İtalyan sanat dünyasının zirve noktası kabul edilen Yüksek Rönesans döneminin en seçkin mimar ve ressamlarından biri olan ve tarihte Rafael olarak da tanınan Raffaello Santi, 28 Mart 1483 tarihinde İtalya'nın Floransa kentine bağlı Urbino bölgesinde dünyaya gözlerini açtı. Genç yaşta ürettiği kusursuz eserler ve Vatikan'da gerçekleştirdiği devrim niteliğindeki duvar süslemeleri sayesinde döneminin en etkili sanat figürlerinden biri haline geldi. Leonardo da Vinci ve Michelangelo gibi devlerle aynı çağda yaşayan dahi sanatçı, estetik anlayışı yeniden tanımlayarak adını tarihin altın sayfalarına yazdırmayı başardı.
Erken Yaşta Başlayan Sanat Serüveni ve Atölye Yılları
Sanatçı, henüz sekiz yaşındayken annesi Magia'yı kaybederek hayatının ilk büyük acısını yaşadı. Babası Giovanni Santi'nin bu kaybın ardından yeniden evlenmesiyle aile düzeni değişti. Üç yıl sonra, 1494 senesinde babasını da yitiren küçük Raffaello, adeta kimsesiz kaldı. Rahip olan amcası Bartolomeo onun tek yasal vasisi olarak öne çıktı. Ancak üvey annesi genç yeteneği yalnız bırakmak istemedi. Amca Bartolomeo ile üvey anne arasında çıkan velayet davasını üvey anne kazandı. Bu karmaşanın ortasında Raffaello, babasının atölyesini on bir yaşında yeniden düzenledi. Oradaki eserlerle kendi kendini eğitmeye başladı. Ayrıca bu erken dönemde çizdiği otoportrelerle gelecekteki büyük başarılarının sinyallerini verdi.
Timoteo Viti'nin yanında aldığı temel derslerin ardından 1495 yılında dönemin ünlü ustası Pietro Perugino'nun atölyesine geçiş yaptı. Burada çıraklık ve yardımcılık görevlerini üstlenerek sanatsal yeteneklerini hızla geliştirdi. Yeteneğiyle göz dolduran genç ressam, henüz on yedi yaşındayken Sant'Agostino Kilisesi'nin Andrea Baronci Şapeli için hazırladığı mihrap arkası resmiyle (altarpiece) kariyerinin ilk büyük adımını attı. Otuz bir santim boyunda ve yirmi yedi santim enindeki bu eseri tamamlamak tam bir yılını aldı. Bu çalışmayla beraber genç sanatçı, çevresinde bir usta olarak kabul gördü.
Floransa Günleri ve Yaratıcı Arayışlar
Usta unvanını aldıktan dört yıl sonra İtalya genelinde farklı kiliseler için freskler üretmeye başladı. Genç sanatçı, 1501 ile 1504 yılları arasında serbest işler alarak göçebe bir hayat sürdü. Kuzey İtalya'nın çeşitli şehirlerinde geçirdiği bu dönemin ardından yolu sanatın kalbi Floransa'ya düştü. Kentte geçirdiği dört yıl boyunca Leonardo da Vinci ve Michelangelo gibi ustaların eserlerini derinlemesine inceledi. Bu etkileşim, onun tarzını kökten değiştirdi. Özellikle 1505 ile 1507 yılları arasında ürettiği Praton Madonnası ve Esterhazy Madonnası isimli eserlerinde, figürlerin kompozisyon içindeki yerleşim biçimiyle Leonardo'nun dehasından etkilendiğini açıkça ortaya koydu.
Vatikan Daveti ve Roma'daki Altın Çağ
Raffaello'nun hayatı, 1508 yılında Papa II. Julius'tan aldığı özel davetle tamamen farklı bir yöne evrildi. Davet üzerine Roma'ya giden sanatçı, Vatikan Sarayı'ndaki oda süslemeleri ve duvar dekorasyonları üzerinde çalışmaya başladı. Burada Papa'nın kütüphanesini kumaş üzerine yaptığı resimlerle kaplayarak Papa II. Julius'u adeta büyüledi. Böylece saray için vazgeçilmez bir isim haline geldi. Kendi doğum yılında ibadete açılan Sistine Şapeli'nde de görev yapan Raffaello, orada Michelangelo'nun imzasını taşıyan ünlü 'Adem'in Yaratılışı' freskini gördüğünde adeta büyüledi.
Roma'da geçirdiği on iki yıllık süre boyunca art arda ölümsüz başyapıtlar meydana getirdi. Segnatuar odası fresklerini 1511 yılında tamamladığında sarayda büyük kutlamalar düzenlendi. Ardından 1512-1514 yılları arasında Eliodoro odası freskleri üstünde çalıştı. Donato Bramante'nin 1514 yılındaki vefatıyla birlikte yarım kalan San Pietro Bazilikası mimari çalışmalarının başına getirildi. 1515 senesinde ise Papa X. Leo tarafından antik Roma yazıtlarını koruma göreviyle yetkilendirildi. Kentin eski yapıtlarını denetleme yetkisine sahip olan sanatçı, bu dönemde kapsamlı bir arkeolojik Roma haritası çıkardı. Bir yıl sonra kendi tasarımı olan Madama Villası ile Yüksek Rönesans kurallarını aşan yenilikçi bir mimari çizgi sergiledi.
Mimarlık Çalışmaları, Öğrencileri ve Hüzünlü Son
Sanatçı, ömrünün son yıllarında ağırlıklı olarak mimarlığa yöneldi. San Pietro Kilisesi'ndeki çalışmalarının yanı sıra Aquila Sarayı'nı inşa etti. Aynı zamanda Lorenzo de Medici'nin kardeşi Giuliano de Medici için görkemli bir villa tasarladı. Tüm bu yoğun tempoda Giulio Romano, Gianfrancesco Penni, Perino del Vaga, Polidoro da Caravaggio, Pallegrino Aretusi, Tommaso Vincidor ve ilk öğretmeni Timoteo Viti gibi yetenekli çıraklar yetiştirdi. Özel hayatı ise hep merak konusu oldu. Hiç evlenmeyen sanatçı, 1514'te nişanlandığı Maria Bibbiena ile nikah masasına oturmadı. Onun asıl büyük aşkı, Meryem Ana resimlerine modellik yapan ve tutkuyla bağlı olduğu fırıncı kızı Margarita Luti idi. Hatta yapılan bilimsel araştırmalar, sanatçının bazı Meryem Ana tablolarında Margarita'nın hatlarını sonradan değiştirdiğini ortaya koydu.
Raffaello, henüz otuz yedi yaşındayken, doğum gününe denk gelen 6 Nisan 1520 tarihinde Roma'da yaşama veda etti. Onun ani vefatı Vatikan Sarayı'nı derin bir kedere boğdu. Papalık sarayında tören düzenlendikten sonra naaşı görkemli bir cenaze töreniyle Pantheon'a defnedildi.
Başlıca Eserleri
Yüksek Rönesans'ın ruhunu günümüze kadar taşıyan sanatçının en önemli yapıtları arasında şunlar yer almaktadır:
- Atina Okulu
- Sistina Madonnası
- Üç Güzeller
- Şövalyenin Rüyası
- Meryem'in Evlenmesi
- İsa'nın Mezara Yerleştirilmesi
- Balthasar Castiglione'nin Portresi
- Niccolini-cowper Madonnası
- İsa'nın Göğe Yükselmesi
- Agnolo Doni'nin Portresi