Henri Prost Kimdir?

Kimliği ve eğitimi

Henri Prost, 25 Şubat 1874'te doğan ve 16 Temmuz 1959'da ölen Fransız mimar ve şehir plancısıdır. Özellikle Fas'ta ve Türkiye'de Kazablanka, Fes, Marakeş, Meknes, Rabat ve İstanbul için ulaşım altyapısı, binalar, plazalar, meydanlar, gezi yerleri, parklar ve yolları içeren kapsamlı şehir planları hazırlamasıyla dikkat çekmiştir. Roma'da Villa Médicis'te Tony Garnier, Jaussely ve Hébrard ile birlikte kent yenilemesi üzerine düşünceler geliştirdi.

İstanbul'un modern bir mimari ve şehir planına kavuşmasını sağlayan isim olarak bilinir. Mimar ve plancı olarak çalışmaları ulaşım altyapısından parklara, plazalardan meydanlara kadar kentin pek çok bileşenini kapsıyordu; Fas ve Türkiye'deki projeleri onun en dikkat çeken işleri arasında sayılır.

Ödülleri ve Fransa'daki çalışmaları

1909'da Anvers şehrinin Şehir Planı Yarışması'nda birincilik ödülünü kazandı. Ayasofya'nın restorasyonu için yaptığı planlar 1912'de Fransa'da Salon des Artistes'te madalya aldı. 1928'de Raymond Poincaré tarafından Paris Bölgesi'nin çevre düzenlemesi, ulaşım planlaması, organizasyonu ve peyzaj projelerini hazırlamakla görevlendirildi.

İstanbul'un yeniden gelişimi

Mustafa Kemal Atatürk'ün özel davetiyle Türkiye'ye gelen Prost, 1924'ten itibaren Türkiye hükûmetine düzensiz biçimde danışmanlık yapıyordu. 15 Mayıs 1936'da İstanbul'a geldi ve 27 Aralık 1950'de kontratı sona erene kadar kentte görev yaptı. Vali ve belediye başkanları Muhittin Üstündağ, Lütfi Kırdar ve Fahrettin Kerim Gökay ile çalıştı. Şehrin Planlama Ofisi'nin başına geçti ve İstanbul'un mimari geleceğinin ana planını yazdı; planın özünde modernizasyon ve koruma yatıyordu. 1947'de yaklaşımını şöyle açıkladı: İstanbul'un yeniden inşasında anıtlar korunmalı, mevcut yollar topoğrafyaya uygun biçimde genişletilmeli, hijyensiz eski binalar ve güneşsiz, havasız mahalleler bakım görmeli, parklarla (espaces libres) güzelleştirilmeli, kent sakinleri için endüstri, kamu alanları, konut ve ulaşım gibi işlevsel bölgeler belirlenmeli ve kentin kentsel özellikleri korunmalıydı.

Eleştiriler

Atatürk'ün Ayasofya'nın müzeye dönüştürülmesini onayladığı belirtilir. Ancak sonradan Prost'un ana planının şehrin tarihi yapısına ağır bir müdahale yükü bindirdiği ortaya çıktı. 1948'de, daha önce Atatürk'e mektup yazarak şehri tarihi dokusunu bozmadan korumasını tavsiye eden Le Corbusier tarafından eleştirildi. Bugün tartışmalı kabul edilen kararları arasında tarihi Taksim Kışlası'nın yıkılması da sayılır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Henri Prost maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.