İngiltere'nin Northumberland bölgesindeki Wylam kasabasında 9 Haziran 1781 tarihinde dünyaya gözlerini açan George Stephenson, dünya tarihinin en önemli sanayi devrimcilerinden biridir. Mabel Stephenson ve Robert Stephenson çiftinin evladı olarak hayata başlayan bu dahi, azmiyle yokluk içinden sıyrılıp 'Demir yollarının babası' unvanını almıştır. Ulaşım teknolojisini kökten değiştiren ilk buharlı lokomotif Rocket'in tasarımcısı olan mühendis, makine dünyasına adını altın harflerle yazdırmıştır. 17 yaşında gece okuluna giderek okuma yazma öğrenen Stephenson, buharlı makinelerin gizemini çözmek için kuramsal çalışmalara yönelmiş ve adeta imkansızı başararak küresel taşımacılık çağını başlatmıştır.
Kömür Ocaklarından Rayların Liderliğine
Gençlik yıllarında İngiltere'nin Newcastle kentindeki kömür madenlerinde çalışarak mekanik becerilerini geliştiren George Stephenson, makinelerle iç içe bir yaşam sürdü. Çalışkanlığı sayesinde 1804 yılında Grand Allies adlı madencilik firmasının Killingworth'teki ocağında vinç yöneticisi oldu. Yeteneği kısa sürede fark edilince, 1812 yılında aynı şirketin tüm maden ocaklarındaki makinelerden sorumlu ustabaşılığına getirildi. Bu süreçte buharlı makineler hakkındaki pratik ve teorik bilgisini üst seviyeye çıkardı. 1813 yılına gelindiğinde, kaygan yüzeylerdeki tekerleklerin raylara tutunma prensibini fark ederek büyük bir projenin adımlarını attı. Demir raylar üzerinde kendi ağırlığının yanı sıra kömür dolu vagonları da çekebilecek buharlı bir lokomotif tasarlamayı hedefledi. Ortaya çıkardığı Blucher isimli bu tarihi lokomotif, 25 Temmuz 1814'te yapılan denemelerde 30 ton yükü başarıyla çekerek gücünü kanıtladı. Kömürle çalışan bu makineler üzerindeki araştırmalarını on yıl boyunca kararlılıkla sürdürdü.
Lokomotif Çağını Başlatan İcatlar
Kariyerinde hızla yükselen ünlü mucit, 1821 yılında Stockton-Darlington Demiryolu projesinin inşasıyla görevlendirildi. Bu dönemde Newcastle'da kurduğu lokomotif fabrikasında üretim faaliyetlerine hız verdi. Eylül 1825 tarihinde Darlington ile Stockton arasındaki hatta treni çalıştırarak modern anlamda demiryolu taşımacılığının temellerini attı. 27 Eylül 1825 günü Darlington ile Stockton arasında, dünyada ilk kez yolcu ve yük taşıyan treni hareket ettiren Stephenson, İskoçya sınırları içindeki bu güzergahta tarihi bir ana imza attı. 1826 yılına gelindiğinde ise oğlu George Robert Stephenson ile birlikte çalışağağı yeni bir büyük göreve atandı. Baba-oğul, 64 kilometrelik Liverpool-Manchester Demiryolu hattının mühendisliğini üstlendi. Beş yılda tamamlanan bu zorlu hattın lokomotif seçimi için düzenlenen prestijli yarışmayı, saatte 24 kilometre hıza ulaşabilen efsanevi Rocket isimli lokomotifleriyle kazandılar.
Raylar Üzerinde Yükselen Başarı ve Son Yılları
Mühendislik dehasını her fırsatta gösteren Stephenson, kömürle çalışan, flanşlı ve rayları tam kavrayabilen tekerleri icat ederek buharlı lokomotif tasarımlarına entegre etti. 1840 yılına kadar yol, köprü ve lokomotif teknolojileri üzerine aralıksız araştırmalar yaptı. Daha sonra aktif iş hayatını, kendisiyle aynı alanda çalışan oğlu Robert Stephenson'a devrederek emeklilik günlerine çekildi. Hayatının son döneminde, meslektaşları tarafının onurlandırılarak Makine Mühendisleri Kurumu'nun ilk başkanı seçildi. Aşk hayatında da hareketli dönemler geçiren Stephenson üç evlilik yaptı:
- Frances Henderson (e. 1802–1806): Bu evlilikten oğlu Robert dünyaya geldi.
- Elizabeth Hindmarsh (e. 1820–1845)
- Ellen Gregory (e. 1848–1848)
İkizler burcu olan ve ömrünü demir ağların inşasına adayan bu büyük deha, 12 Ağustos 1848 tarihinde İngiltere'nin Derbyshire bölgesindeki Tapton House'da, 67 yaşındayken hayata gözlerini yumdu.