Hayatı
Georgiy Valentinoviç Plehanov, 29 Kasım 1856'da doğan Rus devrimci, Marksist teorisyen ve filozoftur. Rusya'da sosyal-demokrat hareketin kurucusu ve kendisini "Marksist" olarak tanımlayan ilk Ruslardan biridir. Çarlık rejimine son vermeye yönelik politik faaliyetleri nedeniyle siyasi zulüm gördü ve 1880'de İsviçre'ye göç ederek faaliyetlerine orada devam etti.
Teorik çalışmaları
Felsefe ile toplumda sanatın ve dinin rolü konularında Marksizme katkıda bulundu. Bu çalışmalarını siyasi mücadeleden ayrı düşünmedi; Emeğin Kurtuluşu Grubu'nu kurarak işçilerin bağımsız bir siyasi parti olarak örgütlenmesi için çalıştı. Siyasi mücadelenin önemini işlediği Sosyalizm ve Siyasi Mücadele (1883) adlı kitabında anarşizme ve narodnizme karşı Marksizmi savundu. Komünist Parti Manifestosu'nun ilk kez Mihail Bakunin tarafından yapılmış Rusça çevirisindeki anlam ve çeviri hatalarını gideren yeni bir çevirisini yaptı.
Siyasi çizgisi
1903'te Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin 2. Kongresi'nde Bolşevik kanadı destekledi; ancak kısa süre sonra demokratik merkeziyetçilik fikrine karşı çıkıp partinin Menşevik kanadına katıldı. 1905 Devrimi döneminde St. Petersburg Sovyeti'nde Lenin ve Troçki'nin başlıca karşıtlarından biri oldu. I. Dünya Savaşı'nda Almanya'ya karşı Üçlü İtilaf güçlerinin yanında yer aldığı için Lenin tarafından sosyal yurtsever olmakla suçlandı. 1917 Şubat Devrimi'nin ardından Rusya'ya döndü. Bolşeviklerin Ekim Devrimi ile iktidarı almasıyla kurulan yeni Sovyet rejiminin muhalifi oldu ve ertesi yıl, 30 Mayıs 1918'de, veremden öldü. Ölümünden sonra Sovyetler Birliği Komünist Partisi tarafından Rusya'da Marksizmin kurucu babası ve filozof olarak saygıyla anıldı.
Eserleri
Başlıca yapıtları arasında Farklılıklarımız (1885), Otokrasinin Yeni Bir Savunucusu (1889), Burjuva Devrimi (1890-1891), Materyalist Tarih Anlayışı (1891), Anarşizm ve Sosyalizm (1895), Monist Tarih Anlayışının Gelişimi (1895), Materyalizmin Tarihi Üzerine Denemeler (1896) ve Tarihte Bireyin Rolü Üzerine (1898) bulunur. Bilimsel Sosyalizm ve Din (1904), Proleter Hareket ve Burjuva Sanatı (1905), Henrik İbsen (1906), İşçi Hareketinin Psikolojisi Üzerine (1907), Marksizmin Temel Sorunları (1908), Karl Marx ve Lev Tolstoy (1911) ile Sanat ve Toplumsal Hayat (1912-1913) sanat, din ve felsefe üzerine yazdığı diğer çalışmalarıdır. Toplu yazıları ve konuşmaları Anavatan Yılı adıyla ölümünden sonra, 1921'de yayımlandı; eserlerinin bir bölümü Türkçeye de çevrilmiştir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Georgi Plehanov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.