İtalyan Rönesansı'nın öncülerinden ressam, mimar, şair ve heykeltıraş Michelangelo Buonarroti, 6 Mart 1475'te İtalya'nın Caprese kasabasında soylu bir ailede doğdu. Doğuştan gelen dehasıyla mermere ve tuvale can veren sanatçı, çocukluğunda babasının engellemelerine rağmen sanat tutkusundan vazgeçmedi. Floransa'da başlayan yaratıcı serüveni, Papa ve hükümdarların dikkatini çekerek onu döneminin en büyük dehalarından biri yaptı. Sıra dışı doğa gözlemleri ve güçlü estetik anlayışıyla tarihe yön veren usta isim, ölümsüz Davut heykeli ve Sistine Kilisesi süslemeleriyle dünya sanat mirasına silinmez bir imza attı.
Çocukluk Yılları ve Sanat Aşkının Doğuşu
Tam adı Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni olan sanatçının belediye başkanı olan babası Ludovico Buonarroti, o doğduktan kısa süre sonra görevinden ayrılınca aile Floransa'ya taşındı. Burada maddi zorluklar yaşayan aile, Michelangelo'yu bir taş işçisinin eşine bakıcı olarak verdi. Sanatçı, dadısının sütüyle birlikte eline keski ve tokmağı aldığını söyleyerek bu dönemin önemini vurgulamıştır. Sıkı bir eğitim almasına rağmen sanata yönelmesini babası engellemeye çalışsa da o, 1488'de Domenico Ghirlandaio ve David Currado'nun yanına çırak girdi. On üç yaşında bile doğayı gözlemlemeden resim yapmayan Michelangelo, balık pazarlarına gidip balıkların göz ve solungaçlarını inceleyerek çizerdi. Ghirlandaio'nun yanından ayrıldıktan sonra 'Muhteşem Lorenzo' lakaplı Lorenzo de Medici'nin himayesindeki heykel okuluna başladı. Çöpe atılan bir mermerden yaptığı sırıtan yüz heykelindeki yaşlılık detayları üzerine Lorenzo'nun yaptığı espriye, büstün dişini kırarak zekice karşılık verdi. Bu yeteneği gören Lorenzo, onu kendi sarayına alarak 1492 yılındaki ölümüne dek destekledi.
Yaratıcı Dehanın Olgunlaşması ve Eşsiz Eserleri
Medici Sarayı'ndaki yıllarında şiire merak saran Michelangelo, Dante Alighieri'den etkilenerek soneler yazdı. Luigia de Medici'ye duyduğu platonik aşkın ardından, Tommaso Cavalieri ve en güçlü dizelerini adadığı Vittoria Colonna için de şiirler kaleme aldı. Sanatındaki coşkuyu yazılarına da yansıtan usta, çağdaşları tarafından huysuz, sinirli ve alaycı biri olarak görülürdü. Hatta sert eleştirileri yüzünden bir okul arkadaşından yediği yumruğun izini hayatı boyunca burnunda taşıdı. 1492'de koruyucusu Lorenzo ölünce Settignano'da anatomi çalışmaya başladı; ardından Venedik ve Bologna'da kendisini geliştirdi. Floransa'ya döndüğünde artık olgunluk dönemine girmişti. 1595 yılında bitirdiği 'Uyuyan Cupid' eseri antika olarak satılınca Roma'ya gitti ve ünlü 'Baküs' heykelini yonttu. 1499'da tamamladığı Vatikan'daki görkemli 'Pieta', Hristiyan heykelciliğinin ilk gerçek başyapıtı kabul edilir. 1501'de Floransa'ya dönüp 'Bruges Madonna'yı, ardından da dört buçuk metrelik ünlü 'Davut' heykelini on sekiz ayda tamamladı. Bugün Galleria Dell'accademia'da sergilenen bu şaheser hakkında tarihçi Giorgio Vasari, diğer tüm heykelleri gölgede bıraktığını yazmıştır. Sanatçı aynı süreçte 'St. Matthew' heykelini ve 'Pisa Savaşı' taslağını da hazırladı.
Ustanın bu üretken döneminde ortaya koyduğu ve sanat tarihinin seyrini değiştiren başlıca yapıtlar şunlardır:
- Uyuyan Cupid: Antika süsü verilerek Kardinal St. Giorgio'ya satılan ve sanatçının Roma'ya davet edilmesini sağlayan erken dönem çalışması.
- Baküs: Roma'da şekillendirilen ve mitolojik figürün estetiğini yansıtan mermer yontu.
- Pieta: Vatikan'da yer alan ve Hristiyan heykel sanatının zirvesi olarak nitelendirilen anıtsal tasvir.
- Davut: Floransa'da üretilen, dört buçuk metrelik devasa boyutuyla insan anatomisinin mükemmelliğini simgeleyen başyapıt.
Vatikan'daki Büyük Görevler ve Son Yıllar
Papa II. Julius, 1505 yılında Michelangelo'yu Roma'ya çağırarak anıt mezarını yapmasını istedi. Tamamlanan bu mezarın merkezinde, Hz. Musa peygamberi tasvir eden görkemli ana heykel yer alır. 1508'de kendisine verilen Sistine Kilisesi tavan süslemeleri önce reddeden sanatçı, üç yıl süren çalışmanın ardından 'Adem'in Yaratılışı' tablosunu da içeren kusursuz bir eser bıraktı. 1527'de Levazım Generali seçilen sanatçı, 1534'te Roma'ya yerleşti. Burada Papa III. Paul tarafından Vatikan'ın baş mimarı, ressamı ve heykeltıraşı olarak atandı. 60 yaşında başladığı 'Kıyamet Günü' freskini yedi yılda tamamladıktan sonra Paulin Kilisesi'nde eserler üretip 1574 yılında St. Peter Kilisesi'nin mimarlığını üstlendi.
Hayatı boyunca hiç evlenmeyen usta, çalışmalarını çocukları olarak görmüştür. Sanatın kendisine yettiğini dile getiren deha, eserlerinin kendisinden sonra da yaşayacağını belirtmiştir. Michelangelo, 18 Şubat 1564'te 89 yaşında hayata veda etti.