayatı ve Bıraktığı Büyük Miras

Başarılarla dolu kariyerinin yanında Strauss'un özel hayatı oldukça hareketli ve fırtınalı geçmiştir. İlk evliliğini 1862 yılında ünlü şarkıcı Henrietta Treffz ile gerçekleştirdi. Ancak eşinin 8 Nisan 1878'de geçirdiği ani bir kalp krizi sonucu hayata veda etmesi besteciyi derinden yaraladı. Eşinin cenazesine katılamayacak kadar sarsılan sanatçı, yalnız kalmaktan çekindiği için bu ölümden sadece elli gün sonra kendisinden yirmi beş yaş küçük olan oyuncu ve şarkıcı Angelica Dittrich ile dünyaevine girdi. Fakat bu evlilik, Angelica'nın dört yıl sonra evi terk etmesiyle hüsranla neticelendi.

Boşanmanın kilise tarafından uzun süre onaylanmaması nedeniyle hayatına giren Adele Deutsch ile yasal olarak ancak 1887 yılında evlenebildi. Buna rağmen Adele, birlikteliklerinin ilk anından itibaren sanatçıya büyük destek sağladı. Besteci; Venedik'te Bir Gece, Çingene Baron ve Viyana Kanı gibi popüler operetlerini Angelica ile birlikte olduğu yıllarda yazmıştı. Daha sonra yeniden valslere yönelen müzisyen, en meşhur melodilerinden biri olan İmparator Valsi'ni besteledi.

Yaşamının son demlerinde ağır bir soğuk algılığı geçiren efsanevi besteci, 3 Haziran 1899'da Viyana'da yetmiş dört yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi klasik müziğin diğer dev isimleri Ludwig van Beethoven, Franz Schubert ve yakın dostu Johannes Brahms'ın yanına defnedildi. Müzisyenin anısı, ilk kez 1929'da şef Clemens Krauss yönetiminde başlayan ve 1941 yılından bu yana aralıksız sürdürülen Viyana Filarmoni Orkestrası'nın geleneksel Yeni Yıl Konserleri ile her yıl tüm dünyada yankılanmaya devam etmektedir.

Seçilmiş Eserleri

• Mavi Tuna Valsi (An der schönen blauen Donau)
• Yarasa Opereti (Die Fledermaus)
• İmparator Valsi (Kaiser-Walzer)
• Çingene Baron Opereti (Der Zigeunerbaron)
• Venedik'te Bir Gece Opereti (Eine Nacht in Venedig)
• İlkbahar Sesleri Valsi (Frühlingsstimmen)