Fransa'nın güneyindeki Aurillac topraklarında kimsesiz bir bebek olarak rahipler tarafından bulunan ve 1003 yılında Roma'da hayatını kaybeden Gerbert, Hristiyan dünyasının ilk Fransız papası olmasının yanı sıra, İslam coğrafyasından aldığı ilhamla Avrupa'ya Arap rakamlarını kazandıran dahi bir matematikçiydi.
Aurillac'tan Endülüs Bilim Dünyasına Uzanan İlk Adımlar
Tarihçiler, ailesi veya çocukluk yılları hakkında hiçbir bilgi bulunmayan bu dahi din adamının tahminen 945 veya 946 yılında dünyaya geldiğini kabul etmektedir. Henüz küçük bir bebekken Auvergne-Rhône-Alpes bölgesinin Cantal sınırlarında yer alan Aurillac'taki bir kilisenin kapısında rahipler tarafından bulunmuştur. Fakir bir aileden geldiği düşünülen Gerbert, 963 yılında henüz on yedi yaşındayken eğitim almak amacıyla bölgedeki Saint-Gerald Manastırı'na adım atmıştır. Burada felsefe, teoloji, tarih ve edebiyat üzerine kapsamlı eğitimler almasına karşın matematik ve mantık alanında derinleşememiştir. Onun kaderini değiştiren asıl gelişme ise 967 yılında gerçekleşmiştir. Saint-Gerald Benediktin Manastırı'nı ziyaret eden Barselona Kontu II. Borrell, başrahibin ricasıyla yetenekli genci İspanya'daki bilim merkezlerine götürmeyi kabul etmiştir. Barselona yakınlarındaki Vich katedral okulunda Piskopos Atto'nun gözetiminde üç yıl geçiren genç araştırmacı, Endülüs sınırlarında yer alan Sevilla ve Cordoba gibi büyük İslam bilim merkezlerine seyahatler düzenlemiştir. Bu seyahatler sırasında İslam dünyasında büyük bir hızla gelişen astronomi ile matematik çalışmalarını yakından inceleme şansı bulmuştur.
Avrupa'nın Bilimsel Kaderini Değiştiren Reims Yılları
Barselona Kontu II. Borrell, takvimler 970 yılını gösterdiğinde yetenekli genci Roma'ya götürerek Papa XIII. John ile tanıştırmıştır. Genç adamın öğrenme tutkusuna hayran kalan Papa, İtalya'da o dönem tamamen unutulan astronomi ve müzik çalışmalarını canlandırması için Kutsal Roma İmparatoru I. Otto'ya mektup göndermiştir. İmparator I. Otto, genç dehâya kendi oğluna öğretmenlik yapması için görevlendirerek ona o dönemin en prestijli pozisyonunu sunmuştur. İki yıllık eğitimin ardından Fransa'nın Reims kentine geçti. Reims'teki katedral okulunun yönetimini devralan dahi öğretmen, burada Başpiskopos Adalbero tarafından rahip olarak takdis edilmiştir. Hazırladığı yenilikçi müfredat sayesinde bu okulu kısa sürede kıtanın en gözde eğitim merkezi haline getirmeyi başarmıştır. O dönem Roma rakamlarının yetersizliğini fark eden Gerbert, İspanya'da öğrendiği Hindu-Arap rakamlarını yani ondalık sayı sistemini Avrupa kıtasına tanıtan ilk isim olmuştur. Öğrencilerine geniş bir yelpazede eğitim sunan bilge hoca, klasik Latin yazarlarını da müfredatına dahil etmiştir. Bu dersler büyük ilgi görüyordu. Bu kapsamda okuttuğu yazarlar şunlardır:
- Terentius
- Marcus Tullius Cicero
- Vergilius Lucanus
- Persius
- Juvenal
- Statius
Ayrıca gökyüzü gözlemleri için astronomi aletlerinin kullanımını da derslerine dahil etmiştir.
Akademik Tartışmalardan Papalık Tahtına Yükseliş
Gerbert'in kısa sürede kazandığı bu muazzam şöhret, Magdeburg okul müdürü Otric gibi rakiplerinin kıskançlığını üzerine çekmesine sebep olmuştur. Otric, onun itibarını sarsmak için kendi öğrencisini casus olarak Reims'e göndermiş ve ders notlarındaki bazı hataları Kutsal Roma İmparatoru II. Otto'ya şikayet etmiştir. Gerbert tarafından eğitilen İmparator II. Otto, 980 yılında Ravenna kentinde iki bilgin arasında büyük bir akademik yarışma organize etmiştir. Saraydaki en bilgili kişilerin huzurunda yapılan bu tartışmada Gerbert, rakibini geride bırakarak büyük bir zafer elde etmiştir. Bu başarının ardından 983 yılında Bobbio'daki Saint Columban Manastırı'nın başrahibi yapılmış, bir yıl sonra ise Reims'e geri dönmştür. Siyasi basamakları hızla tırmanan bilim insanı, 998 yılında Papa Gregory V tarafından Ravenna Başpiskoposu olarak görevlendirilmiştir. Ertesi yıl Papa Gregory V vefat ettiğinde, Gerbert 9 Nisan 999 tarihinde resmen tahta çıkarak Papa II. Sylvester adını almıştır. Böylece tarihteki ilk Fransız papa unvanını elde eden din adamı, 2 Nisan 999 tarihinden itibaren bu kutsal makamda görev yapmıştır.
Romalılar bu yabancı papadan hoşnut kalmadılar. 1001 kışında patlak veren kanlı halk isyanı sonucunda Kutsal Roma İmparatoru III. Otto ile Papa II. Sylvester Roma'dan kovulmuşlardır. İmparator III. Otto, şehri geri almak için başlattığı askerı girişimlerde başarısız olarak 1002 yılında hayatını kaybetmiştir. Bu ölümün ardından Roma'ya dönmeyi başaran Gerbert, eski siyası otoritesini hiçbir zaman yeniden kazanamamıştır. Son yılları büyük mücadelelerle geçti. Tarihe yön veren bu büyük matematikçi ve din adamı, 12 Mayıs 1003 tarihinde Roma'da 57 yaşında hayata gözlerini yummuştur.